Zygmunt Kubiak (ur. 30 kwietnia 1929 w Warszawie, zm. 19 marca 2004 tamże) – polski pisarz, eseista, tłumacz, propagator kultury antycznej, wykładowca Uniwersytetu Warszawskiego, sekretarz Ogólnopolskiego Klubu Postępowej Inteligencji KatolickiejMichał Siedziako, Bez wyboru. Głosowania do Sejmu PRL (1952–1989), Warszawa 2018, s. 171..
Życiorys Urodził się w rodzinie Franciszka (1895–1946) i Cecylii z Damięckich (1895–1969). Brat poety Tadeusza Kubiaka oraz historyka Janusza Stefana Kubiaka. Dzieciństwo spędził w Warszawie na Grochowie. Absolwent VI Miejskiego Gimnazjum i Liceum im. Powstańców Warszawy w Warszawie. Stopień doktora uzyskał w 1994 na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego, na podstawie rozprawy pt. Studia nad twórczością Klemensa Janickiego i Jana Kochanowskiego (promotor: Janusz Pelc).
Autor Mitologii Greków i Rzymian (1997, finał Nagrody Literackiej Nike 1998); Brewiarza Europejczyka (1998), Literatury Greków i Rzymian (1999), Dziejów Greków i Rzymian (2003); przełożył m.in. Eneidę. W 1978 opublikował w Instytucie Wyd. „Pax” przekład Wyznań Augustyna z Hippony. W kolejnych latach kilkakrotnie wznawiany w tym wydawnictwie, następnie, od 1994 w „Znaku”. Ostatnie dzieła, które miał w planach, to książka o Janie Kochanowskim oraz przekład Nowego Testamentu (ukazała się jedynie Ewangelia według św. Łukasza, Świat Książki 2004).
Autor przekładów wierszy greckiego poety Konstandinosa Kawafisa. Pracy nad przekładem wszystkich 253 wierszy Kawafisa poświęcił ponad 30 lat. Wydał także antologie Muza grecka (1960), Muza rzymska (1963) i Antologię Palatyńską (1978) z własnymi przekładami literatury antyku oraz Antologię poezji nowogreckiej (1970). Poza tym tłumaczył z języka angielskiego: Poezje wybrane Williama Blake’a (1991) oraz antologię Twarde dno snu. Tradycja romantyczna w poezji języka angielskiego. Przełożył Dwóch panów z Werony Williama Shakespeare’a i Tragedię hiszpańską Thomasa Kyda (w antologii Dramat elżbietańskiDramat elżbietański. Tom I. Wyboru dokonała Irena Lasoniowa. Przedmową opatrzyła Anna Staniewska, Warszawa 1989.).
Członek Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Mąż Hanny z domu Ramuk (1932–2006), ojciec m.in. Moniki Kubiak.
Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu leśnym w Laskach (kwatera D-VIII-2).
Twórczość Półmrok ludzkiego świata, Znak 1963 (wyd. II) 2001 Wędrówki po stuleciach, Znak 1969 Szkoła stylu. Eseje o tradycji poezji europejskiej, PIW 1972 Słowo o znaczeniu pracy edytorskiej, PIW 1980 Jak w zwierciadle, ATK 1985 Przestrzeń dzieł wiecznych. Eseje o tradycji kultury śródziemnomorskiej, Znak 1993 Kawafis Aleksandryjczyk, Tenten 1995 (w zmienionej formie jako część wydania Kawafis. Wiersze i proza, Świat Książki 2001) Mitologia Greków i Rzymian, Świat Książki 1997, Znak 2013 Brewiarz Europejczyka, Więź 1998 (w zmienionym później wydaniu jako Nowy brewiarz Europejczyka, Więź 2001) Literatura Greków i Rzymian, Świat Książki 1999, Znak 2013 Uśmiech Kore, Więź 2000 Dzieje Greków i Rzymian. Piękno i gorycz Europy, Świat Książki 2003, Znak 2014 Przybliżenia. Studia nad twórczością Klemensa Janickiego i Jana Kochanowskiego, Wydział Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego 2015 (praca doktorska obroniona w 1994)
Przekłady Zygmunt Kubiak wielokrotnie wracał do dzieł wcześniej przez niego przekładanych i nieraz gruntownie je zmieniał – same choćby wybory z Antologii palatyńskiej ewoluowały w ciągu lat stylistycznie oraz pod kątem zawartości. Twarde dno snu... jest natomiast kompilacją większości wierszy poetów anglojęzycznych, których Tłumacz wydawał wcześniej oddzielnie w mniejszych zbiorkach. Poniższy wykaz zawiera wersje, które jako ostatnie ukazały się za życia autora.
Wydania Antologii palatyńskiej, kilka edycji gruntownie zmienianych. Ostatnie pt. Grecy o miłości, szczęściu i życiu. Epigramaty z Antologii Palatyńskiej, Libros 2002. Antologia poezji nowogreckiej, Państwowy Instytut Wydawniczy 1970. Muza rzymska. Poezja starożytnego Rzymu (wiele wydań, ostatnie Wydawnictwo Fundacji Büchnera 1992). Twarde dno snu. Tradycja romantyczna w poezji języka angielskiego, ostatnie wydanie Noir Sur Blanc 2002. Św. Augustyn, Wyznania (wiele wydań, ostatnie Świat Książki 2001). Ewangelia wg św. Łukasza, Świat Książki 2004. Józef Flawiusz, Dawne dzieje Izraela (razem z Janem Radożyckim) Oficyna Wydawnicza „Rytm” 2001. Kawafis. Wiersze i proza, Świat Książki 2001 (ostatnia z wielu gruntownie zmienianych edycji przekładów Konstandinosa Kawafisa). Medytacje Janicjusza, Wydawnictwo Fundacji Büchnera 1992. Wergiliusz, Eneida (wiele wydań, ostatnie Świat Książki 1998). Michael Grant, Mity rzymskie, Państwowy Instytut Wydawniczy 1978 (wyd. 2 1993).
Rozmowy Ziemowit Skibiński, Zwierciadło śródziemnomorskie. Rozmowy z Zygmuntem Kubiakiem, Tygiel Kultury 2002. Klasyczne miary i świat współczesny. Z Zygmuntem Kubiakiem rozmawia Paweł Czapczyk, Więź 2009.
Opracowania Agata Skała, Sztuka i wartości. O eseistyce Zygmunta Kubiaka, Wydawnictwo UMCS, Lublin 2004. Ziemowit Skibiński, Ogrodnik w ogrodzie świata. Cztery eseje o pisarstwie Zygmunta Kubiaka, Wydawnictwo Biblioteka, Łódź 1999. Paweł Czapczyk, Portret humanisty. Zygmunt Kubiak w kręgu eseistyki, mitologii i krytyki kultury, Wydawnictwo Poznańskie, Poznań 2011.
Nagrody i odznaczenia Nagroda Młodych im. Włodzimierza Pietrzaka (1958) Nagroda „Merkuriusza Polskiego” (Londyn 1958) Nagroda Fundacji im. Kościelskich (1963) Nagroda Polskiego PEN Clubu za przekłady z lit. klasycznych i lit. nowogreckiej (1967) Nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego w Nowym Jorku (1980) Nagroda literacka ZAiKS-u dla tłumaczy (1981, 1987) Nagroda „Literatury na Świecie” za najlepszy przekład poetycki 1981 roku (1982) Nagroda Kulturalna „Solidarności” (1987) włoska nagroda „Premio Canaletto” (1989) Nagroda Edytorska Polskiego PEN Clubu (1990) Wielka Nagroda Fundacji Kultury (1997) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1997)Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 15 stycznia 1997 r. o nadaniu orderów ().Postanowienie Prezydenta Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 27 marca 1997 r. o zmianie postanowienia o nadaniu orderów (). Nagroda Literacka „Nike” (1998) Nagroda Literacka im. Władysława Reymonta (2000) Nagroda Wydawców Katolickich „Feniks” (2001) Nagroda Papieska Totus Tuus (2002) Specjalna Nagroda im. księdza Józefa Tischnera za twórczość translatorską, a zwłaszcza za przekład Wyznań św. Augustyna (pośmiertnie, 2004)
Przypisy
Kategoria:Absolwenci Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Członkowie Ogólnopolskiego Klubu Postępowej Inteligencji Katolickiej Kategoria:Członkowie polskiego PEN Clubu Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Działacze KIK Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich Kategoria:Laureaci Nagrody im. księdza Józefa Tischnera Kategoria:Laureaci Nagrody Literackiej im. Władysława Reymonta Kategoria:Laureaci Nagrody Totus Tuus Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (III Rzeczpospolita) Kategoria:Pochowani na Cmentarzu leśnym w Laskach Kategoria:Polscy eseiści XX wieku Kategoria:Polscy eseiści XXI wieku Kategoria:Polscy tłumacze literatury łacińskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury angielskojęzycznej Kategoria:Polscy tłumacze literatury greckiej Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Urodzeni w 1929 Kategoria:Zmarli w 2004