Ryjówka (Sorex) – rodzaj owadożernych ssaków z podrodziny ryjówek (Soricinae) w obrębie rodziny ryjówkowatych (Soricidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Północnej i Eurazji.
Charakterystyka Długość ciała (bez ogona) 30–101 mm, długość ogona 17–80 mm, długość ucha 5–17 mm, długość tylnej stopy 5,5–23 mm; masa ciała 1,4–21,5 g. Charakteryzują się wydłużonym pyskiem, małymi, często niewidocznymi uszami, długim ogonem oraz obecnością gruczołów zapachowych. Żywią się głównie owadami. Posiada 32 zęby o zabarwieniu od słomkowożółtego do brunatnoczarnego. U niektórych gatunków stwierdzono wykorzystywanie ultradźwięków do echolokacji. Wzór zębowy: I C P M = 32.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w 10. edycji Systema Naturae, książki swojego autorstwa poświęconej systematyki minerałów, roślin i zwierząt. Linneusz wymienił trzy gatunki – Sorex araneus , Sorex cristatus i Sorex aquaticus – z których gatunkiem typowym jest (Linneuszowska tautonimia) Sorex araneus .
Etymologia Sorex: , soricis ‘ryjówka’, od hurax, ὑρακος hurakos ‘ryjówka’. Musaraneus: łac. mus, muris ‘mysz’, od gr. μυς mus, μυος muos ‘mysz’; aranea ‘pająk’. Gatunek typowy: Brisson wymienił trzy gatunki – Musaraneus (= Sorex araneus ), Sorex aquaticus i Musaraneus brasiliensis (= Sorex americanus ) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Musaraneus (= Sorex araneus ). Oxyrhin: gr. οξυς oxus ‘ostry, spiczasty’; ῥις rhis, ῥινος rhinos ‘nos’. Gatunek typowy: Kaup wymienił dwa gatunki – Sorex constrictus (= Sorex russulus ) i Sorex tetragonurus (= Sorex araneus ) – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Sorex tetragonurus (= Sorex araneus ). Amphisorex: gr. αμφι amphi ‘po obu stronach, przy, blisko’; rodzaj Serox . Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sorex hermanni (= Sorex araneus ). Corsira: etymologia niejasna, Gray nie wyjaśnił pochodzenia nazwy rodzajowej, możliwe że anagram ‘pirat, korsarz. Gatunek typowy: Gray wymienił trzy gatunki – Sorex talpoides (= Sorex brevicaudus ), Sorex forsteri (= Sorex arcticus cinereus ) i Sorex vulgaris (= Sorex araneus ) – z których typem nomenklatorycznym jest Sorex vulgaris (= Sorex araneus ). Otisorex (Otiosorex): gr. ους ous, ωτος ōtos ‘ucho’; rodzaj Sorex . Gatunek typowy: De Kay wymienił dwa gatunki – Otisorex platyrhinus (= Sorex cinereus ) i Sorex longirostris – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Otisorex platyrhinus (= Sorex cinereus ). Hydrogale: gr. ὑδρο- hudro- ‘wodny’, od ὑδωρ hudōr, ὑδατος hudatos ‘woda’; γαλεη galeē lub γαλη galē ‘łasica’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sorex fimbripes (= Sorex cinereus ). Neosorex: gr. νεω neo ‘pływać’ (por. gr. νεος neos ‘nowy’); rodzaj Sorex . Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Neosorex navigator . Microsorex: gr. μικρος mikros ‘mały’; rodzaj Sorex . Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Sorex hoyi . Atophyrax: gr. ατοπος atopos ‘nietypowy, anormalny’; ὑραξ hurax, ὑρακος ‘ryjówka’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Atophyrax bendirii . Homalurus: rg. όμαλός omalos ‘równy, płaski’; oura ‘ogon’. Gatunek typowy: Schulze wymienił trzy gatunki – Sorex alpinus , Sorex vulgaris (= Sorex araneus ) i Sorex pygmaeus (= Sorex minutus – z których gatunkiem typowym jest (późniejsze oznaczenie) Sorex alpinus . Soricidus: łac. sorex, soricis „ryjówka”, od gr. ὑραξ hurax, ὑρακος ‘ryjówka’. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Soricidus monsvairani (= Sorex samniticus ). Drepanosorex: gr. δρεπανη drepanē ‘sierp’, od δρεπω drepō ‘ciąć, wyrywać’; rodzaj Sorex . Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): †Sorex (Drepanosorex n. g.?) tasnádii (= †Sorex savini ). Eurosorex: łac. euros ‘wschodni’; rodzaj Sorex . Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Sorex buchariensis . Petenyiella: János Salamon Petényi (1799–1855;) węgierski przyrodnik; łac. przyrostek zdrabniający -ella. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Sorex gracilis (= Sorex minutus ). Asorex: gr. przyrostek negatywny α a; rodzaj Sorex . Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Sorex daphaenodon . Ognevia: Siergiej Ogniow (1886–1951), rosyjski zoolog i przyrodnik. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Sorex mirabilis . Dolgovia: W.A. Dołgow, rosyjski biolog. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Sorex minutus . Fredgia: Karl Fredga (ur. 1934), szwedzki genetyk. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Sorex unguiculatus . Kratochvilia: Josef Kratochvíl (1909–1992), czeski zoolog. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Sorex araneus tomensis natio isodon Yudinia: Borys Stepanowicz Judin (1928–1986), radziecki teriolog. Gatunek typowy (oryginalne oznaczenie): Sorex buchariensis . Stroganovia: Siergiej Uljanowicz Stroganow (1904–1960), rosyjski teriolog. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Sorex daphaenodon .
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące występujące współcześnie gatunki zgrupowane w trzech podrodzajach: