Henryk Jan Nepomucen Łubieński herbu Pomian (ur. 11 lipca 1793 w Pradze, zm. 17 września 1883 w Wiskitkach) – ziemianin, hrabia, finansista, przemysłowiec, działacz gospodarczy, współorganizator Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego, poseł na sejm Królestwa Kongresowego z powiatu miechowskiego w 1825 rokuMałgorzata Karpińska, Senatorowie, posłowie i deputowani Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego, Warszawa 2002, s.63., radca stanu, wiceprezes Banku Polskiego, ekonomista, kawaler Orderu Virtuti Militari.
Rodzina Syn Feliksa i Tekli Teresy, brat Franciszka, Tomasza, Piotra, Tadeusza, Jana, Józefa i Marii Skarżyńskiej, Pauliny Morawskiej oraz Róży Sobańskiej.
Z żoną Ireną Potocką mieli ośmiu synów i dwie córki, m.in.: Edwarda, Tomasza Wentwortha, Konstantego Ireneusza, Juliana oraz Jana Nepomucena. Wśród wnuków jego był Redemptorysta Sługa Boży Bernard Alojzy Łubieński (1846–1933), kandydat na ołtarze.
Życiorys W 1818 osiadł w majątku Kazimierzy Wielkiej, gdzie zaplanował budowę cukrowni. Jego pomysł zrealizował Kazimierz (bratanek Henryka). W 1820 został radcą wojewódzkim, zaś w 1826 ukończył studia prawnicze w Warszawie. Posiadał liczne majątki: Częstocice, Wiskitki, Guzów, Kazimierza, Ostrowiec, Firlej, Lubartów.
Współzałożyciel wielu zakładów przemysłowych i przedsiębiorstw prywatnych. Inicjator założenia Huty Bankowej w Dąbrowie Górniczej przez Bank Polski. Odlew tablicy z jego popiersiem był pierwszym w Polsce odlewem z surowca wytopionego na koksie, w Hucie Bankowej (1839). Założyciel cukrowni w Guzowie oraz (1829) w Częstocicach (1839)Zygmunt Przyrembel: Historja Cukrownictwa w Polsce, Warszawa 1927, s.118-129.... W Lubartowie, wraz ze swym bratankiem Pawłem, założył fabrykę fajansu działającą do 1850 r.Konik J., 2026: Fajans z Lubartowa. Mówią Wieki, 4 (2026) (795), s. 74-78. W miejscowości Firlej, w pobliżu miejsca wydobycia rudy darniowej we wsi Serock, stworzył pierwszą na Lubelszczyźnie topielnię stali – fabrykę wyrobów żelaznych, głównie narzędzi i maszyn rolniczych, w tym też i wyrobu kos. Założył także zakłady fabryczne w: Żyrardowie, Starachowicach i Ostrowcu.
W 1829 został dyrektorem Banku Polskiego, a następnie, w latach 1832–1842, wiceprezesem tej instytucji. W 1830 otworzył z bratem Tomaszem dom handlowy Bracia Łubieńscy i Spółka. Jego dom handlowy rozwinął działalność w czasie powstania listopadowego, sprowadzając z zagranicy materiały wojenne i ekwipunek żołnierski. Założył fabryki: prochu i saletry, warsztaty krawieckie i szewskie. Rozwinął gospodarkę Królestwa Polskiego, zwłaszcza zakłady górnicze. W 1835 wystąpił z inicjatywą budowy linii kolejowej łączącej Warszawę z Zagłębiem Dąbrowskim (Kolej Warszawsko-Wiedeńska)Łubieński, Tomasz Wentworth. (1886). Henryk Łubieński i Jego Bracia – Wspomnienia Rodzinne odnoszące się do Historyi Królestwa Polskiego i Banku Polskiego. Kraków: Gebethner.
W 1837 założył wieś Irena wśród lasów w należących do niego dóbr Zaklików. Nazwał ją od imienia swojej żony Ireny Łubieńskiej.
Wraz z Józefem Lubowidzkim, prezesem banku, został oskarżony i aresztowany (1842) za korzystanie z publicznych środków Banku Polskiego dla finansowania celów prywatnychWójcik, Andrzej J. „CADMIA FOSSILIS – DZIAŁALNOŚĆ PIOTRA STEINKELLERA, POLSKIEGO „KRÓLA” CYNKU”, Dzieje górnictwa – element europejskiego dziedzictwa kultury, 5, pod red. P.P. Zagożdżona i M. Madziarza, Wrocław: 2013. s. 379–392.. W 1848 skazano obu na cztery lata więzienia, ale za wstawiennictwem namiestnika Iwana Paskiewicza zesłano ich do Kurska. Powrócił do kraju w 1854, lecz poważniejszej roli w życiu gospodarczym już nie odegrał.
Odznaczony polskimi Orderem św. Stanisława II klasy w 1829, a podczas powstania listopadowego Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari 13 września 1831, a później także rosyjskimi Orderem św. Anny I klasy i Orderem św. Stanisława I klasyMarek Jerzy Minakowski: Henryk Jan Nepomucen hr. Łubieński z Łubnej h. Pomian.
Przypisy
Bibliografia
Polski Słownik Biograficzny Tom XVIII (1973 r.) Melchior Wańkowicz, Sztafeta (1939 r.)
Linki zewnętrzne
Kategoria:Członkowie Towarzystwa Kredytowego Ziemskiego w Królestwie Polskim Kategoria:Hrabiowie Królestwa Kongresowego Kategoria:Ludzie urodzeni w Pradze Kategoria:Ludzie związani z Bankiem Polskim (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Ludzie związani z bankowością w Królestwie Kongresowym Kategoria:Ludzie związani z Koleją Warszawsko-Wiedeńską Kategoria:Ludzie związani z Ostrowcem Świętokrzyskim Kategoria:Ludzie związani z przemysłem Królestwa Kongresowego Kategoria:Ludzie związani z Warszawą (Królestwo Kongresowe) Henryk Łubieński Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Virtuti Militari (powstanie listopadowe) Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Stanisława II klasy (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polscy działacze gospodarczy Kategoria:Polscy hrabiowie Królestwa Prus Kategoria:Polscy przedsiębiorcy XIX wieku Kategoria:Polscy zesłańcy w Imperium Rosyjskim Kategoria:Polscy ziemianie (Królestwo Kongresowe) Kategoria:Posłowie na Sejm Królestwa Kongresowego (1825) Kategoria:Urodzeni w 1793 Kategoria:Zmarli w 1883