thumb thumb thumb thumb Gołąbek wymiotny (Russula emetica (Schaeff.) Pers.) – gatunek grzybów należący do rodziny gołąbkowatych (Russulaceae).
Systematyka i nazewnictwo Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Russula, Russulaceae, Russulales, Incertae sedis, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi.
Po raz pierwszy takson ten zdiagnozował w 1774 r. Jacob Christian Schäffer, nadając mu nazwę Agaricus emeticus. Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 1796 r. Christiaan Hendrik Persoon, przenosząc go do rodzaju Russula. Niektóre synonimy naukowe: Agaricus emeticus Schaeff. 1774 Agaricus emeticus var. emeticus Schaeff. 1774 Agaricus linnaei var. emeticus (Schaeff.) Fr. 1815 Russula emetica var. gregaria Kauffman 1918 Russula gregaria (Kauffman) Moënne-Locc. & Reumaux 2003 Polską nazwę zaproponował Władysław Wojewoda w 2003 r. W polskim piśmiennictwie mykologicznym gatunek ten opisywany był też pod nazwami: bedłka mierzliwa, gołąbek stegnówka, serojeszka mierzliwa. Nazwy ludowe: bedłka, gołąbka trująca, surojadka trująca, surojadka mierzliwa, gorzkówka, czartopłoch, goryczek, psi grzyb, psi gołąbek.
Morfologia Kapelusz Średnica zazwyczaj 4–8 cm, wyjątkowo do 11 cm. U młodych okazów jest wypukły, u starszych spłaszczony i zazwyczaj wklęsły. Skórka gładka, podczas wilgotnej pogody błyszcząca i lepka. Daje się zedrzeć niemal całkowicie. Ma barwę cynobrową, krwistą lub prawie wiśniową, środek jest jaskrawoczerwony. Czasami płowieje i staje się bladoróżowa. Brzeg tępy, słabo podgięty Blaszki Czysto białe, cienkie, gęste, kruche, przy trzonie nieco przyrośnięte. Trzon Wysokość 3,5–6 cm, grubość 0,8–1,3 cm, kształt walcowaty, czasami w dolnej części maczugowaty. Powierzchnia biała, delikatnie omszona. Początkowo pełny, szybko jednak staje się watowaty. Miąższ Biały, pod samą skórką zwykle różowy. Ma przyjemny, delikatnie owocowy zapach, zaś smak gorzki, piekący i długo utrzymujący się w ustach. Cechy mikroskopowe Wysyp zarodników kremowy. Zarodniki szeroko elipsoidalne o rozmiarach 7–9 × 6–8 μm. Powierzchnia pokryta licznymi, stożkowatymi kolcami. Łysinka na zarodnikach jest amyloidalna. Cystydy o wrzecionowatym kształcie i rozmiarach 40–75 × 6–12 μm. Pod działaniem sulfowaniliny szarzeją. W skórce występują przewody mleczne i dermatocystydy. Gatunki podobne W Europie występują setki gatunków gołąbków o czerwonym kapeluszu, a ich rozróżnienie bez dokładniejszych badań mikroskopowych i chemicznych bywa niemożliwe. Niektóre z nich to: gołąbek błotny (Russula paludosa). Ma większy trzon, nie jest piekący w smaku i jest jadalny. gołąbek buczynowy (Russula noblis). Rośnie tylko pod bukami. gołąbek czerwononogi (Russula rhodopus). Ma trzon z purpurowymi zabarwieniami. gołąbek krwisty (Russula sanguinaria). Ma różowo-czerwonawy trzon.
Występowanie i siedlisko Występuje na wszystkich kontynentach, podano jego stanowiska nawet w Antarktyce. W Polsce jest bardzo pospolity.
Naziemny grzyb mykoryzowy. Rośnie w lasach iglastych, szczególnie w podgórskich lasach świerkowych i w nizinnych lasach sosnowych jest dość częsty. W lasach liściastych jest rzadki. Owocniki pojawiają się od wczesnego lata do późnej jesieni. Szczególnie częsty na podłożu kwaśnym, wilgotnym, porośniętym mchami.
Znaczenie Jest trujący. Nie należy do najsilniej trujących grzybów, jednak po zjedzeniu nawet małej ilości powoduje bóle brzucha, mdłości i wymioty. Z tego też powodu grzyb otrzymał nazwę gatunkową „wymiotny”.
Przypisy
Kategoria:Gołąbkowate Kategoria:Grzyby trujące Kategoria:Mykobiota Polski