Mastrycht

Mastrycht (ang. Maastrichtian)

w sensie geochronologicznym – szósty, najmłodszy, wiek późnej kredy, trwający około 6,1 milionów lat (od 72,1 ± 0,2 do 66,0 mln lat temu). Mastrycht jest młodszy od kampanu a starszy od danu (paleocen).

w sensie chronostratygraficznym – szóste, najwyższe, piętro górnej kredy, wyższe od kampanu a niższe od danu.

Stratotyp dolnej granicy mastrychtu znajduje się w Tercis les Bains nad rzeką Adour (Landes, Francja). Granica opiera się na pierwszym wystąpieniu amonita Pachydiscus neubergicus (Hauer, 1858).

Nazwa pochodzi od miasta Maastricht w Limburgii (Holandia).

Był to ostatni okres, w którym żyły nieptasie dinozaury, pterozaury, plezjozaury i mozazaury.

Fauna kręgowa Ssaki Ssaki mastrychtu Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika †Didelphodon Montana Jeden z największych mezozoicznych ssaków. thumb|center|200px|Zalambdalestes †Purgatorius Montana Uważany za najwcześniejszego przedstawiciela naczelnych lub Primatomorpha †Zalambdalestes Mongolia

Ptaki Ptaki mastrychtu Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika †Anatalavis †Anatalavis rex Rodzaj ptaków spokrewnionych ze współczesnymi kaczkami i gęsiami. Znaleziony w formacji Hornerstone w New Jersey. Starszy z dwóch znanych gatunków Anatalavis. Młodszy, z wczesnego eocenu Londynu, nosi nazwę A. oxfordi. thumb|center|200px|Enantiornis thumb|center|200px|Hesperornis †Avisaurus †Avisaurus archibaldi Rodzaj drapieżnego ptaka. Obejmuje dwa gatunki, oba występujące w mastrychcie. Gatunek typowy, Avisaurus archibaldi, został odkryty w formacji Hell Creek w stanie Montana. †Canadaga †Canadaga arctica Monotypowy rodzaj nielotnego uzębionego morskiego ptaka, spokrewniony z hesperornisem. Był to duży ptak (ponad 1,5 m długości) żyjący w płytkich wodach na terenach dzisiejszej północnej Kanady. †Ceramornis †Ceramornis major Przedstawiciel siewkowych z formacji Lance Creek. Jego relacje ewolucyjne są niejasne. Znany jedynie z niekompletnej kości kruczej C. major jest jedynym znanym gatunkiem z rodzaju Ceramornis. †"Cimolopteryx" Rodzaj siewkowatych z formacji Lance Creek w stanie Wyoming. †Enantiornis †Enantiornis leali Rodzaj ptaka drapieżnego odkryty w Argentynie. Prawdopodobnie spokrewniony z Avisaurus. Metrowej długości przypominający orła drapieżca, jedyny znany gatunek rodzaju to Enantiornis leali. †Gargantuavis †Gargantuavis philoinos Rodzaj dużych nielotów podobnych do bezgrzebieniowych. Jaja przypisywane wcześniej tytanozaurom mogą w rzeczywistości należeć do przedstawicieli Gargantuavis. Znany z terenów dzisiejszej Francji Gargantuavis philoinos jest jedynym znanym gatunkiem rodzaju. †Graculavus †Hesperornis Duży wodny nurkujący ptak z zębami, szczątkowymi skrzydłami i płatowatymi palcami. Odkryty w Kansas przez Marsha podczas wojny o kości. †Judinornis †Judinornis nogontsavensis Stosunkowo prymitywny rodzaj spokrewniony z hesperornisem. Ten uzębiony nielotny ptak żył w wodach słodkich, w przeciwieństwie do swych krewnych. Jedyny znany gatunek rodzaju to Judinornis nogontsavensis. Żył w estuariach i rzekach gór formacji Nemegt w Mongolii. †Laornis †Laornis edvardsianus †Lectavis †Lectavis bretincola Rodzaj ptaka brodzącego o niepewnej pozycji systematycznej, przypominał wielkością i budową nóg współczesnego kulika. Jedyny znany gatunek, żył w Argentynie †Neogaeornis †Neogaeornis wetzeli Ptak morski z Chile. Miał śródstopie ptaka nurkującego z pomocą nóg, ale jego pokrewieństwo jest nieznane. Jedyny znany gatunek żył na granicy kampanu i mastrychtu. †Palaeotringa †Palintropus †Palintropus retusus †Potamornis †Potamornis skutchi Rodzaj ptaków z formacji Lance Creek spokrewniony z hesperornisem.

Typowy (i jedyny znany gatunek) otrzymał epitet na cześć doktora Alexandra F. Skutcha. Odkryte szczątki obejmują tylko prawą kość kwadratową i fragmenty szkieletu pozaczaszkowego. †Telmatornis †Tytthostonyx †Tytthostonyx glauconiticus †Vegavis †Vegavis iaaiKrewny współczesnych kaczek i gęsi.

Jedyny znany gatunek rodzaju, Vegavis iaai, jest znany ze skamieniałości jednego osobnika odkrytych na Antarktydzie.

†Teropody (nie-ptasie) †Nie-ptasie teropody mastrychtu Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika †Abelisaurus †Abelisaurus comahuensis Formacja Allen?, Formacja Anacleto?, Argentyna Dwunożny drapieżnik osiągający prawdopodobnie 7–9 m długości; znany jedynie z jednej niekompletnej czaszki thumb|center|200px|Abelisauruscentruj|mały|200x200px|Albertosauruscentruj|mały|200x200px|Alioramusthumb|center|200px|Carnotaurus thumb|center|200px|Chirostenotescentruj|mały|200x200px|Deinocheiruscentruj|mały|200x200px|Dromiceiomimusthumb|center|200px|Gallimimus thumb|center|200px|Majungasauruscentruj|mały|200x200px|Ornithomimuscentruj|mały|200x200px|Pyroraptorthumb|center|200px|Saurornitholestes thumb|center|200px|Struthiomimuscentruj|mały|200x200px|Tarbosauruscentruj|mały|200x200px|Theriznosauruscentruj|mały|200x200px|Tyrannosaurus rexcentruj|mały|200x200px|Variraptor †Adasaurus †Adasaurus mongoliensis Formacja Nemegt, Mongolia Dromeozauryd, osiągający prawdopodobnie około 2,5 m długości, wyróżniający się stosunkowo małymi pazurami na drugich palcach stóp. †Albertosaurus †Albertosaurus sarcophagus †Alioramus †Alioramus remotus †Anserimimus †Anserimimus planinychus †Atrociraptor †Atrociraptor marshalli †Bagaraatan †Bagaraatan ostromi †Bahariasaurus †Bahariasaurus ingens †Borogovia †Borogovia gracilicrus Słabo poznany rodzaj mierzącego około 1,8 m drapieżnika z rodziny troodontów. Jego szczątki odnaleziono w Mongolii. Zawdzięcza swą nazwę „borogom” (ang. „borogoves”) z wiersza Jabberwocky Lewisa Carrolla. Znany jedynie z niekompletnych kończyn przednich. †Bradycneme †Bradycneme draculae Dawniej uważany za wielką sowę. Jego nazwa znaczy „zły wolnostop”. Znaleziony w Transylwanii, aluzja do hrabiego Drakuli może być zamierzona. †Carnotaurus †Carnotaurus sastrei Duży, mierzący około 10 m długości drapieżnik, żyjący na terenie dzisiejszej Argentyny. Carnotaurus cechował się krótkim pyskiem, niewielkimi różkami nad oczami i bardzo krótkimi kończynami przednimi. Znany z jednego kompletnego szkieletu oraz odcisków skóry dowodzących, że nie był opierzony. †Chirostenotes †Deinocheirus †Deinocheirus mirificus †Dromaeosaurus †Dromiceiomimus †Dromiceiomimus brevitertius †Dryptosaurus †Dryptosaurus aquilunguis †Elmisaurus †Elmisaurus rarus †Elopteryx †Elopteryx nopcsai †Erliansaurus †Erliansaurus bellamanus †Euronychodon †Euronychodon portucalensis †Gallimimus †Gallimimus bullatus †Heptasteornis †Heptasteornis andrewsi †Laevisuchus †Laevisuchus indicus †Majungasaurus †Majungasaurus crenatissimus †Masiakasaurus †Masiakasaurus knopfleri †Nanotyrannus †Nanotyrannus lancensis Może być młodym osobnikiem Tyrannosaurus lub innego rodzaju TyrannosauridaeHenderson (2005). „Nano No More: The death of the pygmy tyrant.” In „The origin, systematics, and paleobiology of Tyrannosauridae”, a symposium hosted jointly by Burpee Museum of Natural History and Northern Illinois University.. †Noasaurus †Noasaurus leali †Nomingia †Nomingia gobiensis †Ornithomimus †Paronychodon †Paronychodon lacustris †Pyroraptor †Pyroraptor olympius †QianzhousaurusFormacja Nanxiong, Chiny †Richardoestesia †Saurornitholestes †Struthiomimus †Struthiomimus altus †Tarbosaurus †Tarbosaurus bataar †Therizinosaurus †Therizinosaurus cheloniformis †Tochisaurus †Tochisaurus nemegtensis †Troodon †Troodon formosus †Tyrannosaurus †Tyrannosaurus rex †Variraptor †Variraptor mechinorum

†Zauropody †Zauropody mastrychtu Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika †Alamosaurus †Alamosaurus sanjuanensis centruj|mały|200x200px|Alamosaurusthumb|center|200px|Wielkość antarktozaura w porównaniu z człowiekiem thumb|center|200px| Saltasaurus †Antarctosaurus †Argyrosaurus †Argyrosaurus superbus †Bruhathkayosaurus Bruhathkayosaurus mógł być największym dinozaurem. †Campylodoniscus †Campylodoniscus ameghinoi †Hypselosaurus †Hypselosaurus priscus Grès à Reptiles, Francja; Hiszpania †Isisaurus †Isisaurus colberti Indie †Jainosaurus †Jainosaurus septentrionalis †Laplatasaurus †Laplatasaurus araukanicus †Magyarosaurus †Magyarosaurus dacus †Opisthocoelicaudia †Opisthocoelocaudia skarzynskii †Saltasaurus †Saltasaurus loricatus †Titanosaurus †Titanosaurus indicus

thumb|center|200px|Triceratops †Arrhinoceratops †Arrhinoceratops brachyops †Nedoceratops †Nedoceratops hatcheri †Eotriceratops †Eotriceratops xerinsularis †Leptoceratops †Leptoceratops gracilis †Montanoceratops †Montanoceratops cerorhynchos †Ojoceratops †Ojoceratops fowleri †Pachyrhinosaurus †Pachyrhinosaurus canadensis †Pentaceratops Formacja Kirtland †Tatankaceratops †Tatankaceratops sacrisonorum †Torosaurus †Torosaurus latus †Triceratops †Triceratops horridus †Triceratops prorsusUSA

†Pachycefalozaury †Pachycefalozaury mastrychtu Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika †Dracorex †Dracorex hogwartsiacentruj|mały|200x200px|Pachycephalosauruscentruj|mały|200x200px|Prenocephalecentruj|mały|200x200px|Sphaerotholus †Pachycephalosaurus †Pachycephalosaurus wyomingensis †Prenocephale †Prenocephale prenes †Prenocephale brevis †Prenocephale edmontonensis †Prenocephale goodwini †Sphaerotholus †Sphaerotholus bucholtzae †Stygimoloch †Stygimoloch spinifer

†Ornitopody †Ornitopody mastrychtu Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika †Amurosaurus †Amurosaurus riabinini centruj|mały|200x200px|Amurosaurusthumb|center|200px|Charonosaurus thumb|center|200px|Edmontosauruscentruj|mały|200x200px|Hypacrosaurusthumb|center|200px|Olorotitan thumb|center|200px|Parksosauruscentruj|mały|200x200px|Rhabdodoncentruj|mały|200x200px|Saurolophuscentruj|mały|200x200px|Shantungosaurusthumb|center|200px|Telmatosaurus thumb|center|200px|Thescelosauruscentruj|mały|200x200px|Zalmoxes †Anasazisaurus †Anasazisaurus horneri †Anatotitan †Anatotitan copei †Barsboldia †Barsboldia sicinskii †Bugenasaura †Bugenasaura infernalis †Charonosaurus †Charonosaurus jiayinensis †Edmontosaurus †Edmontosaurus regalis †Edmontosaurus annectens †Edmontosaurus sakatchewansis †Gilmoreosaurus †Hypacrosaurus †Hypacrosaurus altispinus †Kerberosaurus †Kerberosaurus manakini †Koutalisaurus †Koutalisaurus kohlerorum †Microhadrosaurus †Microhadrosaurus nanshiungensis †Nanningosaurus †Nanningosaurus dashiensis †Olorotitan †Olorotitan arhanensis †Orthomerus †Orthomerus dolloi †Pararhabdodon †Pararhabdodon isonensis †Parksosaurus †Parksosaurus warreni †Rhabdodon †Rhabdodon priscus †Rhabdodon septimanicus †Sahaliyania †Sahaliyania elunchunorum †Saurolophus †Saurolophus osborni †Secernosaurus †Secernosaurus koerneri †Shantungosaurus †Shantungosaurus giganteus †Tanius †Tanius sinensis †Talenkauen †Talenkauen santacrucensis †Telmatosaurus †Telmatosaurus transsylvanicus †Thescelosaurus †Thescelosaurus neglectus †Thespesius †Thespesius occidentalis †Wulagasaurus †Wulagasaurus dongi †Zalmoxes †Zalmoxes robustus †Zalmoxes shqiperorum

†Ankylozaury †Ankylozaury mastrychtu Takson Występowanie Miejsce Opis Grafika †Ankylosaurus †Ankylosaurus magniventris Potwierdzone Formacja Hell Creek Największy ankylozaur thumb|center|200px|Ankylosaurus thumb|center|200px|Edmontonia thumb|center|200px|Euoplocephalus †Edmontonia Kampan do mastrychtu Formacja Horseshoe Canyon, Alberta, Kanada Masywny nodozaur mierzący około 6,6 m długości i 2 m wysokości. Miał małe, nierówne kostne płytki na grzbiecie i głowie oraz ostre kolce na grzbiecie i ogonie. Cztery największe kolce wyrastały z ramion po każdej stronie, dwa z nich dzieliły się u niektórych gatunków na części. Widziana z góry czaszka miała kształt gruszki. †Euoplocephalus

Mastrycht

Źródło i licencja