Zaklików (jid. זאקליקוב, hebr. זקליקוב Zaklikov) – miasto w województwie podkarpackim, w powiecie stalowowolskim, Jest siedzibą gminy miejsko-wiejskiej Zaklików. Ma status sołectwa.
Zaklików leży na Równinie Biłgorajskiej w północnej części Kotliny Sandomierskiej. Liczy obecnie ok. 3000 mieszkańców.
Miejscowość lokowana w XVI w. jako miasto prywatne, do dziś zachowała małomiasteczkowy układ urbanistyczny z rynkiem w centrum i siecią prostopadle ułożonych uliczek. Historycznie położony w prowincji małopolskiej, w województwie lubelskim. Także w okresie międzywojennym i w czasach Polski Ludowej (do 1975 r.) Zaklików położony był w województwie lubelskim (powiat janowski, powiat kraśnicki), następnie w województwie tarnobrzeskim, a od 1999 roku w województwie podkarpackim, którego jest najdalej na północ wysuniętym miastem.
Według danych GUS z 1 stycznia 2024 r. miasto liczyło 2780 mieszkańców, będąc 40. najludniejszym miastem w województwie.
Zaklików dzisiaj thumb|left|Rzeka Sanna w Zaklikowie lewo|mały|Widok na zalew i Molo lewo|mały|Nowy ośrodek „Molo”
Położenie
Zaklików leży nad rzeką Sanną, około 20 km na wschód od Wisły i 20 km na północ od Sanu. Historycznie położony jest w Małopolsce (początkowo w ziemi sandomierskiej, a następnie w ziemi lubelskiej). Geograficznie leży na skraju Kotliny Sandomierskiej i Wzniesień Urzędowskich, w zachodniej części Równiny Biłgorajskiej. Od południa, wschodu i zachodu graniczy z lasami, przeważnie sosnowymi, tworzącymi zachodni kraniec Lasów Janowskich, które wchodzą w skład kompleksu Puszczy Solskiej. Na północy graniczy z Antoniówką i Zdziechowicami, na wschodnim krańcu miasta znajduje się rekreacyjny zalew. Ze względu na położenie pośród lasów i posiadanie niewielkiego zalewu jest lokalnym ośrodkiem turystyczno-wypoczynkowym. Przez Zaklików przebiega linia kolejowa Lublin–Przeworsk (nr 68), na której znajdują się dwie stacje. Główna stacja „Zaklików” położona jest na północy, a od 2020 roku na południowo-zachodnim krańcu miejscowości czynny jest dodatkowy przystanek „Zaklików Miasto”.
Warunki naturalne Topografia i gleby Centrum miasta, wraz z ciągle istniejącym rynkiem, położone zostało na południowym brzegu rzeki Sanny (będącej prawobrzeżnym dopływem Wisły). Rynek leży na wysokości 175 m n.p.m. Niżej położone są tereny w dolinie rzecznej, wyżej natomiast część północna, tzw. Zaśluzie. Przeważają tu gleby bielicowe i piaski nie sprzyjające rozwojowi rolnictwa. Są one pozostałością po działalności lodowca z okresu zlodowacenia południowopolskiego. Efektem tego zlodowacenia jest również obecność granitowych głazów narzutowych – eratyków, które są wykorzystywane w miejscowym zakładzie kamieniarskim do wyrobu m.in. płyt nagrobnych. Natomiast obecność gliny umożliwiła rozwój cegielni i ułatwiła zakładanie licznych w okolicy stawów rybnych. Także z powodu gliny okoliczne lasy pełne są podmokłych i bagiennych niecek, otoczonych suchymi, piaskowymi wydmami porośniętymi borem sosnowym. Część z wydm zostało w okresie powojennym zniwelowanych wraz z wydobyciem piasku do celów budowlanych. Lepsze gleby aluwialne znajdują się jedynie w bezpośrednim sąsiedztwie rzeki Sanny. Północna część miejscowości, położona po drugiej stronie rzeki, wznosi się wyżej przechodząc stopniowo we wzgórza Wzniesień Urzędowskich, będących zachodnim przedłużeniem Roztocza. Na tym obszarze gleby bielicowe ustępują żyźniejszym lessom, charakterystycznym dla Wyżyny Lubelskiej.
Atrakcje turystyczne thumb|Kościół św. Anny swój niecodzienny wygląd zawdzięcza kultywowanemu od czasów powstania styczniowego zwyczajowi przytwierdzania tabliczek trumiennych thumb|„Zamek”
W mieście znajduje się zabytkowy, modrzewiowy kościół pw. św. Anny (obecnie kaplica cmentarna), wzniesiony zapewne ok. 1580. W źródłach wzmiankowany jest w 1592. Był wielokrotnie remontowany w okresie XVIII-XX w. Prawdopodobnie w XIX w. dobudowane zostały zakrystia i kruchta. Kościół położony jest na cmentarzu ogrodzonym murem, z wejściem od zachodu przez bramę-dzwonnicę. Do niespotykanych gdzie indziej zwyczajów należy zawieszanie na zewnętrznych ścianach kościoła tabliczek z nazwiskami z trumien zmarłych mieszkańców parafii. Obok znajduje się także dawny cmentarz żydowski z nielicznie zachowanymi macewami.
Obecny kościół parafialny Zaklikowa, to pochodzący z początku XVII wieku barokowy kościół pw. św. Trójcy w Zaklikowie, w którym najcenniejszym zabytkiem jest wykonana w drewnie lipowym XV-wieczna płaskorzeźba ze szkoły Wita Stwosza. Obok kościoła stoi murowana dzwonnica z roku 1786 z trzema dzwonami. Inne obiekty sakralne parafii to kaplice: w Karkówce, w Antoniówce, w Irenie w Domu Opieki Społecznej i w zgromadzeniu zakonnym Sióstr św. Józefa na Radnej Górze.
Na terenie miejscowości znajduje się również „zamek” – budowla wzniesiona pod koniec lat 60. XX wieku na miejscu dawnego zamku. Obecnie w rękach prywatnych. Duże znaczenie turystyczne dla miejscowości ma Ośrodek Szkoleniowo-Wypoczynkowy ZHP "Kopiec", w którym organizowane są kolonie i zielone szkoły.
Instytucje i główne zakłady Zaklików jest siedzibą miejsko-wiejskiej gminy Zaklików. W mieście znajduje się szkoła podstawowa, gimnazjum i liceum ogólnokształcące tworzące razem Zespół Szkół Ogólnokształcących im. Adama Sapińskiego w Zaklikowie. Jako główna miejscowość gminy, Zaklików posiada własny Urząd Pocztowy i Bank SpółdzielczyWcześniej był to bank samodzielny, od pewnego czasu jest filią Banku Spółdzielczego Ziemi Kraśnickiej..
W mieście działa Gminny Dom Kultury (GOK) zbudowany w 1971 roku. W 1995 założono w nim niewielkie Muzeum Ziemi Zaklikowskiej, które gromadziło pamiątki lokalnej kultury pochodzące od prywatnych darczyńców; znajdował się w nim też kącik pamięci o żydowskich mieszkańcach miasteczka. GOK, muzeum, biblioteka gminna i świetlica stanowiły w 2017 podstawowy zespół instytucji kulturalnych, ale ogólną ofertę kulturalną gminy oceniano wówczas jako ubogą.
Głównymi zakładami przemysłowymi pozostają Fabryka Elementów Złącznych Fastec Sp. z o.o. (filia Huty Stalowa Wola), Zakład Drzewny Rejon Las Sp. z o.o. oraz Zakład Produkcji Drzewnej Dankros Sp z o.o. (tartak). Funkcjonuje też wciąż jedna z kilku istniejących tu dawniej cegielni przekształcona w zakład kamieniarsko-betoniarski. Od kilku lat istnieje też zakład produkujący okna PCW. Przed rokiem 1989 w miejscowości działało Państwowe Gospodarstwo Rybackie Zaklików., zajmujące się głównie hodowlą ryb słodkowodnych, dziś częściowo na jego majątku funkcjonuje prywatna firma.
Demografia thumb|Plan Zaklikowa Według danych Zaklików liczył 1 stycznia 2022 roku 2825 mieszkańców, co czyni go 4. najludniejszą miejscowością powiatu stalowowolskiego. + Liczba ludności według wieku i płci (2019) Grupa wiekowa Kobiety Mężczyźni 0–4 lat 63 54 5–9 lat 72 78 10–14 lat 78 72 15–19 lat 70 79 20–24 lat 92 87 25–29 lat 116 122 30–34 lat 94 108 35–39 lat 116 109 40–44 lat 101 109 45–49 lat 104 108 50–54 lat 95 92 55–59 lat 94 109 60–64 lat 101 102 65–69 lat 110 72 70–74 lat 72 50 75–79 lat 59 30 80–84 lat 55 27 powyżej 85 lat 66 13 Razem 1558 1421
Wspólnoty wyznaniowe thumb|Pomnik przed kościołem Świętej Trójcy Miejscowość jest siedzibą dekanatu i rzymskokatolickiej parafii pw. św. Anny (chociaż kościół parafialny jest pw. Trójcy Przenajświętszej). W mieście znajduje się też Sala Królestwa miejscowego zboru Świadków Jehowy.
Historia thumb|Obecny kościół ufundowała Anna Gniewoszowa jako zadośćuczynienie za grzechy męża mały|Kościół Świętej Trójcy około 1908 Od założenia miasta do 1795 roku
Najprawdopodobniej jeszcze w XV wieku na terenie dzisiejszego Zaklikowa powstał drewniano-kamienny zamek rycerski. Jednak sama miejscowość została założona dopiero w 1565 roku jako miasto na prawie magdeburskim, na gruntach wsi Zdziechowice Drugie. Miasto lokowano na „surowym korzeniu”, w zachodniej części Puszczy Solskiej, tzw. Lasach Janowskich na podstawie przywileju wydanego 9 kwietnia 1565 roku przez króla Zygmunta Augusta. Królewski przywilej zezwolił na odbywanie trzech jarmarków rocznie: na uroczystość św. Krzyża, św. Bartłomieja i św. Katarzyny. Mieszkańcy otrzymali 16-letni okres wolnizny od wszelkich podatków i świadczeń na rzecz króla i państwa. Nazwa i herb miejscowości pochodzą od założyciela i pierwszego właściciela Zaklikowa – kasztelana połanieckiego, Stanisława Zakliki z Czyżowa herbu Topór. Fundator miasta zmarł rok po akcie lokacji (1566) i swe dobra podzielił między czterech synów. Zdziechowice i Zaklików przypadły najstarszemu z nich, Zygmuntowi Zaklice Czyżowskiemu, ożenionemu z Anną Koniecpolską. Wybudował on około 1576 roku wśród okolicznych rozlewisk nad Sanną niewielki kamienno-drewniany zamek. Początkowo należał Zaklików do parafii Zdziechowice (erygowanej w roku 1409), staraniem mieszczan ok. 1580 roku wybudowano w Zaklikowie drewniany kościół św. Anny będący filią parafii w Zdziechowicach. Przy kościele w 1581 roku wybudowano szpital (przytułek) i założono szkołę parafialną. Z tego czasu (1578) pochodzi też pierwsza wzmianka o zamieszkałych w Zaklikowie Żydach.
Zygmunt Zaklika nie pozostawił spadkobiercy i po jego śmierci w 1585 roku dobra zdziechowicko-zaklikowskie nabył od jego braci Marcin Gniewosz herbu Kościesza z Dalewic, który nadał mieszczanom 1/4 gruntów. Przywilej ten potwierdził Zygmunt III Waza w 1590 roku. Gdy nowy właściciel Zaklikowa i Zdziechowic przeszedł na kalwinizm, zamienił kościół parafialny w zbór kalwiński. Jednak po jego śmierci wdowa po nim, Anna nawróciła się na katolicyzm, a zbór w Zdziechowicach spłonął (1594). Nową parafię – już w Zaklikowie – pw. św. Anny, erygowano staraniem Anny Gniewoszowej w nowym, murowanym kościele pw. Trójcy Przenajświętszej w 1608 roku. Anna ufundowała też uposażenie dla nauczyciela szkoły parafialnej, która od tej pory działała przy nowym kościele. Jeszcze w XVII wieku właścicielami dóbr zdziechowicko-zaklikowskich została rodzina Załuskich zaś w XVIII wieku Małachowskich. W czasie trwającej w latach 1700–1721 wojny północnej uległ zniszczeniu zaklikowski zamek. W 1789 roku miasto liczyło sobie 753 mieszkańców, z czego 235 było Żydami (31,2 proc. ogółu) i należało do nich 41 domów. W 1791 roku Zaklików nabył Józef Puchała.
Okres rozbiorów: utrata praw miejskich thumb|Pamiątkowy słup graniczny z czasów zaborów