Tomasz Łysiak (ur. 9 grudnia 1970 w Warszawie) – polski pisarz, dziennikarz, publicysta, scenarzysta i reżyser. Twórca radiowej audycji satyrycznej DeDektyw Inwektyw, którą nagrywał w latach w latach 1993-2021 dla Radia WAWA. Szef działu historia w tygodniku Gazeta Polska. Prezes Fundacji Monte Cassino 1944. Współzałożyciel Stowarzyszenia Sióstr i Braci Henryka II Pobożnego i ks. Anny Śląskiej.
Radio Od 1993 wygłaszał cotygodniowe felietony „Jaka głowa taka mowa” na antenie Radia WAWA. Zbiór felietonów został wydany w formie książki przez wydawnictwo Von Boroviecky.
Od 1996 prowadzi codzienną, poranną audycję satyryczną „DeDektyw Inwektyw”. Audycja była emitowana nieprzerwanie od listopada 1996 do kwietnia 2021 (do momentu odejścia Łysiaka z radia WAWA). Wybór nagrań został wydany przez Radio WAWA na płytach z okazji jubileuszu 15-lecia w 2011.
Od 2024 jest dyrektorem programowym internetowego Radia Republika.
Literatura Tomasz Łysiak jest autorem Trylogii Szalbierskiej – „Szalbierz” (2007), „Bliznobrody” (2008), „Psy Tartaru” (2010). Akcja tych trzech części, osadzonych w realiach średniowiecznej Polski, rozgrywa się podczas najazdu Tatarów z 1241 r.
W 2008 opowiadanie „Dwunasta zapałka” otwierało zbiorczą pracę wydaną przez NCK z okazji 90. rocznicy odzyskania niepodległości – „Jedenastu dzielnych ludzi”. W 2013 ukazała się powieść „Cytadela” (wyd. NCK) opowiadająca o okresie manifestacji patriotyczno-religijnych w Warszawie tuż przed wybuchem powstania styczniowego. Książka zdobyła tytuł „Najpiękniejszej książki roku” w 54. konkursie Warszawskich Targów Książki.
W albumie „I wojna światowa nad Sanem”, wydanym w 2014 przez Muzeum Regionalne w Stalowej Woli, z okazji setnej rocznicy rozpoczęcia Wielkiej Wojny znalazł się esej „Dwa pierścionki. Rzecz o Władysławie Leśniaku”. Nagroda literacka miasta Stalowej Woli 2014 „Gałązka sosny”.
W 2015 ukazał się w formie książkowej zbiór esejów historycznych „Medalion na pancerzu” (wyd. Prohibita).
W 2018 ukazała się książka „Sybir. Zesłanie Józefa P.”, w zbeletryzowanej formie przedstawiająca losy Józefa Piłsudskiego z czasów jego zsyłki na Syberię..
Publicystyka thumb|Tomasz Łysiak (2023) W latach 90. XX wieku publikował teksty i rysunki na łamach tygodnika „Nowe Państwo”, w którym był szefem działu kultury. Pisał felietony w dzienniku „Życie” (2004–2005) oraz jego dodatku weekendowym „Warszawiaku”.
Był publicystą i felietonistą tygodnika „wSieci”. Publikuje w tygodniku „Gazeta Polska”, w którym od stycznia 2016 r. jest szefem działu Historia. Twórca i redaktor comiesięcznego dodatku „Gazeta Polska. Historia. Drogi do niepodległości”.
Telewizja Od 2016 wraz z Robertem Kaczmarkiem, prowadzi na antenie TVP cykl programów „Nakręceni na dokument”. Program prezentujący archiwalne filmy dokumentalne o historii Warszawy.
Od 2017 współprowadzi na antenie TVP3 Warszawa (obecnie z historykiem dr. Krzysztofem Rakiem) cykl rozmów o historii i kulturze „CHiP – Cywilizacja, Historia i Polityka. Rozmowy niecodzienne”https://warszawa.tvp.pl/33947102/chip-rozmowy-niecodzienne..
Jest autorem cyklu o nieznanych historiach Warszawy – „Warszawa mówi” dla TVP3 Warszawahttps://warszawa.tvp.pl/55128896/warszawa-mowi.. To autorski projekt filmowy, w którym każdy odcinek to jedna z „ukrytych warszawskich historii” (od Powstania Styczniowego po Powstanie Warszawskie).
Autor, scenarzysta, reżyser i narrator filmu dokumentalnego „Virtuti Militari. Opowieść o żołnierskich cnotach” – przywołującego postać księcia Józefa Poniatowskiego (2022).
Film Tomasz Łysiak jest autorem scenariusza do promującego Polskę filmu „Polska na trzech ekranach” (reż. Andrzeja Kałuszko), który był głównym elementem wystawy polskiego pawilonu na EXPO 2008 w Saragossie.
Jest scenarzystą trzech fabularyzowanych dokumentów w reż. Macieja Pawlickiego „Śluby rycerskie” (2011) – o soborze w Konstancji i postaci Pawła Włodkowica; „Dybowski 1863” (2013) – o aresztowaniu przez władze carskie Benedykta Dybowskiego i „Hołd carów” (2013) – o hołdzie Szujskich.
Jako współautor (wraz z Marcinem Wolskim, Antonim Krauze, Maciejem Pawlickim) uczestniczył w pracach nad scenariuszem filmu „Smoleńsk” (2014) w reż. Antoniego Krauzego.
Główny scenarzysta filmu fabularnego „Legiony” w reż. Dariusza Gajewskiego. Obrazu pokazującego przez pryzmat doświadczeń młodych żołnierzy legionistów czasy odzyskiwania niepodległości.
Jest scenarzystą i narratorem serialu dokumentalnego „Cud Wisły” (2020), opowiadającego o bitwie warszawskiej z okazji stulecia zwycięstwa nad bolszewikami w 1920.
Zrealizował dokument „Noc Belwederska”, opisujący w formie reportażu wydarzenia związane z wybuchem powstania listopadowego, które rozgrywały się w Warszawie w 1830https://warszawa.tvp.pl/51102437/noc-belwederska..
Za „Legiony” został nagrodzony, wraz z Maciejem Pawlickim i opozycjonistą solidarnościowym Adamem Borowskim, Drzwiami do Wolności na XI Międzynarodowym Festiwalu Filmowym NNWhttps://niezalezna.pl/290343-drzwi-do-wolnosci-dla-tomasza-lysiaka-macieja-pawlickiego-i-adama-borowskiego..
Jest autorem scenariusza filmu fabularnego „Hakerzy wojny” o Marianie Rejewskim i polskich kryptologach – projekt jest w trakcie dewelopmentu producenckiego.
W ostatnich latach realizuje filmy dokumentalne poświęcone historii najnowszej ze szczególnym uwzględnieniem czynu 2. Korpusu Polskiego.
Ostatni rozdział (2022)
Opowieść o weteranach Armii Andersa – Władysławie Dąbrowskim, Alfonsie Mrzyku, Leonie Piesowockim, Edwardzie Moczulskim, Czesławie Balcu, Marianie Bajdzie, Feliksie Osińskim i najmłodszym żołnierzu 2. Korpusu – Krzysztofie Flizaku, kapitanie armii USA, który jako dziesięcioletni chłopiec przeszedł 3 tysiące kilometrów, by odnaleźć swojego ojca. Bohaterowie wspominają swoją drogę do 2. Korpusu, walki pod Monte Cassino i wreszcie gorzkie dla Polski zakończenie wojny. Całość przeplatana jest osobistą narracją Tomasza Łysiaka, który we współczesnym Cassino pokazuje miejsca walk żołnierzy Andersa.
Batiar na Monte Cassino (2022)
Film dokumentalny o lwowiaku Ottonie Hulackim, żołnierzu 2. Korpusu Polskiego, który służył w 4. Pancernym Pułku Dzieci Lwowskich i jako 18-letni chłopak wjechał czołgiem po Drodze Polskich Saperów na Monte Cassino. Swą opowieść snuje w momencie, gdy we współczesnym świecie rozpoczyna się wojna na Ukrainie.
Pancerny kapitan (2023)
Film opowiada o losach weterana 2. Korpusu, mjr. Władysława Dąbrowskiego. Urodzony w Nowogródku, w roku 1924 chłopak przeżył gehennę deportacji i zsyłkę na Sybir. Został żołnierzem 15. Pułku Ułanów Poznańskich i przeszedł szlak bojowy od Monte Cassino przez Piedimonte San Germano aż po wyzwolenie Bolonii. Do wówczas kapitana i jego domu w Gdańsku przyjeżdża prawnuk żołnierza 2. KP por. Miszkiela – Karol Paprocki, któremu Dąbrowski opowiada swoją historię.
Najmłodszy żołnierz generała Andersa (2023)
Film dokumentalny o kapitanie Krzysztofie Flizaku – bohaterze dwóch narodów – polskiego i amerykańskiego. Kapitan Flizak w mundurze 101. Dywizji Powietrzno-Desantowej USA mówi czasem o sobie „Im an american soldier with Polish Heart”. Film to opowieść o polskim sercu, ale też o polskiej drodze przez piekło do szczęścia i wolności.
Którzy ogień podsycą… (2024)
Dokument o historii powstania Krzyża Wolności i Solidarności. O jego znaczeniu i symbolice opowiadają zarówno jego twórcy jak i bohaterowie walk o niepodległość w najnowszej historii Polski – od Poznańskiego Czerwca po Solidarność Walczącą.
Szlak Nadziei. Bitwa o Monte Cassino (2025)
Pięcioodcinkowy serial IPN to wyjątkowa produkcja dokumentalna, ukazująca losy polskich żołnierzy 2. Korpusu, którzy przeszli przez piekło łagrów, obozów i deportacji, by stać się bohaterami jednej z najkrwawszych bitew frontu zachodniego w czasie II wojny światowej. Znajdziemy w niej dziesiątki świadectw weteranów i ich potomków, rozmowy z historykami z całego świata czy z Włochami, którzy byli świadkami bitwy. Seria ukazuje rozległość walk na froncie włoskim, wysiłek żołnierzy wielu narodowości oraz kontekst międzynarodowy zwycięstwa Polaków.
Polityka Wszedł w skład komitetu wspierającego kandydaturę Karola Nawrockiego na prezydenta RP w wyborach w 2025.
Życie prywatne Żonaty z Magdaleną. Jest synem pisarza Waldemara Łysiaka, a także ojcem reżysera Tadeusza Łysiaka i dziennikarza Kazimierza Łysiaka.
Wybrana filmografia 1991: Cynga – Andrzej Klonowicz vel Józef Głażewski 1993: Żegnaj Ameryko! (Auf wiedersehen Amerika) – polski celnik 1993: Pora na czarownice – Tomek 1993: Pożegnanie z Marią – Piotr 1993: Samowolka – Wicek Dziuba 1994: Piękna warszawianka (La Belle de Varsovie) – Amerykanin 1999: Tygrysy Europy 2008: Polska na trzech ekranach – scenarzysta 2013: Dybowski 1863 – scenarzysta 2013: Śluby rycerskie – scenarzysta 2014: Smoleńsk – scenarzysta 2019: Legiony – scenarzysta
2020: Cud Wisły – scenarzysta i narrator 2021: Konstytucja 3 Maja – scenarzysta, reżyser i narrator 2022: Virtuti Militari. Opowieść o żołnierskich cnotach – scenarzysta, reżyser i narrator 2022: Ostatni rozdział – scenarzysta, reżyser i narrator 2022: Batiar na Monte Cassino – scenarzysta, reżyser 2023: Pancerny kapitan – scenarzysta, reżyser 2023: Najmłodszy żołnierz generała Andersa – scenarzysta, reżyser 2024: Którzy ogień podsycą… – scenarzysta, reżyser 2024: Szlak nadziei. Bitwa o Monte Cassino (5-odcinkowy serial dokumentalny) – scenarzysta, reżyser i narrator
Publikacje Szalbierz – powieść awanturnicza z XIII wieku, cz. I cyklu Kroniki Szalbierskie, Warszawa 2007, . Bliznobrody – cz. II cyklu Kroniki Szalbierskie, Warszawa 2008, . Psy Tartaru – cz. III cyklu Kroniki Szalbierskie, Warszawa 2010, . Cytadela – I tom powieści Nieśmiertelni, Warszawa 2013, . Medalion na pancerzu, Warszawa 2015, . Sybir. Zesłanie Józefa P., Warszawa 2018, ISBN: 978-83-08-06444-3.
Odznaczenia Medal „Pro Bono Poloniae”: 2022
Przypisy
Linki zewnętrzne
strona archiwalna
Kategoria:Ludzie urodzeni w Warszawie Kategoria:Odznaczeni Medalem „Pro Bono Poloniae” Kategoria:Polscy aktorzy filmowi Kategoria:Polscy dziennikarze naukowi Kategoria:Polscy dziennikarze prasowi Kategoria:Polscy dziennikarze radiowi Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy publicyści Kategoria:Polscy scenarzyści Kategoria:Urodzeni w 1970