thumb|Powstańcy z „Krybara”, „Rafałki” ze zgrupowania „Konrad” thumb|Powstańcy z „Krybara”, pluton zgrupowania „Konrad” thumb|Powstańcy z „Krybara” na terenie Elektrowni Warszawskiej thumb|Transporter Szary Wilk zdobyty przez żołnierzy VIII Zgrupowania thumb|Transporter Szary Wilk zdobyty przez żołnierzy VIII Zgrupowania na ul. Tamka thumb|Pomnik zgrupowania „Krybar” przy ul. Tamka Zgrupowanie „Krybar”, właśc. Grupa Bojowa „Krybar” – zgrupowanie Armii Krajowej walczące w powstaniu warszawskim, na terenie Powiśla w Rejonie I Obwodu Śródmieście AK od 5 sierpnia do 3 września 1944.
Grupa Bojowa „Krybar” została utworzona na mocy rozkazu komendanta Rejonu I Obwodu Śródmieście AK 5 sierpnia, z połączenia części dotychczasowych III oraz VIII Zgrupowań oraz oddziału WSOP „Elektrownia”. Dowództwo objął kpt. Cyprian Odorkiewicz „Krybar”. Od 3 września grupa wzmocniona oddziałami ze Starego Miasta otrzymała nazwę Grupa „Powiśle”, której dowództwo objął mjr Stanisław Błaszczak „Róg”. 6 września, po upadku Powiśla, grupa została rozwiązana.
Organizacja W skład grupy bojowej weszły: VIII zgrupowanie pod dowództwem por. Mariana Mokrzyckiego „Bicz”, w składzie: 1 kompania – por. Zbyszko Golian „Zbyszek Solny”, plutony 104, 105, 106; 2 kompania – ppor Jan Jasieński „Jaś” (do 7 sierpnia 1944 por. „Bicz” Marian Mokrzycki), plutony 107, 108, 109; 3 kompania – por. Jan Piotrowski „Lewar” (faktycznie walczyła poza zgrupowaniem w Śródmieściu Północnym); 4 kompania dowódca kompanii – por. Marian Malinowski „Pobóg” pluton 1141: por. piech. rez. inż. Henryk Walczak „Wilk” †4 IX 1944 pluton 1142 pluton 1117 pluton 119 saperów – ppor. Stanisław Andrzejewski „Paweł Zaręba”; pluton 1105 Kolumny Motorowej „Wydra” – por Łęczycki Jerzy „Niesobi".
III zgrupowanie „Konrad” – pod dowództwem por. Juliusza Szawdyna „Konrada” w składzie: 1 kompania - por. rez. Henryk Jaworski „Wrzos”; 2 kompania - por. rez. lot. Stanisław Krowacki „Leonowicz"; 3 kompania – por. Tadeusz Kisiel „Rawicz”.
Oddział WSOP kpt. Stanisława Skibniewskiego – ps. „Cubryna”, stanowiący załogę Elektrowni Warszawskiej.
Szlak bojowy 1 sierpnia o godzinie 17.00 oddziały VIII zgrupowania podjęły nieudany, ze względu na przewagę ogniową Niemców, atak na Pałac Rady Ministrów, hotel Bristol i Uniwersytet. 2 i 3 sierpnia toczono walki w celu opanowania Powiśla od Wybrzeża Kościuszkowskiego wzdłuż ul. Tamka do Oboźnej, Nowego Światu i ul. Foksal. Udało się opanować rejon od Nowego Światu wzdłuż ul. Smolnej. Niepowodzeniem zakończył się też atak III zgrupowania na most Poniatowskiego i kolejowy most średnicowy. Zdziesiątkowane oddziały zgrupowania obsadziły Powiśle od mostu Poniatowskiego wzdłuż Solca i ul. Dobrej w kierunku północnym. Sukcesem zakończył się atak na Elektrownię Warszawską. Miało to duże znaczenie psychologiczne, a także strategiczne – energia elektryczna była dostarczana do 5 września.
Po zajęciu Powiśla celem zgrupowania stało się zdobycie silnie ufortyfikowanych budynków Uniwersytetu Warszawskiego. Do przeprowadzenia ataku zbudowano samochód pancerny „Kubuś” i użyto zdobytego na nieprzyjacielu 14 sierpnia transportera opancerzonego Sd.Kfz.251/3 Ausf.D, który najpierw otrzymał nazwę „Jaś”, a później „Szary Wilk”. Ataki podejmowane 23 sierpnia i 2 września zakończyły się niepowodzeniem.
Od 3 do 6 września Niemcy przeprowadzili zmasowane ataki na Powiśle z kilku stron, w wyniku których oddziały zgrupowania traciły kolejne pozycje i zostały zmuszone do wycofania się na drugą stronę Nowego Światu. Do utraty Powiśla straciło ok. 50% żołnierzy.
Od 6 września podjęto obronę na odcinku Nowy Świat, Warecka, Poczta Główna. Pozycje te zajmowano do 2 października.
Żołnierze W okresie istnienia Zgrupowania Krybar w poszczególnych jego oddziałach zidentyfikowano następujące liczby żołnierzy: VIII zgrupowanie „Bicz”: 706; III zgrupowanie „Konrad”: 780; Oddział WSOP „Elektrownia”: 329.
Wśród nich byli m.in.: Krzysztof Boruń, Janina Burska-Toborowicz „Siostra Janina”, Stanisław Dutkiewicz „Andrzej”, Barbara Kieżun, Mieczysław Kluge „Karol”, Stanisław Kopf, Jan Kosek „Janosik”, Jerzy Rachwał, Janusz Paszyński „Machnicki”, Zofia Raciborska, Zdzisław Sadowski i Stanisław Szuttenbach „Longin”, Wacław Jastrzębowski.
Zobacz też Federacja Organizacji Narodowo-Katolickich „Unia”
Przypisy
Bibliografia W. Rosłoniec, Grupa „Krybar” Powiśle 1944, Warszawa 1989
Linki zewnętrzne Materiał TVPW o działaniach Zgrupowania „Krybar” Barykada Powiśla – tytuł wydawany przez zgrupowanie w czasie powstania
Krybar, Zgrupowanie Krybar, Zgrupowanie Kategoria:Zgrupowania Armii Krajowej