Gubernia lubelska () – jednostka administracyjna Królestwa Polskiego, a następnie Generał-gubernatorstwa Warszawskiego (po upadku powstania styczniowego i faktycznej likwidacji Królestwa Polskiego oraz włączeniu jego ziem do Cesarstwa Rosyjskiego). Powstała w 1837, w wyniku przekształcenia województwa lubelskiego. Obszar guberni, której stolicą był Lublin, był identyczny z obszarem dawnego województwa.
Podobny był także podział na jednostki administracyjne niższego szczebla, z tym, że dotychczasowe obwody przemianowano na powiaty. W skład guberni lubelskiej wchodziło ich początkowo 10: biłgorajski (od 1867 r.), chełmski, hrubieszowski, janowski, kaźmierski (do 1842 r.), krasnostawski, lubartowski, lubelski, puławski (od 1842: nowoaleksandryjski), tarnogrodzki (do 1842 r.), tomaszowski i zamojski.
Reforma administracyjna z 1844 połączyła gubernię lubelską z podlaską, co trwało do kolejnej reformy z roku 1867, która te zmiany anulowała. W 1912 obszar guberni okrojono, przyłączając wydzielone obszary do utworzonej wówczas guberni chełmskiej. Rozporządzeniem z 18 września 1915, w poszczególnych obwodach dawnych rosyjskich guberni lubelskiej i chełmskiej utrzymano granice, które istniały przed utworzeniem guberni chełmskiej w 1912 roku. Oznaczało, że nowy podział obwodów tych guberni, którego i tak w praktyce dotychczas w życie nie wprowadzono, austriacki Zarząd Wojskowy odtąd nie uwzględniałRozporządzenie c. i k. Naczelnej Komendy Armii (Naczelnej Komendy Etapowej) z 18 września 1915 r. M. No. 83974 (Dziennik rozporządzeń c i k. Jenerealnego Gubernatorstwa wojskowego dla austryacko-węgierskiego obszaru okupowanego w Polsce, Lublin, No. 1 z 9 października 1915 r.). W myśl rozporządzenia z 12 sierpnia 1916, okupant niemiecki gubernię chełmską uznał za część Królestwa PolskiegoDziennik Rozporządzeń dla Jenerał Gubernatorstwa Warszawskiego z 3 listopada 1916, nr 51 poz. 175, cz. A.
W czasie powstania styczniowego Rząd Narodowy dnia 28 marca 1863 r. ogłosił Regulamin władz administracyjnych w byłym Królestwie Kongresowym. Według regulaminu zniesiono podział administracyjny na gubernie, a zamiast tego byłe Królestwo Kongresowe podzielono na osiem województw w granicach z 1816 r. Na terenach obejmujących gubernię lubelską przywrócono województwo lubelskie oraz województwo podlaskie.
W guberni przeważała ludność etnicznie polska, a wyznaniowo – katolicka. Oficjalnie, nieco poniżej 200 tysięcy osób zaliczano do Małorusów (Ukraińców), 155 tysięcy do Żydów, a 26 tysięcy – do Niemców. Na terenie guberni działała jedna uczelnia wyższa (w Nowej Aleksandrii).
Podział administracyjny Gminy wiejskie +Wykaz gmin guberni lubelskiej wg stanu z 1867 rokuАлфавитный список сельских гмин Царства Польского : [2-е изд.] / сост. в канцелярии Учредит. Ком. – Варшава : Тип. Варш. жандарм. округа, 1867. – IX, 94 с.Lp.GminaLiczba wsiLiczba dymówLiczba duszPowiatNazwa rosyjskaNazwa polska2АлександровъAleksandrów84113401biłgorajski7БабицеBabice135785287biłgorajski44БищаBiszcza96805154biłgorajski108БѣлгорайBiłgoraj153402439biłgorajski172Воля-РоженецкаяWola Różaniecka84583224biłgorajski289Гутта-КшешовскаяHuta Krzeszowska155614427biłgorajski473КжешовъKrzeszów155553985biłgorajski556КоцудзаKocudza105984595biłgorajski578КсенжпольKsiężpol176495599biłgorajski635ЛипиныLipiny177596150biłgorajski654ЛуковаŁukowa115414770biłgorajski701Майдаиъ-СопотскійMajdan Sopocki135133742biłgorajski1103СольSól236355921biłgorajski98БуковоBukowa184162930chełmski181ВойславицеWojsławice185413808chełmski350ДорогускъDorohusk315394109chełmski386ЖмудьŻmudź215753717chełmski619ЛанцуховоŁańcuchów174243440chełmski641ЛишноLiszno204063387chełmski810ОльховцыOlchowiec175293891chełmski957РаколупыRakołupy175213882chełmski1034СвержеŚwierże144633821chełmski1125СтолпеStołpie275314281chełmski1154СѣдлищеSiedliszcze164543878chełmski1224ХолмъChełm274793691chełmski1249ЦыцовоCyców285623578chełmski1319Яровецъ (Райовецъ)Rejowiec (Jarowiec)234312902chełmski139ВербковицеWerbkowice135644059hrubieszowski269ГрабовецъGrabowiec265543125hrubieszowski281ГрубешовъHrubieszów116763807hrubieszowski515КозодавыKozodawy94473173hrubieszowski576КрыловъKryłów84452965hrubieszowski709МенткеMiętkie103733043hrubieszowski713МіончинъMiączyn115643619hrubieszowski722МирчеMircze64162998hrubieszowski737МолодятычеMołodiatycze115473486hrubieszowski741МонятычеMoniatycze114213147hrubieszowski1133СтрижовъStrzyżów125223714hrubieszowski1138СтрѣльцеStrzelce196064402hrubieszowski1320ЯрославецъJarosławiec175753705hrubieszowski42БжозувкаBrzozówka124803572janowski151ВильколазъWilkołaz124212713janowski265ГосцѣрадовъGościeradów113292416janowski315ДзѣржковицеDzierzkowice94342792janowski403ЗакшувекъZakrzówek116063863janowski421ЗдзиловицеZdziłowice64202961janowski423ЗдзѣховицеZdziechowice43032276janowski435ЗофіанкаZofianka1610066969janowski733МодлибожицеModliborzyce142621935janowski807ОльбенцинъOlbięcin174723098janowski830ОстровъOstrów52021776janowski907Потокъ-ВелькійPotok Wielki243001909janowski964РаховъRachów93522240janowski1039СвѣцѣховъŚwieciechów62621865janowski1137СтружаStróża83442565janowski1233ХржановъChrzanów83622185janowski1316ЯнишовъJaniszów2147807janowski203ВысокоеWysokie144433652krasnostawski258ГоршковоGorzków215063623krasnostawski387ЖолкевкаŻółkiewka174703493krasnostawski411Запустъ (Закшевъ)Zakrzew (Zapust)174593036krasnostawski561КрасничинъKraśniczyn164303426krasnostawski564КрасноставъKrasnystaw133393056krasnostawski646ЛопенникъŁopiennik104084061krasnostawski1005РудникъRudnik234592999krasnostawski1158Сѣнница-РозоваяSiennica Różana194824200krasnostawski1162ТарногорыTarnogóra153733023krasnostawski1187ТуробинъTurobin195113717krasnostawski1210ФайславицеFajsławice112862732krasnostawski1260Частый-БоръAlt. ЧенстоборовицеCzęstoborowice195003789krasnostawski30БереіовъBerejów103702773lubartowski134БелькеWielkie122932482lubartowski174Воля-СкромовскаяWola Skromowska173232739lubartowski175Воля-СырницкаяWola Syrnicka93232290lubartowski194Вулька-ЗавѣпржицкаяWólka Zawieprzycka91911582lubartowski393ЗавѣпржицеZawieprzyce103102592lubartowski514КозловкаKozłówka71921871lubartowski626ЛенчнаŁęczna152432035lubartowski657ЛуцкаяŁucka143352793lubartowski767НасутовъNasutów173683077lubartowski833ОструвекъOstrówek92151728lubartowski1007РудноRudno193172350lubartowski1121СтаросцинъStarościn233332613lubartowski1238ХудоволяChudowola232311803lubartowski1262ЧемерникиCzemierniki132772224lubartowski27БельжицеBełżyce163772573lubelski43БискушщеBiskupice143162295lubelski101БыстреевицеBystrzejowice92722075lubelski105БыхаваBychawa142342219lubelski229ГлускъGłusk185144107lubelski530КонопницаKonopnica82001567lubelski606КщоновъKrzczonów174153172lubelski658ЛущовъŁuszczów163022314lubelski705МелгевъMełgiew123112472lubelski776НеджвицаNiedrzwica134032893lubelski849ПаликіеPalikije82351606lubelski869ПетрковъPiotrków65063559lubelski936ПяскиPiaski121811368lubelski961РатошинъRatoszyn153222323lubelski1079СлавинъSławin151841242lubelski1132СтрижовицеStrzyżewice132471722lubelski1164ТатарыTatary183242643lubelski1173ТомашевицеTomaszowice162911963lubelski1192ТушовъTuszów112341805lubelski1328ЯстковъJastków142881633lubelski14БарановъBaranów162151844nowoaleksandryjski189ВроновъWronów192091424nowoaleksandryjski213ГарбовъGarbów134482998nowoaleksandryjski236ГодовъGodów163062183nowoaleksandryjski307ДжевцеDrzewce152742384nowoaleksandryjski382ЖиржинъŻyrzyn123113017nowoaleksandryjski414ЗастовъZastów112972024nowoaleksandryjski441Ивановское-СелоIwanowskie Sioło296175280nowoaleksandryjski456КаменьKamień185093392nowoaleksandryjski466КарчмискаKarczmiska143392671nowoaleksandryjski500КоваляKowala174083078nowoaleksandryjski590КуровъKurów224133450nowoaleksandryjski788Ново-АлександріяNowa Aleksandria2310918973nowoaleksandryjski821ОполеOpole193612467nowoaleksandryjski1240ЦелеевъCelejów133332737nowoaleksandryjski1295ЩекарковъSzczekarków254222939nowoaleksandryjski1303ЮзефовъJózefów234633453nowoaleksandryjski338ДолгобычевъDołhobyczów115223766tomaszowski519КомаровеKomarów134562887tomaszowski554КотлицыKotlice114563637tomaszowski569КриницыKrynice164142986tomaszowski621ЛащовъŁaszczów124813495tomaszowski700Майданъ-ГорныйMajdan Górny104183217tomaszowski909ПотуржинъPoturzyn73233343tomaszowski963РаханьRachanie104984041tomaszowski986РогужноRogoźno165724083tomaszowski1161ТарноваткаTarnawatka114943540tomaszowski1166ТелятинъTelatyn105633757tomaszowski1198ТышовицыTyszowce113062597tomaszowski1321ЯрчевъJarczów114672977tomaszowski1АбрамовъAbramów82021348zamojski115БялобжегиBiałobrzegi104563447zamojski409Замостье-КазенноеZamość Państwowy154483545zamojski420ЗвѣрннецъZwierzyniec115694199zamojski533КонтыKąty134142762zamojski567Красный-БродъKrasnobród124643227zamojski610ЛабуньŁabunie84333183zamojski638ЛипскоLipsko125504378zamojski938РадечницаRadecznica134993494zamojski1010Руское-ПесочноеRuskie Piaski154953349zamojski1063СкербѣшовъSkierbieszów184542914zamojski1117Старое-ЗамостьеStary Zamość186064568zamojski1150СуховоляSuchowola114653256zamojski1165ТворичевъTworyczów155814319zamojski1167ТерешпольTereszpol54263235zamojski
Gubernatorzy 1838–1848 Marek Albertow 1851–1861 Stanisław Mackiewicz (1796–1879), w latach 1851–56 p.o. gubernatora 1861–1863 Antoni Boduszyński (ok. 1805–?) 1863–1875 Michaił Andriejewicz Buckowski (1812–1876) 1875–1880 Konstanty Andriejowicz Liszyn (1832–?) 1880–1886 Leonid Siergiejewicz Stamierow (1835–?), w 1886 przeniesiony na mniej eksponowane stanowisko gubernatora suwalskiego 1886–1905 Władimir Filipowicz Tchorżewski (ok. 1840–1905) 1905 Jewgienij Wasiliewicz Mienkin (1861–?) 1914 – Ilia Iwanowicz Stierligow
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne
Lubelska Kategoria:Historia Lublina pod zaborami