Off Festival (zapis stylizowany: OFF Festival) – festiwal muzyczny o charakterze cyklicznym, obejmujący swoją tematyką szeroko rozumianą muzykę alternatywną. Pierwsza jego edycja odbyła się w połowie sierpnia 2006 roku na terenie kąpieliska Słupna w Mysłowicach, a od roku 2010 roku organizowany jest w Katowicach na terenie Doliny Trzech Stawów. Dyrektorem artystycznym festiwalu, a zarazem jego pomysłodawcą i założycielem, jest muzyk Artur Rojek, który był związany z zespołami rockowymi Myslovitz i Lenny Valentino.
Festiwal wyróżnia się różnorodnością gatunkową – od indie rocka i elektroniki po jazz, hip-hop oraz eksperymentalne brzmienia. Organizatorzy zapraszają do występów zarówno muzyków niezależnych i mniej komercyjnych, jak i też bardziej znanych artystów. Na Off Festivalu wystąpili m.in.: PJ Harvey, Iggy Pop, The National, The Smashing Pumpkins, Patti Smith, Primal Scream, Foals, The Flaming Lips, My Bloody Valentine, Charlotte Gainsbourg, Grace Jones, Fontaines D.C. czy Kraftwerk.
Jest jednym z najważniejszych i najbardziej cenionych wydarzeń muzycznych tego typu w Polsce, przyciągając słuchaczy zarówno z kraju, jak i z zagranicy. W 2011 roku wyróżniony został nagrodą w kategorii najlepszy festiwal średniej wielkości. Off Festival znany jest także z otwarcia na nowe zjawiska w kulturze i sztuce, a prócz wystaw organizuje się w jego trakcie m.in. spotkania z twórcami prozy i poezji czy pokazy filmowe.
Charakterystyka lewo|mały|Artur Rojek, pomysłodawca i dyrektor artystyczny Off Festivalu Off Festival to wydarzenie poświęcone muzyce alternatywnej, będące jednocześnie jednym z największych współczesnych festiwali muzycznych w Polsce. Grana jest na nim muzyka różnego gatunku, począwszy od indie rocka, aż po formy eksperymentalne, a także m.in.: metal, rap, indie pop, jazz i world music.
Charakteryzuje się on dużą różnorodnością występujących na nim zespołów oraz muzyków. Organizatorzy imprezy promują zarówno artystów niszowych, których twórczość rzadko ukazywana jest w mediach bądź na podobnego typu festiwalach, jak i też zapraszają muzyków znanych szerszej grupie słuchaczy. Dla części z nich występy na Off Festivalu to jednocześnie ich pierwsze koncerty w Polsce. mały|Uczestnicy Off Festivalu 2013 Artur Rojek, dyrektor artystyczny, a zarazem pomysłodawca i założyciel Off Festivalu, w 2024 roku powiedział: „Festiwal nigdy nie skupiał się na konkretnym gatunku, a starał się pokazywać muzykę w jak najszerszy sposób”. We wcześniejszych wywiadach przyznał, że ma szerokie zainteresowanie muzyką, stąd też na festiwalu pojawiają się zespoły reprezentujące wiele gatunków muzyki.
Przygotowania do każdej kolejnej edycji Off Festivalu odbywają się zaraz po zakończeniu poprzedniej, a z uwagi na dużą liczbę innych tego typu wydarzeń czy słabszą dostępność artystów ze względu na duże koszty ich sprowadzenia ustalanie jego składu zaczyna się już na półtora roku przed następną edycją. Rojek osobiście zaprasza wszystkich artystów, którzy mają wystąpić na Off Festivalu, wcześniej odwiedzając inne tego typu wydarzenia, a także biorąc pod uwagę rekomendacje od innych ludzi, z Internetu bądź z innych źródeł. Od 2016 roku pracuje on nad programem festiwalu w ramach trzyosobowej rady programowej, decydując o 70-80 koncertach na każdej z edycji tego wydarzenia. Rojek o tworzeniu programu imprezy w wywiadzie dla portalu Interia w 2024 roku powiedział: „Zaskoczenie to dla mnie jedno z najważniejszych uczuć, nie tylko w muzyce. Przygotowując line-up jestem w tym kompletnie niebiznesowy. Rządzą mną emocje. Jestem w stanie nawet po kilkunastu taktach zdecydować się na danego artystę czy artystkę”.
lewo|mały|Fragment ulicy Trzech Stawów w Katowicach podczas Off Festivalu 2015
Off Festival organizowany jest corocznie w pierwszy weekend sierpnia i trwa zasadniczo przez trzy dni, podczas których na kilku muzycznych scenach występuje kilkudziesięciu wykonawców. Sceny te pozwalają na prezentację zarówno dużych koncertów, jak i kameralnych występów. W latach 2006–2009 festiwal organizowano w Mysłowicach, rodzinnym mieście Rojka, natomiast od 2010 roku odbywa się on w Katowicach, na terenie Doliny Trzech Stawów, położonej w granicach dzielnicy Osiedle Paderewskiego-Muchowiec.
Wydarzenie z czasem zdobyło międzynarodowe uznanie, przyciągając słuchaczy zarówno z Polski, jak i z innych państw. Przed 2012 rokiem około 15% uczestników pochodziło spoza Polski, z czego najwięcej z Wielkiej Brytanii. W 2010 roku obecni byli zagraniczni słuchacze z Czech, Słowacji, Węgier, Austrii i Wielkiej Brytanii.
mały|Pole namiotowe Off Festivalu 2012; w tle hangar na lotnisku Katowice Muchowiec
Na terenie festiwalu otwierany jest Off Market, na którym znajduje się m.in. sklep z pamiątkami i gadżetami z logiem Off Festivalu oraz sklep z płytami winylowymi. Na terenie festiwalu funkcjonuje także strefa z punktami gastronomicznymi, w których dominuje dieta wegetariańska i wegańska. Uruchamia się także miejsce przeznaczone dla dzieci o nazwie Piaskoffnica, gdzie odbywają się zabawy i warsztaty. Około 500 metrów od terenu Off Festivalu stawiane jest pole namiotowe, na którym znajdują się m.in.: przechowalnia bagażu, biuro rzeczy znalezionych i zaplecze sanitarne, lecz podczas edycji w 2026 roku nie było ono organizowane.
Na czas organizacji imprezy uruchamiane są specjalne linie autobusowe obsługiwane przez Zarząd Transportu Metropolitalnego, które przewożą uczestników z centrum Katowic na teren Off Festivalu. Przystanki autobusowe znajdują się około 600 metrów od bramy głównej festiwalu – tam także funkcjonuje przechowalnia bagażu. Działają też tymczasowe stacje rowerów miejskich.
Off Festivalowi towarzyszą różnego typu wydarzenia pozamuzyczne. Organizowana jest Kawiarnia Literacka, będąca miejscem spotkań uczestników imprezy ze znanymi osobami z dziedziny literatury i sztuki. Odbywają się także nocne pokazy filmowe, a także stanowi miejsce prezentacji sztuk wizualnych. Mają też miejsce panele dyskusyjne i warsztaty poruszające różne aspekty kultury.
Off Festival 2006 Pierwsza edycja Off Festivalu odbyła się od 18 do 20 sierpnia 2006 roku na terenie kąpieliska Słupna w Mysłowicach. O motywach powstania imprezy wspominał: „Off narodził się z marzeń i pasji dzielenia się muzyką. Chciałem stworzyć pierwsze w Polsce wydarzenie, które połączy fanów muzyki i artystów ze wszystkich zakątków świata. Chciałem robić rzeczy, o których inni mówili mi, że się nie robi”. Dalej mówił, że wraz z żoną i współpracownikiem przy organizacji wydarzenia myśleli tylko o zespołach, ale okazało się, że trzeba pamiętać także o wyżywieniu, noclegach czy transporcie.
Artur Rojek do udziału w imprezie zaprosił wielu polskich i zagranicznych wykonawców. Na dużej i małej scenie wystąpili m.in.: T.Love, Lech Janerka, Strachy na Lachy, Lenny Valentino (specjalna reaktywacja z okazji festiwalu), Jacek Lachowicz, John Porter, Maria Peszek, Iowa Super Soccer, The Car Is on Fire, Renton i Psychocukier, a z zagranicznych wykonawców Sofa Surfers i IAMX.
Głównym celem pierwszej edycji było promowanie wolontariatu – ponad 90% dochodów z biletów i od sponsorów zostało przeznaczonych na cele charytatywne, a pozostała część na obsługę i organizację Off Festivalu. Imprezie towarzyszyły II Międzynarodowe Targi Wolontariatu. Dodatkowo, w trakcie festiwalu zbierano pieniądze, wyświetlano filmy, a także prowadzono rekrutację do organizacji charytatywnych.
Off Festiwal 2006 spotkał się z tak dużym zainteresowaniem, że zdecydowano o organizowaniu wydarzenia każdego roku. W pierwszej edycji wzięło udział około 11 tys. osób.
Off Festival 2007 lewo|mały|Koncert grupy 100nka na Scenie Machiny podczas Off Festivalu 2007 Druga edycja Off Festivalu odbyła się od 17 do 19 sierpnia 2007 roku, ponownie na terenie kąpieliska Słupna w Mysłowicach.
Podczas festiwalu na trzech scenach zagrało ponad 40 polskich i zagranicznych artystów z Wielkiej Brytanii, Norwegii, Australii, Francji, Włoch, Austrii i Niemiec. Pierwszego dnia imprezy, 17 sierpnia wystąpiły m.in. polskie zespoły: Lao Che, Dezerter, Dick4Dick, Pink Freud, Starzy Singers, Ścianka, oraz gwiazdy z zagranicy, w tym: Architecture in Helsinki czy Piano Magic. Dzień później zagrali polscy artyści, jak m.in.: 19 Wiosen, O.S.T.R., Tymon & The Transistors, Bassisters Orchestra, Pogodno, Nosowska, Komety, Kobiety, Cool Kids of Death czy Kapela ze Wsi Warszawa oraz wykonawcy zagraniczni: Radian, ILiKETRAiNS i . 19 sierpnia w Miejskim Centrum Kultury w Mysłowicach w ramach podsumowania Off Festivalu wystąpił zespół Boom Pam z Izraela.
mały|Duża Scena Off Festivalu 2007
Podczas Off Festivalu 2007 na Scenie Machiny wystąpili m.in.: Muariolanza, 100nka, The Syntetic i Mietall Waluś, a w ramach Mojej Sceny Off zagrały cztery zespoły, które wygrały konkurs zorganizowany przez tygodnik „Przekrój”, radiową Trójkę i portal Onet.pl: George Dorn Screams, Hatifnats, L.Stadt i Searching for Calm.
Atrakcją imprezy były warsztaty Record Labeling, w ramach których można było nauczyć się jak założyć własną wytwórnię płytową. Warsztaty poprowadzili Philippe Petit (twórca wydawnictw Bip-Hop i Pandemonium Records) oraz szef wytwórni Staubgold, Markus Detmer. Podczas seminarium wyjaśnili oni różne aspekty zakładania niezależnych wytwórni muzycznych, produkcji płyt, identyfikacji wizualnej, dystrybucji, promocji internetowej, organizacji koncertów i kwestii praw autorskich. Kolejną atrakcją był Trafri Art Namiot gdzie m.in. prezentowano współczesną sztukę i odbywano dyskusje.
lewo|mały|Koncert zespołu Dezerter na Dużej Scenie Off Festivalu 2007
Pod hasłem IndustrialArt zorganizowano wystawy malarskie i projekcje filmów, a jego kuratorem był Marcin Szczelina. Na wystawie „Polska część Śląska”, zobaczyć można było dzieła m.in.: Edwarda Dwurnika, Agaty Bogackiej, Joanny Rajkowskiej, Agaty Nowickiej, Anny Niesterowicz, Szymona Kobylarza, Mikołaja Długosza, Karoliny Kowalskiej i Michała Budnego oraz mobilną galerię Yapper Tomasza Bajera, krążącą z wideo projekcjami po ulicach Mysłowic.
Podczas Off Festivalu odbył się również pierwszy w Polsce przegląd filmów Wilhelma Sasnala, a część prac artysty poddanych zostało reinterpretacji przy zastosowaniu muzyki. Swoją działalność tymczasowo rozpoczęło Stowarzyszenie Chłodna 25 z Warszawy, które zaczęło realizować program z dziedziny literatury i sztuk wizualnych. W ramach projektu edukacyjnego Pills odbyły się dyskusje i spotkania z artystami i twórcami: Edwardem Dwurnikiem, Arturem Rojkiem, Katarzyną Nosowską i Wilhelmem Sasnalem.
W czasie Off Festivalu 2007 powstał także pierwszy w Mysłowicach mural, pn. „Uśmiechnięte twarze”, autorstwa Edwarda Dwurnika, który pojawił się na ścianie kamienicy przy ulicy Krakowskiej.
Off Festival 2008 mały|Mural „MY” autorstwa Wilhelma Sasnala
Trzecia edycja Off Festivalu odbyła się od 8 do 10 sierpnia 2008 roku w Mysłowicach. Jeszcze przed tym wydarzeniem została podpisana trzyletnia umowa z mBankiem, który został jego mecenasem.
Przez pierwsze dwa dni imprezy koncerty odbywały się na terenie kąpieliska Słupna, natomiast trzeciego dnia oficjalne zamknięcie miało miejsce w ewangelickim kościele Apostołów Piotra i Pawła, gdzie wystąpił muzyk Iron & Wine.
Na pięciu scenach wystąpiło ponad 50 artystów, m.in.: Iron & Wine, Of Montreal, Mogwai, British Sea Power, Muchy, , Waglewski Fisz Emade, Dick4Dick, Lao Che, Homo Twist, Afro Kolektyw, New York Crasnals, Hey, Czesław Śpiewa oraz wielu innych wykonawców polskich i zagranicznych (głównie brytyjskich oraz niemieckich).
Jednym z pierwszych zapowiedzianych artystów była brytyjska grupa indierockowa , która na imprezie promowała swój ostatni album . Wystąpili oni pierwszego dnia Off Festivalu, wraz z m.in. , Homo Twist czy projektem Lutosphere. Drugiego dnia zagrali m.in.: British Sea Power, Menomena, , Czesław Śpiewa, Izrael, L.U.C. i Rahim.