Marian Albertowicz Kowalski (ros. Мариан Альбертович Ковальский, ur. 15 sierpnia lub 15 października 1821 w Dobrzyniu nad Wisłą, zm. lub w Kazaniu) – polski astronom działający głównie w RosjiCzasami jego nazwisko jest podawane jako Kovalsky, Koval'sky lub Koval'skiy. W literaturze naukowej występuje jako Kowalski lub Kowalsky. Jego patronimik (otczestwo) jest czasami podawany jako Wojtechowicz lub Wojciechowicz (Войтехович lub Войцехович), co sugeruje, że jego ojcem był Wojciech. Niektóre rosyjskie źródła podają jego imię i nazwisko jako Marian Albertowicz Kowalsky-Wojtechowicz..
Życiorys Pochodził z zubożałej polskiej rodziny szlacheckiej. Ukończył gimnazjum w Płocku. Absolwent Uniwersytetu w Petersburgu. Po studiach prowadził badania geodezyjne w północnych częściach Gór Uralskich za pośrednictwem Rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego.
Począwszy w 1854 był dyrektorem obserwatorium na Uniwersytecie w Kazaniu, i dziekanem wydziału fizyki i matematyki tego uniwersytetu. W obserwatorium tym zajmował się m.in. obliczaniem orbity planety Neptun, z badań nad nią sporządził pracę naukową Teoria ruchu Neptuna za którą uzyskał stopień doktora. W późniejszym czasie mianowany na profesora.
Jego najważniejszym dorobkiem jest zbadanie ruchu własnego 3136 gwiazd z katalogu angielskiego astronoma Jamesa Bradleya (1693–1762), co ustanowiło pierwszą użyteczną metodę wydedukowania obrotu Drogi Mlecznej. W oparciu o tę pracę, dowiódł, że nie jest to możliwe, aby jedno masywne ciało usytuowane w centrum naszej galaktyki mogło być odpowiedzialnym za ruch gwiazd.
W 1862 jego kandydatura została zgłoszona do tytułu czynnego członka korespondenta Petersburskiej Akademii Nauk, jednak ze względu na polską narodowość i stanowczą postawę względem carskich władz został jedynie członkiem korespondentem.
Przypisy
Linki zewnętrzne Nekrolog w Monthly Notices of the Royal Astronomical Society, Tom 45, s.208, 1885 r. Prace Mariana Kowalskiego w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci i studenci Cesarskiego Uniwersytetu Petersburskiego Kategoria:Polscy astronomowie XIX wieku Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Kazańskiego Kategoria:Członkowie Rosyjskiej Akademii Nauk Kategoria:Ludzie związani z Płockiem Kategoria:Urodzeni w 1821 Kategoria:Zmarli w 1884 Kategoria:Ludzie urodzeni w Dobrzyniu nad Wisłą