Shia Saide LaBeouf (; ur. 11 czerwca 1986 w Los Angeles) – amerykański aktor filmowy i telewizyjny, reżyser, scenarzysta i producent filmowy, a także raper Rap Pi.
Odtwórca roli Louisa Stevensa w serialu młodzieżowym Disney Channel Świat nonsensów u Stevensów (2000–2003), za którą zdobył dwukrotnie nominację do nagrody Young Artist Award (2001, 2002). Wystąpił także w roli Henry’ego „Mutta Williamsa” Jonesa III w filmie przygodowym Stevena Spielberga Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki (2008), za którą był nominowany do Nagrody Saturn w kategorii najlepszy aktor drugoplanowy, i Sama Witwicky’ego w serii Transformers.
Życiorys Wczesne lata życia Urodził się w Kalifornii jako jedyne dziecko żydowskiej tancerki baletowej i projektantki odzieży Shayny (z domu Said) i wyznawcy pentekostalizmu Jeffreya Craiga LaBeoufa (ur. 1948), francuskiego pochodzenia z Cajun, cyrkowca, artysty komediowego, klowna rodeo i mima. Jego imię pochodzi od hebrajskiego שי-יה, co oznacza 'dar Boży'. Dziadek ze strony matki Szaja „Sam” Yeshayhu Saide (syn Maxa Nochima Zająca Saide i Chany „Anny” Slowy) był polskim Żydem (ur. 1913 w Białymstoku), a w 1930 przeniósł się do Stanów Zjednoczonych. Babka Mary Ann Rosen (córka Abrahama Rosena i Bessie Cohen) urodziła się w Nowym Jorku w rodzinie rosyjskich Żydów.
Shia został ochrzczony w Angelus Temple. Jego ojciec, weteran wojny wietnamskiej, pracował dorywczo w wielu nowych miejscach pracy i był uzależniony od heroiny, w latach 1981–1983 odbył karę więzienia za zbrodnię określaną jako „napaść z zamiarem dokonania gwałtu”. Rodzice LaBeoufa w końcu rozwiedli się z powodu problemów finansowych.
Uczęszczał do 32nd Street Visual USC Performing Arts Magnet (LAUSD), ukończył Alexander Hamilton High School w Los Angeles.
Kariera Przed rozpoczęciem kariery aktorskiej, LaBeouf pracował jako komik. W wieku dziesięciu lat zaczął występować w sąsiednich klubach ze stand-up. Później przez Yellow Pages znalazł agenta i własnego menedżera. Mając dwanaście lat, w 1998 zadebiutował w komedii telewizyjnej Śniadanie z Einsteinem (Breakfast with Einstein) u boku Thomasa Gottschalka, Cheecha Marina, Priscilli Presley i Bena Fostera, Bożonarodzeniowa ścieżka (The Christmas Path) z Dee Wallace i Vincentem Spano oraz przygodowej komedii kryminalnej Małpi biznes (Monkey Business) z udziałem Billy’ego Drago i Jaya Thomasa. Pojawił się także w jednym z odcinków sitcomu NBC Karolina w mieście (Caroline in the City, 1998). Stał się znany wśród młodych widzów po zagraniu roli Louisa Stevensa w serialu Disney Channel Świat nonsensów u Stevensów (Even Stevens, 2000–2003), za którą później był dwukrotnie nominowany do Young Artist Award (2000–2001) i zdobył nagrodę Emmy Daytime (2003).
Po gościnnym udziale w serialach takich jak Dotyk anioła (1999), Z Archiwum X (1999) czy Ostry dyżur (2000), na dużym ekranie zadebiutował w komediodramacie przygodowym Andrew Davisa Kto pod kim dołki kopie... (2003) w roli Stanleya, niesłusznie oskarżonego o kradzież i osadzonego w zakładzie poprawczym nastolatka. Za rolę 17-letniego Kale’a Brechta, który w czasie odbywania domowego aresztu obserwuje swoich sąsiadów i zaczyna podejrzewać, że jeden z nich jest seryjnym mordercą w dramacie kryminalnym D.J. Caruso Niepokój (Disturbia, 2007) otrzymał dwie nagrody Teen Choice Awards.
Rozpoznawalność przyniosła mu postać licealisty Sama Witwicky’ego, który ma za zadanie zapobiec eskalacji konfliktu pomiędzy dwiema zwaśnionymi frakcjami inteligentnych maszyn, które swój rodowód wzięły z popularnego serialu animowanego i serii komiksów w trzech filmach fantastycznonaukowych serii: Transformers (2007), Transformers: Zemsta upadłych (2009) i Transformers 3 (2011). Użyczył również głosu tej postaci w grach: Transformers: The Game (2007) i Transformers: Zemsta upadłych (2009).
W filmie Stevena Spielberga Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki (Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull, 2008) u boku Harrisona Forda wcielił się w postać Mutta Williamsa. W 2008 został laureatem nagrody BAFTA Orange Rising Star Award. W dramacie Olivera Stone’a Wall Street: Pieniądz nie śpi (2010) zagrał postać młodego maklera giełdowego, wciągającego do współpracy skompromitowanego Gordona Gekko (Michael Douglas).
W czerwcu 2012 islandzki zespół Sigur Rós wydał teledysk do piosenki „Fjögur píanó”, przedstawiającej „mężczyznę i kobietę zamkniętą w niekończącym się cyklu uzależnienia i pożądania”, w którym LaBeouf wystąpił nago. W lutym 2013 został zastąpiony przez Bena Fostera podczas prób teatralnych na Broadwayu, w sztuce Lyle’a Kesslera Sieroty.
Życie prywatne 27 lipca 2008 przeżył wypadek w Los Angeles. Jego Ford F-150 został uderzony przez samochód, który wyjechał na czerwonym świetle. Po wyczuciu przez policjantów od aktora alkoholu został zatrzymany pod zarzutem prowadzenia pojazdu po alkoholu, zatrzymano mu prawo jazdy. Pasażerką LaBeoufa była Isabel Lucas (z którą LaBeouf grał w filmie Transformers: Zemsta upadłych). Aktorka doznała niewielkich obrażeń. Dwa dni później rzecznik aktora poinformował, że LaBeouf nie jest winny spowodowania wypadku, a w 2009 roku oświadczył, że przeszedł trzy operacje ręki. W maju 2010 roku podczas wywiadu powiedział, że w pełni odzyskał ruch w palcach.
Podczas kręcenia filmu Nimfomanka (2012) poznał brytyjską aktorkę Mię Goth, z którą w 10 października 2016 wziął ślub podczas ceremonii w Las Vegas, której przewodniczył imitator Elvisa Presleya. Dwa dni później lokalny urzędnik poinformował, że para nie była formalnie małżeństwem, lecz odbyła się ceremonia ślubna. Jeszcze w tym samym miesiącu LaBeouf potwierdził w programie The Ellen DeGeneres Show, że zawarli związek małżeński. We wrześniu 2018 para rozstała się i złożyła pozew o rozwód. W lutym 2022 doniesiono, że Goth i LaBeouf pogodzili się. Ich córka Isabel urodziła się w 2022. LaBeouf i Goth rozstali się trzy lata później, w 2025.
W listopadzie 2014 przedstawił instalację #IAMSORRY, w trakcie której został seksualnie napastowany przez roznegliżowaną kobietę. Jego współpracownik, komentując po wydarzeniu zastosowane środki bezpieczeństwa wskazał napis „Do not murder the artist”.
Religia LaBeouf w 2004 napisał rozdział do książki autorstwa Judea Perla, zatytułowanej I am Jewish, w której opisywał swoją relację z Bogiem, w świetle przestrzegania przykazań judaizmu. W październiku 2014 w wywiadzie dla magazynu Interview powiedział: „Odnalazłem Boga podczas kręcenia filmu Furia. Stałem się chrześcijaninem. [...] Brad Pitt odegrał ważną rolę w pokierowaniu mną przez to”.
W sierpniu 2022 w wywiadzie z biskupem Robertem Barronem LaBeouf wyznał, że podjął decyzję o konwersji na katolicyzm po przygotowaniach do filmu o Ojcu Pio oraz po pobycie w klasztorze kapucynów. Stwierdził, że tzw. Msza Trydencka miała kluczową rolę w jego nawróceniu. W dniach 30–31 grudnia 2023 r. LeBouf przyjął sakrament bierzmowania, którego udzielił mu biskup Robert Barron.
Filmografia Filmy fabularne Rok Tytuł Rola Reżyser 1998 Bożonarodzeniowa ścieżka (The Christmas Path) Cal Bernard Salzmann 1998 Śniadanie z Einsteinem (Breakfast with Einstein, TV) Joey Craig Shapiro 1998 Małpi biznes (Monkey Business) Wyatt Paulette Victor-Lifton 2001 Bangkok Haunted (Hounded, TV) Ronny van Dussel Neal Israel 2002 Wyznania Tru (Tru Confessions, TV) Edward „Eddie” Walker Paul Hoen 2003 Bitwa pod Shaker Heights (The Battle of Shaker Heights) Kelly Ernswiler Efram Potelle, Kyle Rankin 2003 W ukrytej kamerze (The Even Stevens Movie, TV) Louis Stevens Sean McNamara 2003 Aniołki Charliego 2: Zawrotna szybkość (Charlie’s Angels 2: Full Throttle) Max Petroni McG 2003 Głupi i głupszy 2: Kiedy Harry poznał Lloyda (Dumb and Dumberer: When Harry Met Lloyd) Lewis Troy Miller 2003 Kto pod kim dołki kopie... (Holes) Stanley Yelnats IV „Caveman” Andrew Davis 2004 Ja, robot (I, Robot) Farber Alex Proyas 2005 Najwspanialsza gra w dziejach (The Greatest Game Ever Played) Francis Ouimet Bill Paxton 2005 Nausicaä z Doliny Wiatru (Nausicaä of the Valley of the Wind) Asbel (głos) Hayao Miyazaki 2005 Constantine Chas Kramer Francis Lawrence 2006 Bobby Cooper Emilio Estevez 2006 Wszyscy twoi święci (A Guide to Recognizing Your Saints) młody Dito Dito Montiel 2007 Niepokój (Disturbia) Kale Brecht D.J. Caruso 2007 Na fali (Surf’s Up) Cody Maverick (głos) Ash Brannon, Chris Buck 2007 Transformers Sam Witwicky Michael Bay 2008 Indiana Jones i Królestwo Kryształowej Czaszki (Indiana Jones and the Kingdom of the Crystal Skull) Mutt Williams Steven Spielberg 2008 Eagle Eye Jerry Shaw / Ethan Shaw D.J. Caruso 2009 Transformers 2 (Transformers: Revenge of the Fallen) Sam Witwicky Michael Bay 2009 Zakochany Nowy Jork (New York, I Love You) Jacob Shekhar Kapur 2010 Wall Street: Pieniądz nie śpi (Wall Street: Money Never Sleeps) Jacob „Jake” Moore Oliver Stone 2011 Transformers 3 (Transformers: Dark of the Moon) Sam Witwicky Michael Bay 2011 Maniac reżyser Shia LaBeouf 2011 Born Villain Shia LaBeouf 2012 Howard Cantour.com – Shia LaBeouf 2012 Gangster (Lawless) Jack Bondurant John Hillcoat 2012 Reguła milczenia (The Company You Keep) Ben Shepard Robert Redford 2013 Charlie musi umrzeć (Charlie Countryman) Charlie Countryman Fredrik Bond 2013 Nimfomanka (Nymphomaniac) Jerôme Lars von Trier 2014 Furia (Fury) Boyd „Bible” Swan David Ayer 2015 Man Down Gabriel Drummer Dito Montiel 2017 Borg/McEnroe. Między odwagą a szaleństwem (Borg McEnroe) John McEnroe Janus Metz Pedersen 2019 Słodziak (Honey Boy) James Lort Alma Har'el2019 Sokół z masłem orzechowym (The Peanut Butter Falcon) Tyler Tyler Nilson, Mike Schwartz 2020 Cząstki kobiety Sean Kornél Mundruczó2022Ojciec PioOjciec PioAbel Ferrara 2024 Megalopolis Clodio Pulcher Francis Ford Coppola
Seriale TV 1998: Karolina w mieście (Caroline in the City) jako Ethan 1999: Jej cały świat (Jesse) jako Moe 1999: A teraz Susan (Suddenly Susan) jako Ritchie 1999: Dotyk anioła (Touched by an Angel) jako Johnny 1999: Z Archiwum X (The X-Files) jako Richie Lupone 2000: Ostry dyżur (ER) jako Darnel Smith 2000: Luzaki i kujony (Freaks and Geeks) jako Herbert Mascot 2000–2003: Świat nonsensów u Stevensów (Even Stevens) jako Louis Anthony Stevens 2001: The Nightmare Room jako Dylan Pierce 2002: The Proud Family (Rodzina Dumnych) jako Johnny McBride (głos) 2003: Project Greenlight 2007–2008: Saturday Night Live
Teledyski 2009: „I Never Knew You” – raper Cage 2012: „Fjögur Píanó” – Sigur Rós 2015: „Elastic Heart” – Sia
Nagrody Nagroda BAFTA 2008 Nagroda dla wschodzącej gwiazdy
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Amerykańscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Amerykańscy aktorzy głosowi Kategoria:Amerykańscy scenarzyści Kategoria:Amerykańscy reżyserzy Kategoria:Amerykańscy producenci filmowi Kategoria:Amerykańscy komicy Kategoria:Amerykańscy raperzy Kategoria:Konwertyci na katolicyzm z judaizmu Kategoria:Amerykańscy tradycjonaliści katoliccy Kategoria:Amerykanie pochodzenia żydowskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Los Angeles Kategoria:Urodzeni w 1986