Buganda – największe z tradycyjnych królestw tworzących Ugandę, zamieszkane przez 52 klany. Utworzone na przełomie XIV i XV wieku przez lud Gandów (Baganda). W latach ok. 1344–1650 była pod zwierzchnością królestwa Kitary (Bunyoro). Władcy Bugandy noszą tradycyjny tytuł – kabaka.
19 czerwca 1894 roku Brytyjczycy narzucili jej protektorat, który trwał do 9 października 1962 roku, kiedy Buganda stała się częścią niepodległego afrykańskiego państwa Uganda. 9 października 1963 roku pierwszym prezydentem republiki Ugandy został król bugandyjski Edward Frederick Mutesa II. W 1966 roku premier Milton Obote kazał dowódcy armii, gen. Idi Aminowi, by zaatakował pałac króla Mutesy II. Król uciekł do Londynu 23 czerwca 1966 roku. W dniu 8 września 1967 roku obalono monarchie Bugandy, Toro, Bunyoro i Ankole, a w kraju zapanował terror.
24 lipca 1993 roku prezydent Ugandy Yoweri Museveni podjął decyzję o odrestaurowaniu tradycyjnych królestw.
Stolicą Ugandy i jednocześnie królestwa Bugandy jest Kampala. W tym państwie mieszkańcy używają języka suahili.
Królowie Bugandy Kintu Kakulukuku (ok. 1300–1330) Chwa I Walusimbi (ok. 1330–1344) [syn] Kimera Walusimbi (ok. 1344–1374) [wnuk] Tembo Kiridde (ok. 1374–1404) [syn] Kigala Kasongovu (ok. 1404–1434; abdykował) [syn] Kimba Ntege (ok. 1434–?) [syn] Kigala (2. panowanie ?–ok. 1464) Kaima Sendikaddiwa (ok. 1464–1494) [wnuk] Nakibinge Kagali (ok. 1494–1524) [syn] Mulondo Sekajja (ok. 1524–?) [syn] Temba (Djemba) Busungwo (?–ok. 1554) [brat] Suna I Kisolo (ok. 1554–1584) [brat] Sekamanya Kisolo (ok. 1584–1600) [syn Temby] Kimbugwe Kamegere (ok. 1600–1614) [syn Suny I] Kateregga Kamegere (ok. 1614–1644) [syn Sekamanyi] Mutebi I Mutesi (ok. 1644–?) [syn] Juko (Djuko) Mulwana [brat] Kayemba Kisiki (?–ok. 1674) [brat] Tebandeke Mujambula (ok. 1674–?) [syn Mutebi I] Ndawula Nsobya (?–ok. 1704) [syn Juko] Kagulu Ntambi (ok. 1704–1730) [syn] Kikulwe Mawuba (ok. 1730–1737) [brat] Mawanda Sebanakitta (ok. 1737–1740) [brat] Mwanga I Sebanakitta (1740–1741) [wnuk Ndawuli] Namugala Kagali (1741–1750) [brat] Kyabaggu Kabinuli (1750–1780) [brat] Junju (Djundju) Sendegeya (1780–1797) [syn] Semakokiro Nabbunga (1797–1814) [brat] Kamanya Kadduviamala (1814–1832) [syn] Suna II Migekyamye (1832–1857) [syn] # Imię Lata życia Czas rządów Rodzice Urodzony Zmarł Od Do 30 Mutesa I Mukabyakayira 100px 1837Mulago 19 października1884Kasubi 1856 19 października1884 Ssuna IIMuganzirwazzaza 31 Mwanga II Mukusa 100px 1866Nakawa 8 marca1903Seszele 24 października1884 1888Usunięty Mutesa IAbisagi Bagalayaze 32 Kiwewa Nuyonyintono ? 8 marca1889Masanafu 2 sierpnia1888 21 października1888Usunięty Mutesa INamasole Kiribakka 33 Kalema Muguluma ? 1891Bunyoro 21 października1888 5 października1889Usunięty Mutesa INamasole Ndibuwakanyi (31) Mwanga II Mukusa 100px 1866Nakawa 8 marca1903Seszele 1889 7 sierpnia1897Usunięty Mutesa IAbisagi Bagalayaze 34 Daudi Chwa II Kaggwa 100px 8 sierpnia 1896Mengo 22 listopada1939Kampala 1897 22 listopada1939 Mwanga IIAbakyala Evalini Kulabako 35 Mutesa II 120x120px 19 listopada1924Makindye 21 listopada1969Londyn 22 listopada1939 1953Usunięty Daudi Chwa II KaggwaNamasole Irene Drusilla Namaganda- interregnum 1953 1955 (35) Mutesa II 120x120px 19 listopada1924Makindye 21 listopada1969Londyn 1955 21 listopada1969Usunięty Daudi Chwa II KaggwaNamasole Irene Drusilla Namaganda- interregnum 21 listopada1969 31 lipca1993 36 Mutebi II 157x157px 13 kwietnia1955Mengo 31 lipca1993 Mutesa IISarah Nnalule
Bibliografia Historia Afryki. Do początku XIX wieku, pod red. M. Tymowskiego, Wrocław 1996, s. 678-681, 1019-1026, .
Truhart P., Regents of Nations. Systematic Chronology of States and their Political Representatives in Past and Present. A Biographical Reference Book, Part 2: America & Africa, München 2002, s. 918-919.
Kategoria:Tradycyjne królestwa Ugandy Kategoria:Byłe protektoraty Kategoria:Dawne terytoria zależne Wielkiej Brytanii w Afryce Kategoria:Państwa historyczne w Afryce