thumb
Horacio Quiroga (ur. 31 grudnia 1878 w Salto, zm. 19 lutego 1937 w Buenos Aires) – urugwajski autor opowiadań, dramaturg i poeta. Był jednym z mistrzów opowiadania latynoamerykańskiego, z żywą, naturalistyczną i modernistyczną prozą. Quiroga uznawany jest za najwybitniejszego przedstawiciela regionalizmu w literaturze hispanoamerykańskiej (iberoamerykańskiej). Jego opowiadania często przedstawiają naturę przerażającym świetle jako wroga ludzkich okoliczności. Porównywano go do amerykańskiego pisarza Edgara Allana Poe. Do jego najbardziej znanych dzieł należą opowieści o życiu w odległych od świata rejonach północnej Argentyny: Opowiadania o miłości, szaleństwie i śmierci, Biała zapaść, Opowieści leśne, Bajki argentyńskie.
Życiorys Dzieciństwo Horacio Silvestre Quiroga Forteza urodził się 31 grudnia 1878 roku w mieście Salto w Urugwaju, w północno-zachodniej części kraju, nad rzeką Urugwaj. Mając zaledwie 6 miesięcy stracił ojca, który przypadkowo śmiertelnie się postrzelił. Wychowywał go ojczym, ale w 1896 roku jego przybrany ojciec doświadczył udaru mózgu, który pozostawił go w stanie paraliżu. Popełnił samobójstwo, strzelając sobie w usta ze strzelby, w momencie, gdy do pokoju wszedł 18-letni Quiroga.
Wykształcenie Do ukończenia szkoły średniej uczył się w Montevideo. Studia te obejmowały wykształcenie techniczne (Instituto Politécnico de Montevideo) i ogólne (Colegio Nacional). Od najmłodszych lat wykazywał zainteresowanie literaturą, chemią, fotografią, mechaniką, kolarstwem a szczególnie bliskie mu było życie wiejskie. We wczesnym wieku założył Sociedad de Ciclismo de Salto – Towarzystwo Kolarskie Salto i przejechał rowerem z Salto aż do Paysandú (120 km). W tym czasie spędzał długie godziny w warsztacie naprawiając maszyny i narzędzia. Zainteresował się też filozofią, nazywał siebie „jawnym i gorącym żołnierzem materializmu filozoficznego”. Pracował, studiował i współtworzył publikacje w La Revista, La Reforma oraz La Revista de Salto. Do dziś zachował się jego pierwszy zeszyt wierszy, zawierający dwadzieścia dwa utwory napisane w różnych stylach, powstałe w latach 1894–1897.
Podróż do Paryża Młody Quiroga zaczął eksperymentować z narkotykami, a po samobójstwie ojczyma postanowił zainwestować swój spadek w podróż do Paryża i w 1900 roku wyjechał do stolicy Francji, aby spełniać się literacko. Jednak jego pobyt w Europie nie trwał długo, ponieważ Paryż okazał się rozczarowaniem i po czterech miesiącach wrócił do kraju. Swoje wspomnienia z tamtego okresu podsumował w pamiętniku z podróży do Paryża (Diario de un viaje a París).
Consultorio del Gay Saber Po powrocie do kraju, Quiroga razem z Federico Ferrando, Alberto Brignole, Julio Jaureche, Fernández Saldaña, José María Delgado i Asdrúbal Delgado i założył Consultorio del Gay Saber, rodzaj koła literackiego, w którym mieli wypróbowywać nowe formy literackie i popierać modernistyczne cele pokolenia 900. Pomimo krótkiego istnienia Consultorio przewodniczyło życiu literackiemu Montevideo i polemice z grupą Julio Herrery y Reissiga. Consultorio del Gay Saber było jednym z koła literatów w Montevideo, zaraz obok Torre de los Panoramas. Spotykali się tam pisarze i myśliciele z początku XX wieku. Spotkania literatów odbywały się w latach 1900–1902 w pensjonacie, w którym Horacio Quiroga wynajmował pokój w Montevideo. Przełomowym krokiem w jego pisarskiej karierze było zajęcie drugiego miejsca w konkursie literackim, gdzie zadebiutował zbiorem wierszy, poematów prozą i skandalizujących opowiadań o tytule Los arrecifes de coral, ale radość z debiutu nie trwała długo, ponieważ niecały rok później stracił rodzeństwo – Prudencio i Pastora, którzy zmarli z powodu tyfusu plamistego.
W tym samym roku jego przyjaciel Federico Ferrando poinformował Quirogę, że chciałby stoczyć z pojedynek z Germánem Papini Zas, dziennikarzem z Montevideo. Horacio w trosce o bezpieczeństwo swojego przyjaciela zaoferował sprawdzenie i wyczyszczenie rewolweru, który miał zostać użyty w sporze. Jednak podczas sprawdzania broni, rewolwer wystrzelił w usta Ferrando, co przyczyniło się do jego natychmiastowej śmierci. Kiedy policja przybyła na miejsce zdarzenia, Quiroga został aresztowany, poddany przesłuchaniu, a następnie przeniesiony do aresztu poprawczego. Kiedy udowodniono przypadkowy charakter morderstwa, początkujący pisarz został zwolniony po czterech dniach aresztu. Poczucie winy z powodu śmierci swojego literackiego towarzysza doprowadziło Quirogę do rozwiązania koła literackiego i opuszczenia Urugwaju na rzecz Argentyny. W 1902 roku dotarł do Buenos Aires i zamieszkał tam z Maríą, swoją siostrą. W stolicy Argentyny pisarz osiągnął dojrzałość zawodową, która osiągnęła szczyt podczas pobytu w dżungli. Otrzymał pracę jako nauczyciel w egzaminacyjnych Colegio Nacional de Buenos Aires.
Misiones i Chaco W marcu 1903 roku został mianowany nauczycielem języka hiszpańskiego w British School w Buenos Aires. W czerwcu tego samego roku stał się ekspertem w dziedzinie fotografii i chciał towarzyszyć Leopoldo Lugonesowi w wyprawie do Misiones, która była finansowana przez Ministerstwo Edukacji. Celem wyprawy było zbadanie przez Lugonesa ruin wypraw misji jezuickich w tamtejszej prowincji. Doskonałość Quirogi jako fotografa sprawiła, że Lugones zgodził się go zabrać, a Urugwajczyk był w stanie udokumentować tę odkrywczą podróż na zdjęciach.
Rozpoznawalność Po powrocie do Buenos Aires i po nieudanych doświadczeniach w Chaco, Quiroga zajął się opowiadaniami i w 1904 roku opublikował książkę El crimen de otro, która była w widoczny sposób inspirowana stylem Edgara Allana Poe. Te wczesne porównania z „Mistrzem z Bostonu” nie przeszkadzały Quirodze, który do końca życia słuchał ich z samozadowoleniem i często odpowiadał, że Poe był jego pierwszym i najważniejszym nauczycielem.
Przez dwa lata pracował nad kilkoma opowiadaniami, w tym wiejskim horrorem i historiami dla dzieci, w których bohaterami były zwierzęta, które mówią i myślą, nie tracąc naturalnych cech swojego gatunku. Do tego okresu należy krótka powieść Los perseguidos (1905) będąca wynikiem podróży z Leopoldo Lugonesem przez dżunglę Misiones do granicy brazylijskiej oraz El almohadón de pluma, opublikowana w argentyńskim magazynie Caras y Caretas w 1905 roku. Wkrótce po tym, jak Quiroga zaczął publikować w magazynie, stał się znanym i prestiżowym autorem, którego teksty były wyszukiwane przez tysiące czytelników.
Misiones W 1906 roku Quiroga postanowił powrócić do dżungli. Korzystając z ułatwień oferowanych przez rząd w zakresie eksploatacji gruntów, kupił farmę (we współpracy ze swoim urugwajskim przyjacielem Vicente Gozalbo) o powierzchni 185 hektarów w prowincji Misiones, nad brzegiem Alto Paraná i rozpoczął przygotowania aby móc tam zamieszkać ucząc języka hiszpańskiego i literatury.
Podczas wakacji 1908 roku literat przeprowadził się do swojej nowej posiadłości i zaczął budować bungalow, w którym miał się osiedlić. Zakochany w jednej ze swoich uczennic, nastoletniej Anie Maríi Cires, zadedykował jej swoją pierwszą powieść, Historia de un amor turbio. Quiroga nalegał na związek w obliczu sprzeciwu rodziców uczennicy i ostatecznie uzyskał pozwolenie na ślub i zabranie jej do siebie w Misiones. Teściowie Quirogi, zaniepokojeni ryzykiem związanym z dzikim życiem, podążyli za parą i przenieśli się do Misiones wraz z córką i zięciem. W 1911 roku Ana María urodziła swoją pierwszą córkę – Eglé Quirogę i w tym samym okresie pisarz rozpoczął eksploatację swoich farm yerba mate we współpracy z Vicente Gozalbo. Jednocześnie został mianowany sędzią pokoju (urzędnikiem odpowiedzialnym za mediację w drobnych sporach między prywatnymi obywatelami i zawieranie małżeństw, wydawanie aktów zgonu itp.) w rejestrze cywilnym San Ignacio. W kolejnym roku urodził się jego młodszy syn Dario i gdy tylko dzieci nauczyły się chodzić, Quiroga postanowił osobiście zająć się ich edukacją. Od najmłodszych lat oswajał je z buszem i dżunglą, często narażając je na niebezpieczeństwo, tak aby były w stanie poradzić sobie samodzielnie i wyjść z każdej sytuacji.
Powrót do Buenos Aires Ana María Cires, żona pisarza, popełniła samobójstwo po spożyciu sublimatu używanego do wywoływania zdjęć, co spowodowało ośmiodniową agonię, podczas której opiekował się nią Horacio. Po samobójstwie młodej żony Quiroga przeniósł się z dziećmi do Buenos Aires, gdzie otrzymał posadę sekretarza-księgowego w Konsulacie Generalnym Urugwaju.
Przez cały 1917 rok mieszkał z dziećmi w piwnicy przy 164 Canning Avenue (dziś Raúl Scalabrini Ortiz), łącząc pracę dyplomatyczną z urządzeniem warsztatu w swoim domu i pracą nad wieloma opowiadaniami, które zostały opublikowane w prestiżowych czasopismach, takich jak wspomniane wcześniej P.B.T. i Pulgarcito. Większość z nich została zebrana przez Quirogę w kilku książkach, z których pierwszą była Cuentos de amor de locura y de muerte (1917). Został poproszony o napisanie książki przez pisarza Manuela Gálveza – szefa Cooperativa Editorial de Buenos Aires – tom natychmiast stał się ogromnym sukcesem publicznym i krytycznym oraz umocnił Quirogę jako prawdziwego mistrza opowiadania latynoamerykańskiego.
Następnie osiedlił się w małym mieszkaniu przy ulicy Agüero, w tym samym czasie ukazał się jego słynny zbiór opowiadań dla dzieci ze zwierzętami, gdzie akcja rozgrywa się w dżungli Misiones – Cuentos de la selva. Quiroga zadedykował tę książkę swoim dzieciom, które towarzyszyły mu w tym okresie ubóstwa.
Wraz z dwoma ważnymi awansami w szeregach konsularnych (najpierw na konsula okręgowego drugiej klasy, a następnie na konsula oddelegowanego) pojawiła się jego nowa książka z opowiadaniami El salvaje (1919). W następnym roku, zgodnie z ideą Consistorio Quiroga założył Agrupación Anaconda, grupę intelektualistów, którzy prowadzili działalność kulturalną w Argentynie i Urugwaju.
Jego jedyna sztuka teatralna Las sacrificadas została opublikowana w 1920 roku i miała premierę w 1921 roku (w tym samym czasie do sprzedaży trafiła Anaconda y otros cuentos) kolejna książka z opowiadaniami. Argentyńska gazeta „La Nación” również zaczęła publikować jego opowiadania, które w tym czasie były już popularne. Współpracował również z „La Novela Semanal”, a w latach 1922–1924, Quiroga uczestniczył jako sekretarz ambasady kulturalnej w Brazylii (której Akademia Literatury przyznała mu specjalne wyróżnienie), a po powrocie opublikował swoją nową książkę – El desierto.
Przez długi czas pisarz poświęcał się krytyce filmowej, kierując odpowiednią sekcją magazynów takich jak: Atlántida, El Hogar i La Nación. Napisał również scenariusz do filmu fabularnego – La jangada florida, który nigdy nie został nakręcony. Wkrótce potem został zaproszony do założenia szkoły filmowej. Jednak projekt, finansowany przez rosyjskich inwestorów, nie powiódł się.
Powrót do Misiones Wkrótce potem Horacio Quiroga powrócił do Misiones. Znów był zakochany, tym razem w 17-letniej dziewczynie – Ana María Palacio. Quiroga próbował przekonać jej rodziców, by pozwolili jej wyjechać i zamieszkać z nim w dżungli. Ich odmowa i późniejsza porażka w miłości zainspirowały go do powstania jego drugiej powieści – Pasado amor opublikowanej w 1929 roku. W końcu zmęczeni zalotnikiem rodzice dziewczyny zabrali ją a Quiroga został zmuszony do wyrzeczenia się swojej miłości.
Drugie małżeństwo Na początku 1926 r. Quiroga powrócił do Buenos Aires i wynajął wiejski dom w podmiejskiej dzielnicy Vicente López. U szczytu jego popularności ważne wydawnictwo poświęciło mu hołd, w którym wzięły udział między innymi takie postacie literackie jak Arturo Capdevila, Baldomero Fernández Moreno, Benito Lynch, Juana de Ibarbourou, Armando Donoso i Luis Franco. Jako miłośnik muzyki klasycznej, Quiroga często uczęszczał na koncerty Stowarzyszenia Wagnerowskiego, a hobby to przeplatał z niestrudzonym czytaniem tekstów technicznych i podręczników z zakresu mechaniki, fizyki i sztuk manualnych.