Bitwa nad Kagułem – starcie zbrojne, które miało miejsce 1 sierpnia 1770 podczas wojny rosyjsko-tureckiej (1768-1774).
Bitwa nad rzeką Kaguł (lewym dopływem Dunaju) koło miejscowości Vulcănești (obecnie Mołdawia) była najważniejszą bitwą w tej wojnie i jedną z największych bitew XVIII wieku, w której Piotr Rumiancew odniósł zdecydowane zwycięstwo nad znacznie silniejszą armią turecką.
Armia turecka dowodzona przez wielkiego wezyra Halil-beja (50 000 piechoty, 100 000 jazdy, 180 działMała encyklopedia wojskowa; Bolszaja sowietskaja encikłopedija podaje liczbę 130 dział.) zajmowała mocną pozycję na wschodnim brzegu Kagułu. Ponadto w odległości 20 km stały wojska Tatarów krymskich liczące do 80 000 ludziBolszaja sowietskaja encikłopedija. i zagrażające tyłom armii rosyjskiej. Wódz turecki zamierzał zaatakować armię rosyjską Rumiancewa (33 000 piechotyBolszaja sowietskaja encikłopedija; wg Małej encyklopedii wojskowej 17 tysięcy., 5 000 jazdy, 118 dział), spodziewając się łatwego zwycięstwa nad znacznie mniej licznym przeciwnikiem.
Dla zabezpieczenia tyłów Rumiancew wydzielił 11-tysięczny oddział, a z pozostałymi siłami 27 tys. żołnierzy i 118 dział, ubiegł Turków i w nocy na 1 sierpnia 1770 wyruszył w stronę ich pozycji. Armię swą uszykował w 5 czworoboków piechoty, pomiędzy którymi rozmieszczona była jazda. Czworobokami atakował armię turecką z frontu, ze skrzydeł i z tyłu. Wobec zbliżających się Rosjan ok. 5 rano Turcy rzucili do natarcia swą jazdę. Po trzech godzinach walk ich jazda została odparta, głównie wskutek ognia artylerii i piechoty. Po dalszej wymianie ognia artyleryjskiego Rosjanie ruszyli do natarcia na obóz turecki. Po ich odparciu z kolei Turcy wykonali kontruderzenie, wdzierając się w rosyjski czworobok prawego skrzydła. Trudną sytuację uratowała szarża jazdy rosyjskiej i janczarzy zostali odrzuceni do własnego obozu. Wykorzystując powodzenie, Rosjanie natychmiast ruszyli do generalnego natarcia, przełamując turecką obronę. Armia turecka rzuciła się do ucieczki.
Turcy stracili około 20 000 zabitych i rannych oraz 140 dział, Rosjanie natomiast 1 500 zabitych i rannych. 3 sierpnia Rumiancew dopadł uciekających Turków na przeprawie przez Dunaj, zadając im dalsze poważne straty (ze zdobyciem m.in. 30 armat i taborów) i powodując ich bezładną ucieczkę.
W wyniku tego zwycięstwa Rosjanie opanowali wszystkie pobliskie twierdze – Izmaił, Kilię, Białogród, Braiłę, Isacceę oraz Bendery. Później zostały zdobyte także Jassy i Bukareszt.
W bitwie nad Kagułem będącej przykładem rozgromienia przeważających sił przeciwnika, Rumiancew zastosował nowatorską taktykę manewru i natarcia współdziałającymi samodzielnymi oddziałami. Dla upamiętnienia zwycięstwa Katarzyna II nakazała wystawienie w Carskim Siole okolicznościowego obelisku. Władca Prus Fryderyk Wielki przesłał list gratulacyjny, porównując rosyjskie zwycięstwo do czynów starożytnych Rzymian.
Przypisy
Bibliografia Mała encyklopedia wojskowa, t. 2. Warszawa 1967. Bolszaja sowietskaja encikłopedija, t. 11. Moskwa 1973.
Bitwa nad Kagułem Kategoria:Bitwy w 1770 Kategoria:Bitwy w historii Mołdawii Kategoria:Bitwy wojen rosyjsko-tureckich