thumb|Phymata crassipes z podrodziny Phymatinae thumb|Triatoma infestans z podrodziny Triatominae thumb|Komarek nadrzewny z podrodziny Emesinae thumb|Pluskwiak dwuplamy z podrodziny Reduviinae thumb|Pselliopus barberi z podrodziny Harpactorinae thumb|Holoptilus sp. z podrodziny Holoptilinae thumb|Pygolampis cognata z podrodziny Stenopodainae
Zajadkowate (Reduviidae) – rodzina pluskwiaków z podrzędu różnoskrzydłych i infarzędu Cimicomorpha, występujących głównie w strefie tropikalnej. Obejmuje około 7 000 opisanych gatunków, głównie drapieżnych, rzadziej ektopasożytów. Mają duże oczy i, zwykle, chwytne odnóża przednie. Pojawiły się w środkowej jurze. Wiele gatunków pożytecznych, inne są wektorami chorób.
Opis Pluskwiaki te mają ciało długości od kilku do blisko 40 milimetrów. Występują formy o silnej budowie ciała i odnóżach proporcjonalnych jak i o delikatnym, pałeczkowatym ciele, a odnóżach i czułkach silnie wydłużonych, nitkowatych.
Głowa Większość gatunków ma głowę walcowatą, wydłużoną i zwężoną za oczami. Część zaoczna podzielona jest bruzdą poprzeczną na tylną i przednią. Oczy duże lub bardzo duże, niekiedy wyciągnięte i prawie stykające się od spodu, a u większości występują także położone na ciemieniu przyoczka. Trójczłonowa (tylko u dwóch podrodzin widoczne cztery człony), gruba, wygięta łukowato kłujka (rostrum) sięga tylko do bioder przednich odnóży. Czułki 4-członowe, załamane za pierwszym członem, który może być poprzedzony wstawką (internodium). Człony wstawkowe mogą się również pojawiać przed drugim i trzecim członem.
Tułów Na przedtułowiu obecny gruby kołnierz lub obwódka otaczająca tył głowy. Przedplecze zwykle z przodu węższe niż z tyłu, często z poprzeczną bruzdą. Na przedpiersiu obecna jest między biodrami podłużna bruzda o dnie pokrytym żeberkami (pars stridens). W połączeniu z pocierającym o nie plectrum (człon kłujki), służą jako aparat strydulacyjny. Przednie odnóża większości gatunków są chwytne. Golenie przednich, a czasem też środkowych odnóży wyposażone są w fossa spongiosa – elastyczną poduszkę z tysiącami włosków, działającą jak przylga. Półpokrywy bez klinika, o słabo użyłkowanej przykrywce. Międzykrywka błoniasta, a zakrywka z dwoma komórkami i góra czterema wolnymi żyłkami.
Odwłok Z siódmego segmentu odwłoka samców wysuwa się dziewiąty, symetryczny, płciowy segment o otworze płciowym skierowanym ku górze. Ósmy segment niewidoczny. Paramery, niekiedy asymetryczne, słabo zróżnicowane morfologicznie. Prącie o podstawie w kształcie spłaszczonego pierścienia, części środkowej (theca) objętej chitynowymi półokręgami, a wierzchołkowej (vesica) błoniastej, pofałdowanej, czasem opatrzonej hakami i wyrostkami (spiculae).
Pożywienie Wszystkie, z wyjątkiem Triatominae, są drapieżnikami polującymi głównie na stawonogi. Niektóre wyspecjalizowane są w polowaniu na określone ofiary np.: dwuparce, termity, mrówki czy pająki. Triatominae są ektopasożytami, odżywiając się krwią ptaków i ssaków.
Występowanie Zajadkowate występują w szerokim spektrum siedlisk lądowych, od ssaczych nor na pustyniach po butwiejące kłody w lasach deszczowych. Obejmują 7 tysięcy opisanych gatunków, są trzecią pod względem bogactwa gatunków rodziną pluskwiaków. Największą różnorodność osiągają w strefie tropikalnej. W Europie Środkowej występuje zaledwie kilkanaście gatunków, z czego w Polsce 9 z sześciu podrodzin (zobacz zajadkowate Polski).
Znaczenie Rodzina ta ma duże znaczenie dla gospodarki człowieka. Ponad 150 gatunków odżywia się szkodnikami roślin, odgrywając pożyteczną rolę w uprawach. Niektóre, jak Pristhesancus plagipennis, Zelus sp. i Sinea sp., wykorzystuje się do biologicznego zwalczania szkodników takich jak gąsienice motyli, ryjkowce i tasznikowate. Krwiopijni przedstawiciele Triatominae mają znaczenie epidemiologiczne jako wektory chorób. Gatunki z rodzaju Triatoma przenoszą świdrowca Trypanosoma cruzi, który u ludzi wywołuje chorobę Chagasa. Niektóre gatunki, jak pluskwiak dwuplamy i inne z rodzaju Platymeris, są hodowane w terrariach jako zwierzęta domowe.
Systematyka i filogeneza Pluskwiaki z rodziny zajadkowatych pojawiły się w już jurze środkowej (ok. 178 mln lat temu), jednak znaczące zróżnicowanie się linii ewolucyjnych w tej grupie nastąpiło dopiero w kredzie późnej (ok. 97 mln lat temu).
Systematyka zajadkowatych znajduje się obecnie u progu dużych zmian. Wynika to z zastosowania metod molekularnych do badań tej grupy. Analizy molekularne, morfologiczne i łączone wykazują monofiletyzm zajadkowatych, podając jako ich grupę siostrzaną Pachynomidae (wspólnie tworzą nadrodzinę Reduvioidea), jednakże podważają monofiletyzm niektórych grup w obrębie rodziny. Z analizy przeprowadzonej przez Hwanga i Weirauch wynika, że podrodzina Reduviinae (druga co do ilości gatunków) składa się z od 11 do 14 kladów, a ponadto możliwe jest, że podrodzina Cetherinae to takson polifiletyczny. Praca z 2008 roku wskazuje na możliwy parafiletyzm Salyavatinae, a praca z 2010 roku na niepewność wyznaczenia granicy między Ectrichodiinae i Tribelocephalinae. W 2013 roku ukazały się wyniki wskazujące na możliwy parafiletyzm plemion Harpactorinae. Niepewny jest los Triatominae, gdyż mimo czterech prac wykazujących ich monofiletyczność, pojawiła się praca wskazująca na polifiletyczność i inna wskazująca na parafiletyczność tej grupy. Sześć podrodzin wciąż jeszcze nie było przedmiotem analiz filogenetycznych. Poniższy podział na 25 podrodzin został podany za kluczem autorstwa C. Weirauch i 17 innych naukowców z 2014 roku:
Bactrodinae Stål, 1866 Centrocnemidinae Miller, 1956 Cetherinae Jeannel, 1919 Chryxinae Champion, 1898 Ectrichodiinae Amyot et Serville, 1843 Elasmodeminae Lethierry et Severin, 1896 Emesinae Amyot et Serville, 1843 Hammacerinae Stål, 1859 Harpactorinae Amyot et Serville, 1843 Holoptilinae Amyot et Serville, 1843 Manangocorinae Miller, 1954 Peiratinae Amyot et Serville, 1843 Phimophorinae Handlirsch, 1897 Phymatinae Laporte, 1832 Physoderinae Miller, 1954 Pseudocetherinae Villiers, 1963 Reduviinae Latreille, 1807 Saicinae Stål, 1859 Salyavatinae Amyot et Serville, 1843 Sphaeridopinae Amyot et Serville, 1843 Stenopodainae Amyot et Serville, 1843 Triatominae Jeannel, 1919 Tribelocephalinae Stål, 1866 Vesciinae Fracker et Bruner, 1924 Visayanocorinae Miller, 1952
Przypisy