Jeremy Brett, właśc. Peter Jeremy William Huggins (ur. 3 listopada 1933 w Berkswell Grange, zm. 12 września 1995 w Londynie) – angielski aktor telewizyjny, filmowy i teatralny, najlepiej znany jako Sherlock Holmes z serialu ITV Przygody Sherlocka Holmesa (The Adventures of Sherlock Holmes, 1984-85), a także jako Freddy Eynsford-Hill w ekranizacji musicalu My Fair Lady (1964).
Życiorys Wczesne lata Urodził się w Berkswell Grange w Anglii, w hrabstwie ceremonialnym West Midlands, w dystrykcie (unitary authority) Solihull jako syn pułkownika armii Henry’ego Williama Hugginsa i Elizabeth Edith Cadbury Butler, córki irlandzkich kwakrów. Wychowywał się z trzema starszymi braćmi: Johnem, Patrickiem i Michaelem. Jego bratanek Martin Clunes także został aktorem.
W dzieciństwie cierpiał z powodu dysleksji i zaburzenia mowy znanego jako reranie, które objawia się nieprawidłową artykulacją głoski „r”. Operacja korekcyjna, którą przeszedł jako nastolatek, a następnie lata ćwiczeń pozwoliły całkowicie zniwelować ten problem. Gdy miał już te trudności za sobą, charakterystyczną cechą jego kreacji aktorskich stała się staranna dykcja.
Kształcił się w renomowanej brytyjskiej szkole Eton College w Windsorze w hrabstwie Berkshire. Ukończył Central School of Speech and Drama w Londynie.
Kariera Jego profesjonalny debiut aktorski miał miejsce w 1954 roku na scenie Library Theatre w Manchesterze, po czym w Old Vic grał szekspirowskie role; Parysa Romeo i Julia (1955), Troilusa w Troilus i Kresyda (1956), Malcolma w Makbecie (1960), a także na Broadwayu Ryszardzie II (1956) jako książę Aumerle. Kiedy w 1959 grał rolę tytułową w tragedii szekspirowskiej Hamlet, był głęboko dotknięty nagłą śmiercią matki w wypadku samochodowym. W latach późniejszych grał w Royal National Theatre w Lambeth.
Od początku lat 60. wystąpił w wielu brytyjskich serialach telewizyjnych, m.in. w adaptacji powieści Aleksandra Dumasa Trzej muszkieterowie (The Three Musketeers, 1966) w roli d’Artagnana. W filmach pełnometrażowych pojawiał się stosunkowo rzadko. Wystąpił w roli hrabiego Mikołaja Rostowa w adaptacji powieści Lwa Tołstoja Wojna i pokój (1956) z Audrey Hepburn, z którą zagrał potem w ekranizacji musicalu My Fair Lady (1964) jako Freddy Eynsford-Hill. Jego partie wokalne w filmie zostały zdubbingowane mimo zdolności wokalnych aktora, które zaprezentował w przygotowanej przez brytyjską telewizję adaptacji operetki Wesoła wdówka (The Merry Widow, 1968) w roli hrabiego Daniły. W dreszczowcu ITC Entertainment Wyspa mew (The Secret Of Seagull Island, 1981) wystąpił jako tajemniczy David Malcolm.
Ostatni film z jego udziałem, Moll Flanders (1996), gdzie wcielił się w postać ojca artysty Jonathana Fieldinga, granego przez Johna Lyncha, miał premierę rok po jego śmierci.
Życie prywatne 24 maja 1958 roku poślubił swoją pierwszą żonę, aktorkę Annę Massey, córkę Raymonda Masseya. Rozwiedli się 22 listopada 1962 roku, ponieważ, jak twierdziła Anna, mąż zostawił ją dla mężczyzny. Ich syn, urodzony w 1959 roku David Huggins, jest uznanym rysownikiem, ilustratorem i pisarzem.
Brett był osobą biseksualną. Był związany z Garym Bondem (1969–1976) i Paulem Shenarem (1973-78).
22 listopada 1977 roku Brett ponownie wstąpił w związek małżeński. Jego żoną została Joan Sullivan Wilson, producentka wykonawcza w brytyjskiej telewizji publicznej. Małżeństwo zakończyło się 4 lipca 1985 roku wraz z jej śmiercią – zmarła na zdiagnozowanego rok wcześniej raka trzustki. Joan miała dwójkę dzieci z poprzednich związków: syna Caleba i córkę Rebekah, które Brett traktował jak własne.
Cierpiał na kardiomiopatię, wywołaną przez przebytą w wieku 16 lat gorączkę reumatyczną, w wyniku której ucierpiały zastawki. Po śmierci drugiej żony Brett doznał załamania nerwowego, w wyniku czego trafił do szpitala, gdzie zdiagnozowano u niego także chorobę afektywną dwubiegunową. Leczenie tabletkami z litem, mającymi złagodzić objawy, dodatkowo obciążało organizm, powodując m.in. przybieranie na wadze i zatrzymywanie wody w organizmie. Niewydolność serca ostatecznie stała się przyczyną jego śmierci.
Zmarł 12 września 1995 roku w Londynie w wieku 61 lat.
Jako Sherlock Holmes Mimo że rola legendarnego detektywa Sherlocka Holmesa w telewizyjnych serialach i filmach wyprodukowanych przez brytyjską wytwórnię Granada w latach 1984–1994 była jedną z wielu w 40-letniej karierze aktorskiej Bretta, przyniosła mu ona największą popularność. Wystąpił łącznie w 41 odcinkach i 5 filmach pełnometrażowych, wraz z Davidem Burke, a później Edwardem Hardwicke w roli Doktora Watsona.
Aktor kładł szczególny nacisk na wprowadzenie większej pasji do postaci detektywa. Holmes w jego wykonaniu charakteryzował się między innymi ekscentryczną gestykulacją oraz krótkim, gwałtownym śmiechem. Obsesyjna i depresyjna osobowość Sherlocka fascynowała i przerażała Bretta. W wielu aspektach zachowanie Holmesa przypominało mu jego własne, z wybuchami energii i następującymi po nich okresami letargu. Brett skupiał się też na zgodności z oryginalnymi opowiadaniami i często zwracał uwagę na rozbieżności między scenariuszem a prozą Conana Doyle’a. Jedną z najistotniejszych rzeczy, z jakich korzystał na planie, były 77-stronicowa „Kartoteka Baker Street” („Baker Street File”) z wyszczególnionymi wszystkimi nawykami postaci Sherlocka.
Kulturalne odniesienia Amerykański zespół Poi Dog Pondering w 2008 roku nagrał utwór pod tytułem Jeremy Brett, poświęcony aktorowi i jego dokonaniom. Salim Ghazi Saeedi w swoim albumie Human Encounter (Ludzkie spotkanie; 2011) zadedykował Jeremiemu Brett piosenkę zatytułowaną For Jeremy, embodying the Mastermind (Dla Jeremiego, który jest uosobieniem Mózgu).
Filmografia Filmy 1954: Svengali – Pierre (nie wymieniony w czołówce) 1956: Wojna i pokój – hrabia Mikołaj Rostow 1962: The Very Edge – Mullen 1963: The Wild and the Willing – Andrew Gilby 1963: Girl in the Headlines – Jordan Baker 1964: My Fair Lady – Freddy Eynsford-Hill 1965: Act of Reprisal – Harvey Freeman 1973: An Aspidistra in Babylon – kapitan Blaine 1981: The Good Soldier – Ashburnham 1981: Wyspa Mew – David Malcolm 1981: Madame X – doktor Terrence Keith 1978: Dotknięcie meduzy – Edward Parrish 1985: Florence Nightingale – William Nightingale, ojciec Florence 1987: Znak czterech – Sherlock Holmes 1988: Pies Baskerville’ów – Sherlock Holmes 1992: Mistrz szantażu – Sherlock Holmes 1993: Wampir z Sussex – Sherlock Holmes 1993: Szlachetnie urodzony kawaler – Sherlock Holmes 1995: Dzikie psy i Anglik/Wściekłe psy i Anglicy – Tony Vernon-Smith 1996: Moll Flanders – ojciec artysty
Seriale 1966: Trzej muszkieterowie – d’Artagnan 1968: The Baron – Jeff Walker (odc. The Seven Eyes of Night) 1968: Kenilworth – Edmund Tressilian 1969: The Champions – Bej El Hammi (odc. Desert Journey) 1973: The Protectors – Kahan (odc. With a Little Help from My Friends) 1973: A Picture of Katherine Mansfield – John Middleton Murry 1974: Jennie: Lady Randolph Churchill – hrabia Charles Kinsky 1974: One Deadly Owner z cyklu Thriller – Peter Tower 1974: The Ferryman z cyklu Haunted – Sheridan Owen 1975: A Legacy – Eduard Merz 1977: Young Dan’l Boone – Langford (odc. The Trail Blazer) 1977: Supernatural – Mr. Nightingale (odc. Mr. Nightingale) 1978: The Incredible Hulk – James Joslin (odc. Of Guilt, Models and Murder) 1979: Hart to Hart – Mason Parks (odc. Death in the Slow Lane) 1979: Rebecca – Maxim de Winter 1980: Galactica 1980 – Xavier/Lt. Nash (odc. Spaceball) 1983: Number 10 – William Pitt Młodszy 1984: Statek miłości – Ernest Finley (odc. Ace’s Valet) 1984–1985: Przygody Sherlocka Holmesa – Sherlock Holmes 1985: Deceptions – Bryan Foxworth 1986–1988: Powrót Sherlocka Holmesa – Sherlock Holmes 1991–1993: Akta Sherlocka Holmesa – Sherlock Holmes 1994: Pamiętniki Sherlocka Holmesa – Sherlock Holmes
Teatr telewizji 1957: Mrs. Dot – Freddie Perkins 1960: Makbet – Malcolm 1961: Piękna i Bestia – Książę/Bestia 1961: A Kind of Strength – Julian Bennett 1961: Portret Doriana Graya – Dorian Gray 1962: Bachantki – Dionizos 1962: The Typewriter – Pascal i Maxim 1962: Dinner with the Family – Jacques 1962: Sonata widm – Student 1968: For Amusement Only – Time for the Funny Walk – Henry 1968: Wesoła wdówka – hrabia Daniło 1970: Solo: Jeremy Brett as Lord Byron – Lord Byron 1974: Kupiec wenecki – Bassanio 1974: Affairs of the Heart: Grace – kapitan Yule 1974: Second House 1975: The Prodigal Daughter – ojciec Daley 1984: The Morte d’Arthur – król Arthur
Cykl „Producers’ Showcase”, NBC: 1957: Romeo i Julia – Parys
Cykl „Play of the Week”, ITV: 1958: Myself When Young – Paul Chase 1960: Tess – Angel Care 1963: Three Roads to Rome – The Rest Cure – Tonino
Cykl „Saturday Playhouse”, BBC: 1960: Guinea Pig – Nigel Lorraine
Cykl „Armchair Theatre”, ABC: 1964: Something to Declare – Plinio 1967: Quite an Ordinary Knife – Gino
Cykl „Mystery and Imagination”, ITV: 1966: The Lost Stradivarius – sir John Maltravers
Cykl „Theatre 625”, BBC2: 1966: The Queen & the Welshman – Villiers 1967: The Magicians: The Incantation of Casanova – Casanova
Cykl „Play of the Month”, BBC: 1969: An Ideal Husband – Vicount Arthur Goring 1970: The Rivals – Captain Jack Absolute 1975: The School for Scandal – Joseph Surface 1975: Stracone zachody miłości – Biron 1976: Portret Doriana Graya – Basil Hallward 1980: On Approval – George, książę Bristolu
Cykl „Ten from the Twenties”, BBC2: 1975: Motherlove – Willie Edwardes
Nagrody Nagroda BAFTA 1989
Przypisy
Linki zewnętrzne
Kategoria:Brytyjscy aktorzy filmowi Kategoria:Brytyjscy aktorzy teatralni Kategoria:Brytyjscy aktorzy telewizyjni Kategoria:Brytyjscy aktorzy głosowi Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Zmarli w 1995 Kategoria:Absolwenci Eton College