Fryderyk Wilhelm II, niem. Friedrich Wilhelm II von Hohenzollern (ur. 25 września 1744 w Berlinie, zm. 16 listopada 1797 w Poczdamie) – król pruski i elektor brandenburski od 1786 r., bratanek i następca Fryderyka II Wielkiego, wolnomularzWolnomularstwo w świetle encyklopedyj. Wypisy, Warszawa 1934, s. 6..

Najstarszy syn księcia Augusta Wilhelma Hohenzollerna (1722–1758) i Luizy Amelii z Brunszwiku-Wolfenbüttel (1722–1780).

Przed objęciem władzy Jego stryj, król Fryderyk II nie darzył następcy wielkim szacunkiem. Obwiniał jego ojca za klęski w trzeciej wojnie śląskiej. Różnili się też w kwestiach charakteru. Król był człowiekiem o ascetycznym trybie życia, mało religijnym racjonalistą, kochającym sztukę i doświadczonym w polityce. Książę koronny natomiast interesował się głównie francuskimi wzorami życia dworskiego – obok głębokiej religijności cenił sobie wielkie uczty, wystawne życie i kochanki. Był przy tym też człowiekiem inteligentnym i oczytanym, a przede wszystkim o wiele serdeczniejszym niż Fryderyk II, czym zaskarbił sobie popularność podwładnych jeszcze przed objęciem władzy.

Fryderyk II aż do końca nie wprowadzał swojego następcy w sprawy państwowe. Nie interesował się przygotowaniem go do roli władcyStanisław Salmonowicz, Fryderyk Wielki, Wrocław 2006, s. 250. Tak oto pisał o Fryderyku Wilhelmie II: Życie na dworze stanie się bardzo wesołe. Mój kuzyn roztrwoni skarb, pozwoli zdemoralizować się wojsku. Pod rządami kobiet państwo upadnieMartha Schad, Hohenzollernowie, Warszawa 2004, s. 43..

W 1780 roku z polecenia króla książę Fryderyk Wilhelm złożył wizytę cesarzowej Katarzynie II, aby zapobiec zawarciu sojuszu rosyjsko-austriackiego. W Petersburgu książę spotkał się z chłodnym przyjęciem i lekceważeniem. Katarzyna pisała o nim: Zupełnie nie można się zorientować, co w nim siedzi. Nie umie prowadzić rozmowy, czasem tylko milczy – tak że nic z tego nie wychodzi. Jego wstrzemięźliwość stawia w niezręcznej sytuacji każdego, kto ma z nim do czynienia. Powiadają, że umie myśleć. To nawet prawdopodobne: to samo można powiedzieć i o indyku, ale nie zawsze jest dobrze być indykiem, czy nawet grać jego rolę. BastaWładysław A. Serczyk, Katarzyna II, Wrocław 2004, s. 243–244.. Mimo złego przyjęcia Fryderyk Wilhelm zaprzyjaźnił się z Wielkim Księciem Pawłem. Obiecali sobie wzajemne dochowanie dozgonnej przyjaźniWładysław A. Serczyk, op. cit., Wrocław 2004, s. 244..

Król Prus Sprawy zagraniczne powierzył Ewaldowi von Hertzbergowi, który na początku kontynuował politykę antyhabsburską Fryderyka Wielkiego. W 1790 roku zawarł sojusz z Polską, który skierowany był przeciwko Rosji i Austrii. Jednak w czasie wybuchu rewolucji we Francji swoją politykę skierował ku Austrii i zawarł z nią układy w Reichenbach (1790)Władysław A. Serczyk, op. cit., Wrocław 2004, s. 291. oraz w Pillnitz (1791). W 1792 roku monarcha zdymisjonował Hertzberga. Prusy rozpoczęły wówczas wojnę z Francją. Po przegranej bitwie pod Valmy (20 września 1792) król wycofał się z wojny i w 1795 roku zawarł separatystyczny pokój w Bazylei. Fryderyk Wilhelm II wziął udział w II i III rozbiorze Polski. Król pruski uważał, że należy mu się odszkodowanie za trudy poniesione w kampanii francuskiej. Nakazał swym wojskom pod dowództwem Möllendorfa wkroczenie do PolskiWładysław A. Serczyk, op. cit., Wrocław 2004, s. 294.. Wspomagał również Rosję w zbrojnym tłumieniu insurekcji kościuszkowskiej w 1794 roku. Osobiście dowodził w bitwie pod Szczekocinami, gdzie pobił korpus Tadeusza Kościuszki.

W 1795 roku, tuż po upadku Pierwszej Rzeczypospolitej i wkroczeniu wojsk pruskich do Krakowa, zaplanował grabież skarbca koronnego na Wawelu. Skradziono wówczas 19 najcenniejszych polskich insygniów, w tym Koronę Chrobrego. Zgodnie z jego rozkazem wszystkie przedmioty przetopiono. Uzyskane złoto wykorzystano w roku 1811 na wybicie monet, a klejnoty sprzedano.

W polityce wewnętrznej starał się naśladować swoich poprzedników. Zainicjował rozbudowę Berlina i sprowadził do stolicy utalentowanych architektów. Wówczas powstała m.in. Brama Brandenburska (architekt i budowniczy: Carl Gotthard Langhans). Był też mecenasem sztuki, w szczególności interesowała go muzyka barokowa i teatr. Król pasjonował się spirytualizmem. Był zwolennikiem różokrzyżowców, a szczególnym zaufaniem darzył Johanna Wöllnera, który był szarą eminencją dworu pruskiego, składającego się z faworytów króla.

Za jego panowania w 1794 wszedł w życie tzw. Landrecht pruski (Allgemeines Landrecht für die Königlich Preussischen Staaten), co było nie tyle zasługą Fryderyka Wilhelma II, co jego poprzedników. W szczególności jego stryj Fryderyk II dążył do stworzenia jednolitego kodeksu prawa cywilnego. Landrecht sprawdził się i obowiązywał w Prusach do 1900 roku.

Potomstwo 14 sierpnia 1765 roku ożenił się z Elżbietą Krystyną Ulryką z Brunszwiku-Wolfenbüttel (1746–1840): Fryderyka Charlotta (1767–1820) – żona Fryderyka, księcia Yorku i Albany, Małżeństwo zostało rozwiązane w 1769 roku, gdy pod presją Fryderyka Wielkiego Elżbietę Krystynę oskarżono o cudzołóstwo. 14 sierpnia 1769 roku ożenił się z Fryderyką Luizą z Hesji-Darmstadt (1751–1805): Fryderyk Wilhelm III (1770–1840) – król Prus w latach 1797–1840, Fryderyka Krystyna (1772–1773), Fryderyk Karol Ludwik (1773–1796), Wilhelmina Luiza (1774–1836), żona Wilhelma I, króla Niderlandów, Augusta Krystyna (1780–1841), żona Wilhelma z Hesji-Kassel Karol Henryk (1781–1846), Fryderyk Wilhelm (1783–1851)

Dzieci ze związków morganatycznych ze związku z Wilhelminą Enke, której nadał tytuł hrabiny von Lichtenau: syn Alexander von der Mark (1779–1787) i Marianne Wilhelmine von der Mark (1780–1814), której drugim mężem był Kacper Miaskowski, oficer wojsk polskich. ze związku z hrabianką Julianą von Dönhoff (1768–1837) wywodzili się hrabiowie von Brandenburg. Ich syn Friedrich Wilhelm von Brandenburg (1792–1850) był premierem Prus. Rodzina wygasła w drugim pokoleniu wraz ze śmiercią hr. Gustawa w 1909 r. ze związku z Julią von Voss, której nadał tytuł hrabiny von Ingenheim, miał syna Gustawa Adolfa (1789–1855), protoplastę rodu hrabiów von Ingenheim.

Genealogia Prapradziadkowieelektor BrandenburgiiFryderyk Wilhelm I Hohenzollern(1620–1688) ∞1646 Luiza Henriette Nassau(1627–1667)elektor HanoweruErnest August Hanowerski(1629–1698) ∞1658 Zofia Dorota Wittelsbach(1630–1714)Jerzy Wilhelm z Brunszwiku-Lüneburga(1624–1705) ∞1676 Eleonora d’Olbreuse(1639–1722)August II z Brunszwiku-Lüneburga(1579–1666) ∞1635 Elżbieta Zofia z Meklemburgii-Güstrow(1613–1676)Fryderyk Hessen-Eschwege(1617–1655) ∞1646 Eleonora Wittelsbach (Pfalz-Zweibrücken-Kleeburg)(1626–1692)Antoni Ulryk z Brunszwiku-Wolfenbüttel(1633–1714) ∞1656 Elżbieta Juliana ze Szlezwiku-Holsztynu-Sonderburga(1634–1704)Albert Ernest I Oettingen(1642–1683) ∞ Fryderyka Wirtemberska(1644–1674)PradziadkowieKról w PrusachFryderyk I Hohenzollern(1657–1713) ∞1684 Zofia Charlotta Hanowerska(1668–1705)król Wielkiej BrytaniiJerzy I Hanowerski(1660–1727) ∞1682 Zofia Dorota Welf(1666–1726)Ferdynand Albrecht I z Brunszwiku-Lüneburga(1636–1687) ∞1667 Krystyna Wilhelmina z Hesji-Eschwege(1648–1702)Ludwik Rudolf z Brunszwiku-Lüneburga(1671–1735) ∞1690 Krystyna Luiza Oettingen-Oettingen(1671–1747)DziadkowieKról w PrusachFryderyk Wilhelm I Hohenzollern(1688–1740) ∞1706 Zofia Dorota Hanowerska(1687–1757)Ferdynand Albrecht II z Brunszwiku-Lüneburga(1680–1735) ∞1712 Antonina Amalia z Brunszwiku-Wolfenbüttel(1696–1762)RodziceAugust Wilhelm Hohenzollern(1722–1758) ∞1742 Luiza Amelia z Brunszwiku-Wolfenbüttel(1722–1780) Fryderyk Wilhelm II Hohenzollern (1744–1797), król Prus

Zobacz też 3 Pułk Grenadierów im. Króla Fryderyka Wilhelma II (2 Wschodniopruski)

Przypisy

Bibliografia

Stanisław Salmonowicz, Fryderyk Wielki, Wrocław 2006. Władysław A. Serczyk, Katarzyna II, Wrocław 2004. Stanisław Salmonowicz, Prusy: dzieje państwa i społeczeństwa, Warszawa 1987. Martha Schad, Hohenzollernowie, Warszawa 2004.

Linki zewnętrzne

Fryderyk Wilhelm II Pruski – dokumenty w bibliotece Polona

Kategoria:Hohenzollernowie Kategoria:Niemieccy wolnomularze Kategoria:Odznaczeni Orderem Świętego Andrzeja (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Uczestnicy walk powstania kościuszkowskiego (strona pruska) Kategoria:Urodzeni w 1744 Kategoria:Władcy Prus Kategoria:Władcy ziem polskich okresu zaborów Kategoria:Ludzie urodzeni w Berlinie Kategoria:Zmarli w 1797 Kategoria:Niemieccy różokrzyżowcy