Canon de 75 mle 1897 – francuska armata polowa używana w czasie I i II wojny światowej. W Polsce nosiła oznaczenie: armata wz. 1897 (wz. 97). Często popularnie nazywana armatą Schneider, mimo że nie była skonstruowana w zakładach Schneider & Cie w Le Creusot. Popularnie znana we Francji jako soixante-quinze („siedemdziesiątkapiątka”).
Opis konstrukcji Została skonstruowana na przełomie XIX i XX wieku we Francji przez majora Josepha Alberta Deporta. Była to pierwsza w świecie nowoczesna armata o ogólnej konstrukcji używanej do dziś. Jej wprowadzenie na uzbrojenie armii francuskiej spowodowało rewolucyjny wręcz wzrost jej siły ognia i wymusiło na innych krajach możliwie szybkie opracowanie własnych dział podobnej konstrukcji.
Składała się z lufy z zamkiem klinowym, kołyski, oporopowrotnika olejowo-powietrznego w kołysce i łoża. Właśnie oporopowrotnik był najbardziej rewolucyjnym rozwiązaniem armaty. Poprzednie modele dział miały lufy przymocowane do łoża na sztywno, co powodowało, iż po każdym strzale armata odskakiwała do tyłu. Oporopowrotnik pozwolił zlikwidować ten problem, a zwiększenie stabilności systemu oraz użycie nowoczesnego zamka pozwoliło na szybkostrzelność w granicach około 30 strzałów na minutę, co było wówczas wynikiem znakomitym.
Nowoczesna budowa lufy składającej się z lufy rdzeniowej, obsady i płaszcza pozwoliła także na potężne zwiększenie donośności armaty. Te właśnie cechy spowodowały, iż w momencie skonstruowania armaty model 1897 wszystkie inne działa stały się momentalnie przestarzałe.
Łoże kołowe, jednoogonowe. Promień skrętu działa wynosił 10,7 m. Obsługa była chroniona przez tarczę pancerną o grubości 8 mm. Trakcja konna (6 koni) lub motorowa.
Użycie bojowe Wydaje się, że model „75” sprawdził się w zadaniach, do których został zaprojektowany, szybkich operacjach bojowych na otwartym terenie. Najlepsze wyniki osiągnął podczas bitwy nad Marną w sierpniu–wrześniu 1914 r. oraz pod Verdun w 1916 r. Pomimo mniejszej skuteczności w warunkach wojny pozycyjnej jest on jednak uważany za jedno z najlepszych dział tej wojny. W statycznej wojnie pozycyjnej płaska trajektoria pocisku kalibru „75” oraz jego stosunkowo niewielki pocisk burzący ograniczały jego skuteczność. Do tych zadań wyprodukowano wówczas we Francji szereg haubic oraz dział polowych o większych kalibrach, między innymi armatę Canon de 105 modèle 1913. thumb thumb thumb|ORP „Mazur”
Wersje We Francji opracowano kilka odmian tej armaty: canon de 75 mm mle 1897 modifié 1938 – unowocześniona wersja z kołami pneumatycznymi i zmienioną tarczą autocanon de 75 mm mle 1913 – samochodowa armata przeciwlotnicza na podwoziu samochodu De Dion-Bouton canon de 75 mm contre-aéroplanes sur plateforme mle 1915 – półstała armata przeciwlotnicza na obrotowej platformie canon de 75 mm contre-aéroplanes mle 1917 – przyczepkowa armata przeciwlotnicza canon de 75 mm mle 1897 modifié 1933 – armata przeciwpancerna z inną konstrukcją łoża pozwalającą na kąt ostrzału w płaszczyźnie poziomej wynoszący 58°
Użytkownicy Głównym użytkownikiem armaty była Francja. Ponadto armat tego typu używała Polska.
Podczas II wojny zdobyte przez Wehrmacht armaty służyły w armii niemieckiej jako 7,5 cm Feldkanone 231(f) (7,5 cm FK97(f)). Po rozpoczęciu inwazji na Związek Radziecki część zdobycznych armat przystosowano do roli dział przeciwpancernych, umieszczając je na lawecie armat 5 cm PaK 38 – działa te otrzymały oznaczenie 7,5 cm PaK 97/38.
Innymi użytkownikami tych dział była Serbia, Włochy, USA (wersja amerykańska znana była jako 75 mm M2), Rumunia i Belgia.
Armata mle 1897 w Wojsku Polskim Armata mle 1897 w okresie międzywojennym wchodziła w skład uzbrojenia Wojska Polskiego (pod oznaczeniem 75 mm armata wz. 1897, zapisywanym także: wz. 97). Było to podstawowe działo polowe Wojska Polskiego w okresie międzywojennym i podczas kampanii wrześniowej. Stanowiła ona wyposażenie pułków artylerii lekkiej (po 12 dział na dywizjon lub po 24 – zależnie 1 lub 2 dywizjony).
Jednostka ognia do armaty wz. 97 – 60 nb, w tym: z granatem wz. 15 (ładunek normalny) – 35, z granatem wz. 15 (ładunek zmniejszony) – 9, z granatem wz. 17 – 9, szrapnel – 6, z pociskiem wskaźnikowym – 1, zapalniki – 68.
Przypisy
Bibliografia
Alicja Wirwicka, Kołobrzeg: niezwykłe odkrycie na wraku niemieckiego promu. Schneider wz.97 została dziś wydobyta z dna Bałtyku w Kołobrzegu. [w:] onet.pl, dostęp 19.12.2017
Kategoria:Francuska broń artyleryjska I wojny światowej Kategoria:Francuska broń artyleryjska II wojny światowej Kategoria:Francuskie holowane armaty polowe Kategoria:Uzbrojenie artylerii II Rzeczypospolitej