Jaszczurnikowate (Synodontidae) – rodzina drapieżnych ryb skrzelokształtnych (Aulopiformes). Z powodu podobieństwa kształtu głowy i pyska do jaszczurek określane są też nazwą ryby-jaszczurki. Niektóre gatunki są poławiane gospodarczo.
Występowanie i biotop Ocean Atlantycki, Ocean Spokojny i Ocean Indyjski. Zasiedlają przybrzeżne wody morskie nad piaszczystym dnem, przedstawiciele rodzaju Saurida wpływają do wód słonawych.
Cechy morfologiczne Jaszczurnikowate przypominają jaszczurki kształtem głowy i pyska, rozmiarami oraz zachowaniem. Ich ciało jest wydłużone, cylindryczne, rzadko przekracza długość 30 cm. Największe osobniki z rodzaju Harpadon dorastają do około 70 cm. Lekko spłaszczona głowa pokryta jest łuskami. Duży, szeroki, bardzo głęboko wcięty otwór gębowy z licznymi, ostrymi, drobnymi zębami, również na języku. 8–26 promieni branchiostegalnych (podskrzelowych). W płetwach brak promieni twardych. Płetwy brzuszne duże, położone przed nasadą płetwy grzbietowej. Mała płetwa tłuszczowa położona jest nad odbytową, przy nasadzie ogona. Płetwa ogonowa widełkowato wcięta. Liczba kręgów: 39–67. Ubarwienie piaskowe z deseniem plamek, pręg lub zygzaków w kontrastowych kolorach. Larwy są smukłe i przezroczyste. Do osobników dorosłych upodabniają się przy długości około 5 cm.
Tryb życia Jaszczurnikowate są żarłocznymi drapieżnikami, żywiącymi się rybami i skorupiakami. Polują z ukrycia, zwykle zamaskowane na dnie, często przysypane piaskiem. Atak jest błyskawiczny.
Klasyfikacja 240px|thumb|Synodus intermedius Rodzaje zaliczane do tej rodziny są zgrupowane w podrodzinach:
Harpadontinae (harpadonowate): Harpadon — Saurida Synodontinae: Synodus — Trachinocephalus
Rodzajem typowym rodziny jest Synodus.
Znaczenie gospodarcze Nieliczne gatunki jaszczurnikowatych są lokalnie poławiane na niewielką skalę. Ich mięso jest uważane za smaczne.
Zobacz też ryby – wykaz rodzin
Przypisy Nazwa „harpodonowate” (od Harpodon, syn. Harpadon) pojawiła się w: . W późniejszej literaturze stosowano już nazwę „harpadonowate”, np. w: