mały|Grób Aleksandra i Jadwigi Ścibor-Rylskich na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Aleksander Ścibor-Rylski, ps. „Ostoja” (ur. 16 marca 1928 w Grudziądzu, zm. 3 kwietnia 1983 w Warszawie) – polski pisarz, reżyser i scenarzysta filmowy, m.in. autor scenariuszy do filmów Popioły (1965), Człowiek z marmuru (1977), Człowiek z żelaza (1981) i do serialu telewizyjnego Lalka (1977). Twórca postaci Mateusza Birkuta.

Życiorys Urodził się w rodzinie Jerzego, prawnika, i Ireny z Ciesielskich, nauczycielki. Podczas okupacji hitlerowskiej służył w Szarych Szeregach oraz Armii Krajowej. Uczestniczył w powstaniu warszawskim, gdzie był łącznikiem dowódcy w Zgrupowaniu „Żniwiarz”. Został podczas walk ciężko ranny. Później opuścił miasto z ludnością cywilną.

Po wojnie w 1946, zadebiutował jako poeta i prozaik. W latach 1946–1951 studiował polonistykę na Uniwersytecie Warszawskim, której ostatecznie jednak nie ukończył. Od 1948 do 1954 był członkiem redakcji tygodnika Żołnierz Polski, gdzie pełnił m.in. funkcję kierownika działu kulturalnego. W 1950 wydał, napisaną w duchu socrealizmu, powieść pt. Węgiel, która zapewniła mu pozycję najzdolniejszego pisarza socrealisty. W latach 1955–1957 wchodził w skład redakcji Nowej Kultury. Od 1951 był związany z kinematografią jako scenarzysta i reżyser.

W latach 1955–1965 był kierownikiem literackiego Zespołu Filmowego „Rytm”, w latach 1972–1978 - kierownikiem artystycznym Zespołu Filmowego „Pryzmat”.

Zmarł w Warszawie, pochowany na cmentarzu komunalnym Północnym na Wólce Węglowej (kwatera E-V-2-2-11).

Twórczość Książki Cykl Biblioteka Przodowników Pracy Orczewski i jego brygada (1949) Górnicze gołębie pokoju: (o Wiktorze Markiewce) (1950) „Pancerz” Józefa Szulca (1950) Stasiek Kaluga staje do współzawodnictwa (1950) Węgiel (1950) Dwanaście felietonów (1951) Sprawa Szymka Bielasa (1953) Wieczór u Hanysa Dębiczka (1954) Iwan (1954) Cień i inne opowiadania (1955) Styczeń (1956) Ich dzień powszedni (1957) Złote koło (seria Ewa wzywa 07..., 1971) S.O.S. (1974, pod nazwiskiem żony Jadwigi Wojtyłło) Pierścionek z końskiego włosia (1991)

Źródła.

Filmografia Człowiek z żelaza – scenariusz (1981) Lalka (serial) – scenariusz (1977) Człowiek z marmuru – scenariusz (1976) Dagny – scenariusz (1976) S.O.S. (serial telewizyjny) – scenariusz (1974, podpisany nazwiskiem żony Jadwigi Wojtyłło) Gniazdo – scenariusz (1974) Agent nr 1 – scenariusz (1971) Seksolatki – scenariusz (1971) Trąd – scenariusz (1971) Złote koło – scenariusz (1971) Południk zero – scenariusz (1970) Sąsiedzi – reżyseria, scenariusz (1969) Wilcze echa – reżyseria, scenariusz (1968) Morderca zostawia ślad – reżyseria, scenariusz (1967) Popioły – scenariusz (1965) Jutro Meksyk – reżyseria, scenariusz (1965) Późne popołudnie – reżyseria, scenariusz (1964) Ich dzień powszedni – reżyseria, scenariusz (1964) Czarne skrzydła – scenariusz (1962) Dom bez okien – scenariusz (1962) Dotknięcie nocy – scenariusz (1961) Rok pierwszy – scenariusz (1960) Ostatni strzał – scenariusz (1959) Pigułki dla Aurelii – scenariusz (1958) Cień – scenariusz (1956)

Źródło

Ekranizacje

Na motywach jego książki z pierwszej połowy lat sześćdziesiątych Pierścionek z końskiego włosia Andrzej Wajda nakręcił w 1992 r. film Pierścionek z orłem w koronie.

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (1975) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (1964) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 lipca 1955) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki.

Nagrody Nagroda Państwowa III stopnia (1951)Bohdan Urbankowski, Czerwona msza, czyli uśmiech Stalina, t. 2, Warszawa 1998, s. 315. III nagroda Ministra Kultury i Sztuki (1954) Nagroda Związku Literatów Polskich (1954) Nagroda Stowarzyszenia Dziennikarzy Polskich (1954) II nagroda za tekst „Złote koło” w Konkursie na tv widowisko sensacyjne (1970) Nagroda Polskiego Radia II stopnia (1974) Nagroda Prezesa Komitetu ds. Radia i Telewizji (zespołowa) za scenariusz serialu telewizyjnego Lalka (1979)

Upamiętnienie Jest patronem ławeczki w Parku Ratuszowym w Krakowie w dzielnicy XVIII Nowa Huta, o czym informuje tabliczka. Patroni ławeczek w przestrzeni publicznej są wybierani w ramach projektu Kody Miasta realizowanego przez Krakowskie Biuro Festiwalowe, operatora tytułu Kraków Miasto Literatury UNESCO, którym Kraków został uhonorowany w 2013 roku.

W 1993 powstał film dokumentalny Człowiek z szuflady. Aleksander Ścibor-Rylski (1928–1983), którego reżyserami byli Andrzej Kotkowski i Jerzy Sztwiertnia.

Przypisy

Kategoria:Członkowie Szarych Szeregów Kategoria:Laureaci Nagrody Ministra Kultury i Sztuki (Polska Ludowa) Kategoria:Ludzie urodzeni w Grudziądzu Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Pisarze socrealiści Kategoria:Pochowani na cmentarzu komunalnym Północnym w Warszawie Kategoria:Polscy artyści socrealizmu Kategoria:Polscy autorzy powieści kryminalnych Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy reżyserzy filmowi Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Powstańcy warszawscy Aleksander Ścibor-Rylski Kategoria:Urodzeni w 1928 Kategoria:Zmarli w 1983 Kategoria:Żołnierze Armii Krajowej