Nagroda za pierwszoplanową rolę męską na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych w Gdańsku i (od 1987 roku) w Gdyni jest przyznawana w konkursie głównym od pierwszej edycji festiwalu, czyli od 1974 roku. Najmłodszym laureatem jest Jan Jankowski, który w 1985 roku w wieku dwudziesu czterech lat został wyróżniony za rolę w filmie Sam pośród swoich. Najstarszym zaś Jan Nowicki; w 2008 roku miał sześćdziesiąt dziewięć lat, kiedy przyznano mu nagrodę za obraz Jeszcze nie wieczór. Bogusław Linda oraz Janusz Gajos czterokrotnie wygrywali rywalizację o nagrodę za pierwszoplanową rolę męską i jest to rekord w historii festiwalu. Trzy razy zwyciężali Krzysztof Majchrzak oraz Andrzej Chyra, dwa – Marek Kondrat, Dawid Ogrodnik, Franciszek Pieczka, Krzysztof Pieczyński, Roman Wilhelmi, Zbigniew Zamachowski, Zbigniew Zapasiewicz i Robert Więckiewicz. W ciągu ponad trzydziestu lat istnienia festiwalu tylko dwa razy w konkursie na najlepszego aktora tryumfowali obcokrajowcy. W 1976 roku był to Rosjanin Aleksandr Kalagin, a w 1997 – Niemiec Til Schweiger. Nagrodą dla zwycięzcy jest 15 tysięcy złotychZ regulaminu 31. FPFF 2006..
Laureaci nagrody 1974–1979 1974: nagroda ex-aequo Henryk Bąk − Uszczelka jako dyrektor Aleksander Sochacki Daniel Olbrychski − Potop jako Andrzej Kmicic 1975: nagroda ex-aequo Jerzy Bińczycki − Noce i dnie jako Bogumił Niechcic Krzysztof Majchrzak − Koniec babiego lata jako Janek Kozioł Wojciech Pszoniak − Ziemia obiecana jako Moryc Welt Roman Wilhelmi − Zaklęte rewiry jako Robert Fornalski 1976: nagroda ex-aequo Aleksandr Kalagin − Jarosław Dąbrowski jako pułkownik Tuchołko Andrzej Kopiczyński − Motylem jestem, czyli romans 40-latka jako inżynier Stefan Karwowski Zdzisław Kozień − Skazany jako Zygmunt Bielczyk Franciszek Pieczka − Blizna jako dyrektor Stefan Bednarz Franciszek Trzeciak − Hazardziści jako Zygmunt Jaskólski 1977: nagroda ex-aequo Janusz Gajos − Milioner jako Józef Mikuła Zbigniew Zapasiewicz − Barwy ochronne jako Docent Jakub Szelestowski 1978: nagroda ex-aequo Krzysztof Janczar − Nie zaznasz spokoju jako Tolek „Bicz” Maliniak Eugeniusz Priwieziencew – Wielki podryw jako Sylwik 1979: Jerzy Stuhr − Amator jako Filip Mosz i Szansa jako Zygmunt Ejmont
1980–1989 1980: Roman Wilhelmi − Ćma jako Jan 1981: Janusz Gajos − Wahadełko jako Michał Szmańda 1982: festiwal nie odbył się 1983: festiwal nie odbył się 1984: Władysław Kowalski − Kartka z podróży jako Jakub Rosenberg 1985: Jan Jankowski − Sam pośród swoich jako porucznik Andrzej Kmita „Babinicz" 1986: Krzysztof Pieczyński − Jezioro Bodeńskie jako Bohater i Wielki bieg jako Wrzesień 1987: Bogusław Linda − Magnat jako Bolko Heinrich i Przypadek jako Witek Długosz 1988: Bogusław Linda − Kobieta samotna jako Jacek Grochala 1989: nie przyznano nagród regulaminowych
1990–1999 1990: Janusz Gajos − Przesłuchanie jako major „Kąpielowy” i Ucieczka z kina „Wolność” jako Cenzor Rabkiewicz 1991: Adam Ferency − Kanalia jako Jegor Potapowicz Jegorow 1992: Bogusław Linda − Psy jako Franz Maurer 1993: Franciszek Pieczka − Jańcio Wodnik jako Jańcio Wodnik 1994: Zbigniew Zamachowski − Zawrócony jako Tomasz Siwek 1995: nagroda ex-aequo Marek Kondrat − Pułkownik Kwiatkowski jako Andrzej Kwiatkowski Bogusław Linda − Tato jako Michał Sulecki 1996: Jerzy Kamas − Kratka jako Eugeniusz 1997: Til Schweiger − Bandyta jako Brutecki 1998: Krzysztof Majchrzak − Historia kina w Popielawach jako Józef Andryszek V 1999: Andrzej Chyra − Dług jako Gerard Nowak
2000–2009 2000: Zbigniew Zapasiewicz − Życie jako śmiertelna choroba przenoszona drogą płciową jako Tomasz Berg 2001: Krzysztof Pieczyński − Jutro będzie niebo jako mężczyzna 2002: Marek Kondrat − Dzień świra jako Adaś Miauczyński 2003: Krzysztof Majchrzak − Pornografia jako Fryderyk 2004: nagroda ex-aequo Marian Dziędziel − Wesele jako Wiesław Wojnar Krzysztof Globisz − Długi weekend jako Bogdan Lewicki 2005: Andrzej Chyra − Komornik jako Lucjan Bohme 2006: Zbigniew Zamachowski − Przybyli ułani jako Marian 2007: Robert Więckiewicz − Świadek koronny jako Jan „Blacha” Blachowski i Wszystko będzie dobrze jako Andrzej 2008: Jan Nowicki − Jeszcze nie wieczór jako Jerzy „Wielki Szu" 2009: Borys Szyc − Wojna polsko-ruska jako Andrzej „Silny” Robakowski
Od 2010 2010: nagroda ex-aequo Tomasz Schuchardt − Chrzest jako Janek Wojciech Zieliński − Chrzest jako Michał 2011: Marcin Dorociński − Róża jako Tadeusz 2012: Robert Więckiewicz − W ciemności jako Leopold Socha 2013: Andrzej Chyra − W imię... jako ksiądz Adam 2014: Tomasz Kot − Bogowie jako Zbigniew Religa 2015: nagroda ex-aequo Krzysztof Stroiński − Anatomia zła jako Karol Z. „Lulek” Janusz Gajos – Body/Ciało jako prokurator Janusz Koprowicz 2016: Andrzej Seweryn – Ostatnia rodzina jako Zdzisław Beksiński 2017: Dawid Ogrodnik – Cicha noc jako Adam 2018: Adam Woronowicz – Kamerdyner jako Hermann von Krauss 2019: Dawid Ogrodnik – Ikar. Legenda Mietka Kosza jako Mieczysław Kosz 2020: Piotr Trojan – 25 lat niewinności. Sprawa Tomka Komendy jako Tomasz Komenda 2021: Jacek Beler – Inni ludzie jako Kamil 2022: Piotr Trojan – Johnny jako Patryk Galewski 2023: Artur Paczesny – Tyle co nic jako Jarek Martyniuk 2024: Jacek Borusiński – Wróbel jako Remigiusz Wróbel 2025: Idan Weiss – Franz Kafka jako Franz Kafka
Przypisy
Kategoria:Festiwal Polskich Filmów Fabularnych FPFF