Chołmscy – ruska rodzina książęca będąca jedną z licznych gałęzi dynastii Rurykowiczów. Nazwisko pochodzi od dawnego grodu , leżącego nad rzeką Szoszą w obecnym rejonie zubcowskim obwodu twerskiego (na zachód od Moskwy). Bratem wielkiego księcia włodzimierskiego Aleksandra Newskiego był Jarosław III (zm. 1271) – wielki książę twerski, od którego pochodzi twerska linia Rurykowiczów. Jednym z wielu jego praprawnuków był (zm. 1364). Syn Wsiewołoda – ożeniony był z Anastazją Moskiewską – córką wielkiego księcia Dymitra Dońskiego. W roku 1485 Chołmscy sprzedali swoje udzielne księstwo Iwanowi III Srogiemu i przeszli na jego służbę jako bojarzy. Do wielkich godności w państwie moskiewskim za Iwana III Srogiego doszedł kniaź , którego wielki książę uczynił nawet wojewodą. Daniel Chołmski uczestniczył w zwycięskiej wyprawie na Kazań w 1469 roku. Starszy syn Daniela – ożeniony był z Marią Czeladniną – siostrą Iwana Czeladnina – doradcy i wybitnego wodza wielkiego księcia Iwana III Srogiego. Młodszy syn Daniela – poślubił Fieodosję – córkę wielkiego księcia moskiewskiego Iwana III. Wysokie koligacje i zasługi wojenne nie uchroniły książąt Chołmskich przed "opałą" (niełaską). W 1498 zostali na rozkaz Iwana III pozbawieni urzędów, odsunięci od dworu i osadzeni w areszcie. Dobra Chołmskich skonfiskowano, a ośmiu innych bojarów musiało ręczyć za nich, że nie uciekną na Litwę. Chodziło o sprawę następstwa tronu moskiewskiego. Iwan III Srogi u schyłku swego życia zadecydował, że jego następcą nie będzie jego wnuk Dymitr (po najstarszym synu przedwcześnie zmarłym Iwanie), ale jego młodszy syn Wasyl (późniejszy Wasyl III). Chołmscy razem z księciem Siemionem Riapołowskim i z księciem Iwanem Patrikiejewym bronili zasady primogenitury i ujęli się za Dymitrem. Losy przeważyła druga żona Iwana III – wielka księżna Zoe Paleolog. W 1505 roku czapkę Monomacha uzyskał Wasyl III (młodszy syn Iwana III Srogiego, a ojciec Iwana IV Groźnego). Wnuk wielkiego księcia Dymitr razem z Riapołowskimi i z Patrikiejewymi trafili do ciężkiego więzienia, gdzie zostali postrzyżeni na mnichów i dokonali wkrótce żywota. Natomiast Chołmscy zostali odsunięci na kilka dziesięcioleci od wszelkiego znaczenia.

Bibliografia Karamzin N. "Dzieje Państwa Rosyjskiego", Pipes R. "Rosja Carów", Borzakowski W. "Istoria Twierskogo Kniażestwa"

!Chołmscy Kategoria:Rosyjskie rody szlacheckie