Wawrzyniec Żmurko (ur. 10 lipca 1824 w Jaworowie, zm. 3 kwietnia 1889 we Lwowie) – polski matematyk, profesor Uniwersytetu Lwowskiego i Politechniki Lwowskiej, wynalazca konograficznych przyrządów geometrycznych, uważany za prekursora lwowskiej szkoły matematycznejPolitechnika Lwowska 1844-1945.
thumb|240px|Grobowiec Wawrzyńca Żmurki
Życiorys Pochodził z rodziny chłopskiej. Ukończył gimnazjum w Przemyślu i dwuletni kurs filozoficzny we Lwowie. W latach 1845–1849 studiował prawo na Uniwersytecie Lwowskim i matematykę na Uniwersytecie Wiedeńskim. W 1848 udał się do Wiednia, gdzie utrzymując się z udzielania lekcji uczęszczał na wykłady na uniwersytecie i politechnice. W 1849 został mianowany docentem Politechniki Wiedeńskiej. Jego rozprawa habilitacyjna pod tytułem Beitrag zum Integralcalcul ukazała się w Sprawozdaniach z posiedzeń Akademii Umiejętności w Wiedniu. W 1851 jako pierwszy Polak otrzymał kierownictwo katedry w Akademii Technicznej we Lwowie (przekształconej w Politechnikę w 1877). W 1871 został kierownikiem katedry matematyki na Uniwersytecie Lwowskim. Pracował równolegle na obu stanowiskach do roku 1884, w którym ustąpił ze stanowiska na Politechnice, pozostając do śmierci na Uniwersytecie. Był dziekanem Wydziału Filozoficznego UL w roku akademickim 1878/1879 i rektorem UL w roku 1885/1886.
W 1878 został uhonorowany tytułem doktora honoris causa Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie.
Należał do Akademii Umiejętności w Krakowie (od 1872) i Towarzystwa Nauk Ścisłych w Paryżu. Był również członkiem pierwszego zarządu (wydziału) lwowskiego Towarzystwa dla Pielęgnowania i Rozpowszechniania Wiadomości Technicznych, Przemysłowych i Przyrodniczych (utworzone w 1862, formalnie działające od 1866, kiedy zatwierdzono statut i wybrano władze)Technicy Lwowa i Krakowa wobec perspektywy odzyskania przez Polskę niepodległości, Józef Piłatowicz, "Kwartalnik Historii Nauki i Techniki" nr 3–4/1999, s. 89–108. W latach 1879–1981 był prezesem Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika.
Publikował w języku polskim i niemieckim, jego rozprawy ukazywały się w publikacjach stowarzyszeń naukowych. Dotyczyły teorii równań różniczkowych, teorii funkcji analitycznych i rzeczywistych, algebry liniowej i zastosowań matematyki. Za jego najważniejsze dzieło uważa się Wykład matematyki na podstawie ilości o dowolnych kierunkach (2 tomy, 1861, 1864). Swoją rozprawę pt. Badania w dziedzinie nauki o równaniach oparte na poglądach analityczno-geometrycznych w przestrzeni (1879) zadedykował Józefowi Ignacemu Kraszewskiemu. Opisał w niej wynalezione przez siebie przyrządy konograficzne, które miały ułatwiać kreślenie krzywych stożkowych oraz urządzenie o nazwie integrator do graficznego rozwiązywania zadań z rachunku całkowego. Wynalezione przez niego przyrządy nagrodzono medalami na wystawach (Wiedeń 1873, Lwów 1877, Paryż 1878 Londyn 1878).
Jego żoną była Helena (zm. 1894 w wieku 67 lat). Był ojcem malarza Franciszka Żmurki i teściem prof. Oskara Fabiana. Został pochowany na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie.
Przypisy
Bibliografia Biografie matematyków, Paweł Pietroń Andrzej Śródka: Uczeni Polscy XIX i XX stulecia. Tom IV: S–Ż. Warszawa: Agencja Wydawnicza Aries, 1998.
Linki zewnętrzne Prace Wawrzyńca Żmurko dostępne w Sieci (Katalog HINT) Dzieła Wawrzyńca Żmurki w bibliotece Polona
Kategoria:Absolwenci I Liceum Ogólnokształcącego im. Juliusza Słowackiego w Przemyślu Kategoria:Absolwenci Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Członkowie Akademii Umiejętności Kategoria:Doktorzy honoris causa Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Ludzie urodzeni w Jaworowie Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Łyczakowskim we Lwowie Kategoria:Polscy matematycy XIX wieku Kategoria:Posłowie Sejmu Krajowego Galicji V kadencji Kategoria:Prezesi Polskiego Towarzystwa Przyrodników im. Kopernika Kategoria:Rektorzy Uniwersytetu Franciszkańskiego we Lwowie Kategoria:Nauczyciele akademiccy Politechniki Lwowskiej Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Lwowskiego Kategoria:Urodzeni w 1824 Kategoria:Zmarli w 1889