Żelazny Wilk (lit. Geležinis Vilkas), pełna nazwa Związek Żelazny Wilk – skrajnie prawicowa litewska paramilitarna organizacja faszystowska działająca w latach 30.M. Blinkhorn, Fascism and the Right in Europe 1919-1945, 2014, s. 53R. Griffin, M. Feldman, Fascism: The nature of fascism, 2004, s. 266.
Związek został założony w 1927 r. przez Augustinasa Voldemarasa, byłego przywódcę chrześcijańskich demokratów i premiera Litwy od 1926 r.M. Blinkhorn, Fascism and the Right in Europe 1919-1945, 2014, s. 53. Jego nazwa wzięła się z legendy o śnie GiedyminaLegendy o założeniu Wilna, spopularyzowanej przez Adama Mickiewicza w '"Panu Tadeuszu". Funkcję honorowego przewodniczącego związku pełnił prezydent Antanas Smetona. W krótkim czasie drogi obu polityków rozeszły się głównie z powodu zaangażowania się Voldemarasa w działalność radykalnej organizacji. Żelazny Wilk był używany przez Voldemarasa do walk z jego politycznymi wrogami. Rekrutował się w dużej części spośród młodych oficerów litewskiej armii, którzy byli zafascynowani hasłami faszyzmu. Uważali oni, że Smetona prowadzi zbyt umiarkowaną politykę. Działalność ruchu została zakazana w 1930 r., po czym kontynuowano ją nielegalnie w podziemiu. Nawiązano wówczas bliższe kontakty z Niemcami. W kwietniu 1934 r. członkowie Żelaznego Wilka dokonali nieudanej próby zamachu stanu, stłumionej przez oddziały wierne prezydentowi Smetonie; Voldemaras został uwięziony. W 1938 r. wyszedł na wolność i wyemigrował.
Poglądy Żelazny Wilk głosił poglądy antysemickie, antypolskie i antyrosyjskie. Dążył do stworzenia „Wielkiej Litwy” i aneksji WilnaM. Blinkhorn, Fascism and the Right in Europe 1919-1945, 2014, s. 53.
Przypisy
Kategoria:Historia Litwy Kategoria:Partie i ugrupowania na Litwie Kategoria:Faszystowskie partie i ugrupowania Kategoria:Organizacje paramilitarne Kategoria:Wojsko litewskie (1918–1940) Kategoria:Nacjonalizm litewski Kategoria:Skrajna prawica na Litwie