Zespół archiwalny według oficjalnej definicji, stosowanej w polskiej archiwistyce, stanowi: całość dokumentacji, uznanej według odrębnych zasad za wieczystą (kategoria archiwalna A), zgromadzonej przez jednego, ustrojowo odrębnego twórcę – samodzielny urząd lub osobę fizyczną, w tym zarówno dokumenty wytworzone przez twórcę zespołu, jak i przez niego otrzymane zgodnie z kompetencjami w toku wykonywania czynności. Pojęcia zespołu archiwalnego używa się tylko wobec materiałów zarchiwizowanych, tzn. tych, które znajdują się w zasobie archiwum. Dokumentacja znajdująca się nadal u twórcy zespołu najczęściej określana bywa mianem registratury.
Pojęcie zespołu archiwalnego wywodzi się z archiwistyki francuskiej, która pierwsza wprowadziła w 1841 zasadę wyodrębniania spuścizny archiwalnej każdej instytucji lub osoby w odrębną grupę akt.
Wyróżnia się różne rodzaje zespołów archiwalnych: ze względu na budowę wewnętrzną: zespoły archiwalne proste – powstałe w wyniku działania twórcy zespołu, którego kompetencje i organizacja nie ulegały większym zmianom powodującym przejmowanie (sukcesję) materiałów archiwalnych od innych instytucji. zespoły archiwalne złożone: powstałe w wyniku działania twórcy zespołu, którego kompetencje i organizacja ulegały znacznym zmianom powodującym przejmowanie (sukcesję) od innych instytucji materiałów archiwalnych, które uległy takiemu połączeniu z materiałami sukcesora, że wyłączanie ich jest niemożliwe lub niecelowe; powstałe w wyniku działalności w ramach jednej instytucji kilku niezależnych i równorzędnych kancelarii, powodującej wewnętrzne powikłanie struktury zespołu. Ze względu na czas działalności twórcy zespołu: zespoły archiwalne zamknięte – zespoły, których twórca zakończył swą działalność i nie będzie już wytwarzał ani gromadził dokumentacji (np. Komitet Centralny Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej); zespoły archiwalne otwarte – zespoły, do których dopływają stopniowo ulegające archiwizacji materiały archiwalne od czynnie prowadzącego działalność twórcy zespołu (np. Urząd Wojewódzki w Łodzi). Ze względu na inne cechy: zespoły archiwalne przykładowe – przykładowo zachowane zespoły pochodzące z grupy jednorodnych twórców zespołów niepodlegających szczególnemu nadzorowi archiwalnemu; zespoły archiwalne typowe – zespoły niebrakowane, zachowane celowo dla poznania całokształtu działalności jego twórcy, a zwłaszcza sposobu i techniki jego urzędowania; zespoły archiwalne szczątkowe – zespoły, których materiały archiwalne zachowały się w ilości uniemożliwiającej pełne zbadanie żadnej z istotnych funkcji jego twórcy.
Bibliografia Banduch R. Porządkowanie dokumentacji aktowej [w:] Kancelaria i archiwum zakładowe, pod red. Z. Postuły, Warszawa 2009, s.158.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Dokumenty archiwalne