Zbójnik (Caenolestes) – rodzaj ssaków z rodziny zbójnikowatych (Caenolestidae).
Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Ameryce Południowej.
Morfologia Długość ciała (bez ogona) 9,1–14,6 cm, długość ogona 7,2–15 cm, długość tylnej stopy 2–3 cm; masa ciała 25–53 g.
Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1863 roku brytyjski zoolog Robert Fisher Tomes w artykule zatytułowanym Notatka o nowej amerykańskiej formie torbacza, opublikowanym na łamach „Proceedings of the Zoological Society of London”; jednak nadana przez niego nazwa Hyracodon okazała się młodszym homonimem rodzaju wymarłych ssaków nieparzystokopytnych, który opisał w 1856 roku amerykański paleontolog Joseph Leidy; nową nazwę – Caenolestes – dla tego taksonu zaproponował w 1895 roku angielski zoolog Oldfield Thomas. Jako gatunek typowy Tomes wyznaczył (oznaczenie monotypowe) zbójnika ciemnego (C. fuliginosus).
Etymologia Hyracodon: hurax ‘mysz, sorek’; οδους odous, οδοντος odontos ‘ząb’. Caenolestes (Coenolestes): gr. καινος kainos ‘nowy, świeży’; ληστης lestes ‘rozbójnik, bandyta’, od λῃστευω lēisteuō ‘grabić, łupić’.
Podział systematyczny Do rodzaju należą następujące gatunki: Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała Status IUCN100pxCaenolestes caniventerH.E. Anthony, 1921zbójnik szarobrzuchymonotypowyzachodnie zbocza Andów w środkowym i południowym Ekwadorze oraz północno-zachodnim Peru (na północ i południe od depresji Huancabamba) oraz wschodnie zbocza Andów w północno-zachodnim Peru; zakres wysokości: 1630–3340 m n.p.m.DC: 9,1–12,8 cmDO: 11,8–15 cmMC: 29–47 g100pxCaenolestes sangayOjala-Barbour, C.M. Pinto, J. Brito, L. Albuja, T.E. Lee & B.D. Patterson, 2013zbójnik ekwadorskimonotypowyendemit Ekwadoru: wschodnie zbocza Andów wzdłuż autostrady Macas-Riobamba; zakres wysokości: 1300–3500 m n.p.m.DC: 9,9–13,7 cmDO: 9,5–13 cmMC: 30–53 gCaenolestes condorensisL. Albuja & B.D. Patterson, 1996zbójnik andyjskimonotypowyendemit Ekwadoru: wschodnie zbocza Andów w południowo-wschodniej części kraju (Cordillera del Cóndor, być może w pobliżu rezerwatu Tapichala), prawdopodobnie rozszerza zasięg do Peru; zakres wysokości: około 2000 m n.p.m.DC: 13–14 cmDO: 12,3–13 cmMC: 43–48 gCaenolestes fuliginosus(Tomes, 1863)zbójnik ciemny3 podgatunkilasy i paramo w Andach Kolumbii, skrajnie południowo-zachodniej Wenezueli oraz północnym i środkowym Ekwadorze; zakres wysokości: 2135–4300 m n.p.m.DC: 9,6–13,4 cmDO: 10,3–13,9 cmMC: 12–32 gCaenolestes convelatusH.E. Anthony, 1924zbójnik północny2 podgatunkiKolumbia (zachodnie Andy) i Ekwador (zachodnie zbocza Andów); zakres wysokości: 1100–3800 m n.p.m.DC: 12,1–14,6 cmDO: 7,2–14,1 cmMC: 40–45 g Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia
Kategoria:Zbójnikowate Kategoria:Taksony opisane przez Oldfielda Thomasa