200px|thumb|right|Przykład: małżeństwo z dwiema córkami – naturalną w wieku 25 lat i adoptowaną w wieku lat 16. Relacje między rodzeństwem są ambiwalentne Genogram – graficzny schemat przekazów transgeneracyjnych w rodzinie, podobny do drzewa genealogicznego. Ilustruje związki i relacje między krewnymi oraz ważne daty z życia członków rodziny. Informuje też o wizji życia rodzinnego jakie dana osoba otrzymała od swojej rodziny, wskazując prawdopodobne przyczyny jej aktualnej sytuacji życiowej.
Genogram stosuje się przede wszystkim w pracy socjalnej z rodzinami, systemowej terapii rodzinnej, a także psychoterapii w celu diagnozy relacji w rodzinie oraz łatwego dekodowania. Metoda szczególne stosowana w ramach podejścia systemowego w diagnozie rodziny.
Genogram umożliwia poznanie dysfunkcyjnych „tradycji” rodzinnych, nieświadomie przekazywanych z pokolenia na pokolenie, takich jak trudności w związkach interpersonalnych, tendencje poligamiczne, alkoholizm. Pozwala także mniemać o wizji własnego życia badanej osoby, przekazanej przez rodzinę.
Symbolika Opisuje się daty urodzin i śmierci, przyczyny śmierci, daty zawierania i rozpadu małżeństw, charakterystyczne cechy, ważne wydarzenia, zaburzenia psychiczne, uzależnienia, urazy psychiczne, relacje interpersonalne.
Symbole podstawowe Symbol Znaczenie 60px|center|mężczyzna mężczyzna 32px|center| mężczyzna w wieku 32 lat 60px|center|kobieta kobieta 32px|center| kobieta w wieku 28 lat 60px|center| osoba zmarła 60px|center| osoba, której płeć jest nieznana Relacje interpersonalne Symbol Relacja 180px|obojętność obojętność 180px|harmonia harmonia w relacjach 180px|bliskie relacje bliskie relacje 180px|bardzo bliskie relacje bardzo bliskie relacje (w negatywnym znaczeniu, tzn. „relacja naduwikłana” – zbyt bliska emocjonalnie) 180px|miłość miłość 180px|zakochanie zakochanie 180px|dystans dystans emocjonalny 180px|niezgoda niezgoda 180px|nienawiść nienawiść 180px|konflikt konflikt 180px|zerwany kontakt zerwany kontakt, ostre odcięcie się 180px|Relacje ambiwalentne relacje ambiwalentne 180px|brak zaufania brak zaufania 180px| nadużycie 180px| nadużywanie emocjonalne 180px| nadużywanie fizyczne 180px|nadużywanie seksualne nadużywanie seksualne 180px|przemoc przemoc 180px|lekceważenie lekceważenie w formie wyjątkowo przykrej (jako forma nadużycia) 180px|manipulacja manipulacja 180px|kontrolowanie nadmierne kontrolowanie 180px|skupienie uwagi skupienie uwagi 180px|admiracja admiracja
Powiązania Symbol Powiązanie 160px|center| małżeństwo 160px|center| rozwód 160px|center| separacja 100px|center| separacja faktyczna 100px|center| separacja formalna, orzeczona przez sąd 160px|center| unieważnienie małżeństwa 160px|center| narzeczeństwo 100px|center| narzeczeństwo kohabitujące 100px|center| narzeczeństwo w separacji 160px|center| długotrwały związek nieformalny 160px|center| rejestrowany związek partnerski 100px|center| partnerzy związku rejestrowanego w separacji 100px|center| partnerzy związku rejestrowanego w formalnej separacji 160px|center| krótkotrwała relacja 160px|center| relacje tymczasowe lub jednorazowe 160px|center| romans poza związkiem Ciąża i dzieci Symbol znaczenie 120px|center| ciąża 130px|center| poronienie naturalne 130px|center| poronienie sztuczne 130px|center| bliźnięta 130px|center| bliźnięta jednojajowe 130px|center| adopcja 130px|center| wychowywanie osoby nieprzysposobionej formalnie
Symbolika dodatkowa W pracy warsztatowej z rodziną lub osobą nad genogramem można wykorzystywać również własne symbole – służące do oznaczania różnych ważnych aspektów życia rodziny – nie tylko jej struktury i relacji interpersonalnych – chociażby do oznaczania: choroby, w tym psychicznej (np. zakreskowana lewa połowa symbolu osoby), tendencji do alkoholizmu czy narkomanii (np. zakreskowana dolna połowa symbolu osoby), wyjście z nałogu, podjęcie terapii (np. wykropkowana dolna połowa symbolu osoby), występowania przemocy, homoseksualizmu (np. wewnątrz figury osoby wpisany jest trójkąt).
Osoby zamieszkujące razem oznaczamy otaczając je wszystkie pętlą.
Informacje o rodzinie Wokół symboli osób przy pracy, tą metodą warto zapisywać ważne informacje dotyczące poszczególnych osób czy relacji. Mogą to być: przy osobach: zawód, wykształcenie, praca wykonywana okres pozostawania bez pracy długość przebywania na emigracji zarobkowej rodzaj i czas trwania uzależnienia lub choroby, wiek w chwili jej rozpoczęcia wiek płodu w przypadku ciąży (w momencie rysowania genogramu) lub w chwili poronienia przy relacjach: data zawarcia ślubu lub ogłoszenia rozwodu, separacji rodzaj zawartego małżeństwa – cywilne czy sakramentalne okresu powstania danej relacji – np. wrogości czy odcięcia
Zobacz też
Podejście systemowe terapia systemowa Praca socjalna (profesja) diagnoza (psychologia) psychoterapia rodzin studium przypadku (psychologia) Systemowa terapia rodzin Nauki o rodzinie
Przypisy
Linki zewnętrzne WinGeno – program komputerowy do rysowania genogramów
Kategoria:Metody pracy z rodziną Kategoria:Psychologia kliniczna Kategoria:Psychologia systemowa Kategoria:Psychologia rodziny Kategoria:Metody terapeutyczne