Gliniany (ukr. Глиняни) – miasto w rejonie lwowskim (wcześniej w rejonie złoczowskim) obwodu lwowskiego Ukrainy.
Historia Miasto królewskie lokowane w 1397 roku położone było w XVI wieku w województwie ruskimZenon Guldon, Jacek Wijaczka. Skupiska i gminy żydowskie w Polsce do końca XVI wieku. Czasy Nowożytne, 21, 2008, s. 167.. 1474 rok to pierwsza znana data pojawienia się Żydów w GlinianachMaurycy Horn, Najstarszy rejestr osiedli żydowskich w Polsce w 1507 r., w: Biuletyn Żydowskiego Instytutu Historycznego 1974, nr 3 (91), s. 14..
Miejsce popisów szlachty ziemi lwowskiej I RzeczypospolitejAntoni Sozański: Wykład politycznej geografii, rządu i administracyi dawnej Polski przy końcu istnienia całego państwa (1648–1772). Kraków, 1889, s. 5.. Także miejsce koncentracji wojsk koronnych podczas wypraw przeciwko Tatarom.
W 1748 Jakub Błędowski herbu Półkozic, starosta zubczyński w 1747, wykupił starostwo gliniańskie wspólnie ze żoną Urszulą z DzieduszyckichAdam Boniecki: Herbarz polski: wiadomości historyczno-genealogiczne o rodach szlacheckich. Cz. 1. T. 1. Warszawa : Warszawskie Towarzystwo Akcyjne S. Orgelbranda S[yn]ów), 1899, s. 288..
Przynależność terytorialna 1340–1772 w ziemi lwowskiej, województwa ruskiego. 1772–1918 miasto w powiecie przemyślańskim Królestwa Galicji i Lodomerii w Cesarstwie Austriackim. Parafia rzymskokatolicka i greckokatolicka loco. Właścicielem tabularnym miasta był hrabia Aleksander Badeni. 1918–1939 w powiecie przemyślańskim, województwa tarnopolskiego.
Demografia 3155 mieszkańców według spisu ludności z 1857); 3965 mieszkańców w 1880 roku, w tym 1794 grekokatolików, 463 rzymskich katolików, 3 ewangelików, pozostali – wyznawcy judaizmu; 4255 mieszkańców w 1921 roku, w tym 1965 Ukraińców, 1679 Żydów, 719 Polaków; 4391 mieszkańców w 1931 roku; 3242 mieszkańców w 2011 roku.
Historia W czasach epoki kamiennej w regionie dzisiejszych Glinian znajdowały się liczne osady paleolityczne. W Glinianach odkryto kości mamutów oraz narzędzia krzemienne (noże i rylce). 1379 – pierwsza wzmianka miasta w dokumentach historycznych. 1397 – Jan z Tarnowa wojewoda sandomierski i starosta ziemi ruskiej zezwala Piotrowi Sidel na założenie miasta. Władysław Jagiełło w r. 1425 potwierdza to nadanie (Wittyg, Pieczęcie miast s.70). 1537 – na terenie miasta zawiązano rokosz znany jako tzw. wojna kokosza. 1578 – miasto uzyskało prawo urządzania trzech jarmarków w roku. Od roku 1866 miasto słynęło z przemysłu tkackiego oraz szkoły tkactwa. Wyrabiano m.in. kobierce (tzw. kilimy gliniańskie). 1888 – pożar dwa razy strawił miastoKronika. Pod koniec listopada 1942 roku miejscowi Żydzi zostali przesiedleni przez Niemców do getta w Przemyślanach (miesiąc później zginęli w obozie zagłady w Bełżcu). Spośród 80 osób, które natychmiast po deportacji wróciły z Przemyślan do Glinian, około 60 zostało złapanych i rozstrzelanych na cmentarzuХолокост на территории СССР: Энциклопедия, Red. I.A. Altman, Moskwa 2009, s. 219-220. W nocy z 26 na 27 kwietnia 1944 roku oddział UPA zabił w Glinianach ponad 40 osóbWładysław Kubów, „Terroryzm na Podolu”, Warszawa 2003, s. 74. 4 stycznia 1945 roku UPA ponownie zaatakowała Gliniany.
W latach 1940–1941 i 1944–1962 centrum rejonu gliniańskiego. Podczas okupacji niemieckiej pozbawione praw miejskich i włączone do wiejskiej gminy GlinianyAmtliches Gemeinde- und Dorfverzeichnis fuer das GG.
Zabytki pozostałości zamku obronnego z XV w., kościół parafialny pw. Ducha Świętego - parafia erygowana w 1397 r. z fundacji króla Władysława Jagiełły. W miejsce kościoła drewnianego, kilkakrotnie niszczonego przez najeźdźców, zbudowano w latach 1791 - 1831 kościół obecny, murowany. Konsekrowany w 1840. Zamknięty i zamieniony na spichlerz w 1945, zwrócony katolikom w 1995 r., ponownie konsekrowany w 2000 r. cerkiew z XVIII w.
Dzielnice Glinian Zamoście
Pobliskie miejscowości Zadwórze
Związani z miastem
Honorowi obywatele Glinian Karol Battaglia – sędzia powiatowy w Glinianach Alfred Madurowicz – starosta powiatowy w Tarnopolu w 1889Szematyzm Królestwa Galicyi i Lodomeryi z Wielkiem Księstwem Krakowskiem na rok 1889. Lwów: drukarnia Władysława Łozińskiego, 1889, s. 35.
Przypisy
Linki zewnętrzne Historia Żydów w Glinianach na portalu Wirtualny Sztetl
Kategoria:Miasta w obwodzie lwowskim Kategoria:Rejon złoczowski Kategoria:Gliniany (hromada)