Anna Stiepanowna Politkowska, z domu Mazepa () (ur. 30 sierpnia 1958 w Nowym Jorku, zm. 7 października 2006 w Moskwie) – rosyjska dziennikarka niezależna pochodzenia ukraińskiego, znana z krytycznego stosunku do administracji Władimira Putina oraz prowadzonej przez niego wojny w Czeczenii.
Życiorys Urodziła się jako Anna Mazepa w Nowym Jorku w 1958, gdzie jej rodzice (z pochodzenia Ukraińcy) byli dyplomatami przy ONZ. W 1980 ukończyła dziennikarstwo na Uniwersytecie Moskiewskim. W czasie studiów wyszła za mąż za znanego później dziennikarza telewizyjnego Aleksandra Politkowskiego. Mieli dwoje dzieci: syna Ilię i córkę Wierę.
Pracowała dla następujących gazet: „Izwiestija” (1982-1993) „Obszczaja Gazeta” (1994-1999) „Nowaja gazieta” (czerwiec 1999 – 2006)
Na początku lat 90. uzyskała obywatelstwo USA. Pisząc dla „Nowaja Gazeta” (opozycyjnej wobec władz Federacji Rosyjskiej) zwracała uwagę na łamanie praw człowieka w Czeczenii. Otwarcie krytykowała Władimira Putina i Ramzana Kadyrowa. W 2002 napisała książkę Wtoraja Czeczenskaja (polskie wydanie w 2006). Jej książka Putin’s Russia (Rosja Putina) była po raz pierwszy wydana w 2004 w Wielkiej Brytanii. Za swoją rzetelną pracę była od 1999 wielokrotnie nagradzana w Rosji i za granicą. Otrzymała z rąk Ryszarda Kapuścińskiego nagrodę Lettre Ulysses 2003. Swoimi reportażami zdobyła rozgłos w mediach międzynarodowych. Jej książki zostały przetłumaczone na wiele języków m.in. na angielski, francuski, niemiecki, hiszpański, duński, estoński, włoski, fiński, niderlandzki, norweski, szwedzki i japoński.
Kilkakrotnie brała udział w negocjacjach dotyczących uwolnienia porwanych, między innymi w październiku 2002, podczas zajęcia przez terrorystów teatru w Dubrowce. Dwa lata później nie udało się jej dotrzeć na miejsce tragedii w Biesłanie, po tym jak zasłabła w samolocie. Sugerowała wówczas, że podano jej w herbacie szkodliwy środek.
7 października 2006 znaleziono ją zastrzeloną w windzie jej bloku przy ulicy Leśnej 8/12 koło Dworca Białoruskiego w centrum Moskwy. Na miejscu znaleziono porzucony pistolet i łuski. Wcześniej wielokrotnie grożono jej śmiercią.
Anna Politkowska występuje w ostatnim filmie Andrieja Niekrasowa pt. Bunt. Sprawa Litwinienki (2007). Twórcy tego obrazu ukazali w nim swoją wizję dzisiejszej Rosji i przedstawili tezę, że osoby niewygodne dla władz są stopniowo likwidowane. W filmie ukazano m.in. najnowsze poglądy antykremlowskiej opozycji na temat śmierci Politkowskiej.
Z okazji pierwszej rocznicy śmierci Anny Politkowskiej, organizacja „Reporterzy bez Granic” zorganizowała marsz protestacyjny w Paryżu przeciw brakowi postępów śledztwa w sprawie zabójstwa jej oraz 17 innych dziennikarzy rosyjskich. Europarlamentarzyści Konrad Szymański oraz Vytautas Landsbergis 2 października 2007 zorganizowali wystawę w Parlamencie Europejskim prezentującą rosyjskie zbrodnie dokonane podczas wojen w Czeczenii, które opatrzone były m.in. komentarzami Anny Politkowskiej (wystawa ta, mimo że była oficjalnie zorganizowana, została w niejasnych okolicznościach zdemontowana następnej nocy przez służby porządkowe)..
14 grudnia 2012 Amnesty International podała, że skazano zabójcę Anny Politkowskiej. Dmitrij Pawluczenkow, były oficer policji, został uznany za winnego i skazany na 11 lat w kolonii karnej o podwyższonym nadzorze. Następnie ułaskawiony przez Putina w zamian za walkę w wojnie na Ukrainie. We wspólnym oświadczeniu "Nowaja Gazieta" i dzieci Politkowskiej – Ilja i Wiera – stwierdziły, że ułaskawienie było "potworną niesprawiedliwością, obrazą pamięci o osobie zamordowanej za przekonania i wykonywanie obowiązków zawodowych".
5 czerwca 2014 w Warszawie w Ogrodzie Sprawiedliwych odsłonięto kamień upamiętniający jej osobę i posadzono drzewo pamięci.
Nagrody Najważniejsze nagrody otrzymane przez Annę Politkowską 1999 Złote Pióro Rosji (Nagroda Związku Dziennikarzy Rosji) 2000 Dobry Uczynek – Dobre Serce (Nagroda Związku Dziennikarzy Rosji) 2001 Global Award for Human Rights Journalism (Nagroda Amnesty International) 2003 Lettre Ulysses Award Hermann Kesten Medal Nagroda dziennikarska OBWE za odważną i profesjonalną pracę, służącą popieraniu praw człowieka i wolności prasy 2004 Olof Palme Prize 2006 Międzynarodowa Nagroda Literacka im. Tiziano Terzaniego (Premio Terzani)http://www.vicinolontano.it/index.php?session=0S596262327T85PGMH8586&syslng=ing&sysmen=38&sysind=3&syssub=0&syslay=107https://web.archive.org/web/20061023141200/http://www.hro.org/editions/freedom/2006/10/12.php 2007 UNESCO/Guillermo Cano World Press Freedom Prize National Press Club/John Aubuchon Freedom of the Press Award Democracy Award (Nagroda National Endowment for Democracyhttps://web.archive.org/web/20090417020627/http://www.ned.org/press/releases.html#aug3107)
Publikacje Książki wydane po polsku Anna Politkovskaya Rosja Putina (tytuł rosyjski: Путинская Россия; tytuł angielski: Putin’s Russia, tłum. z angielskiego: T. Korecki, Studio Emka, Warszawa 2005, ) Anna Politkowska Druga wojna czeczeńska (tytuł rosyjski: Вторая чеченская, tłum. z rosyjskiego: I. Lewandowska, Znak, Kraków 2006, ) Anna Politkowska Udręczona Rosja. Dziennik buntu (tytuł angielski: A Russian Diary, tłum. z angielskiego: A. Michalska, Noir sur Blanc, Warszawa 2007, ) Anna Politkowska Tylko prawda. Artykuły i reportaże (tytuł angielski: Nothing but the Truth: Selected Dispatches, tłum. S. Szymański, Prószyński i S-ka, 2011, )
Książki niewydane po polsku Anna Politkovskaïa Voyage en enfer. Journal de Tchetchénie (tłum.: G. Ackerman i P. Lorrain. Robert Laffont, Paris, 2000) – wydanie francuskie Anna Politkovskaya A Dirty War. A Russian Reporter in Chechnya (tłum.: J. Crowfoot. The Harvill Press, 2001) – wydanie angielskie Anna Politkovskaya A Small Corner of Hell. Dispatches from Chechnya (tłum.: A. Burry, T. Tulchinsky. University Of Chicago Press, 2003) – wydanie angielskie (część reportaży zawiera Druga wojna czeczeńska) Anna Politkovskaïa Tchétchénie, le déshonneur russe (tłum.: G. Ackerman. Buchet Chastel, 2003) – wydanie francuskie
Książki wydane po rosyjsku Вторая чеченская (Wtoraja Czeczenskaja, Moskwa, 2002) Чужая война, или Жизнь за шлагбаумом. Чечня (Czużaja wojna, ili Żizń za szlagbaumom. Czecznja, Moskwa, 2002) – reportaże m.in. o życiu cywilów w Groznym, uchodźcach w Inguszetii, zaczystkach, porwaniu Kennetha Glucka, czystkach etnicznych. Путинская Россия (Putinskaja Rossija, 2007) За что (Za Szto, 2007)
Literatura o Annie Politkowskiej Hommage à Anna Politkovskaïahttps://web.archive.org/web/20090805010801/http://www.libella.fr/buchet-chastel/index.php?post%2F2007%2F08%2F19%2FHommage-a-Anna-Politkovskaia-collectif (Buchet-Chastel, 2007)
Filmy biograficzne o Annie Politkowskiej Ein Artikel zu viel (ang. Letter to Anna), reż. Eric Bergkraut, 2008. Film opowiada o życiu i śmierci dziennikarki. Zawiera wywiady z jej dziećmi, córką Wierą i synem Ilią, byłym mężem Aleksandrem Politkoskim oraz innymi osobami, takimi jak szachista Garri Kasparow, biznesmen Boris Bieriezowski i reżyser Andriej Niekrasow. Anna Politkowska. Siedem lat na froncie (ang. Anna, Seven Years on The Frontline), film dokumentalny, reż. Masza Nowikowa, prod. Holandia 2008. Gorzki smak wolności (ang. A bitter taste of freedom), film dokumentalny, reż. Marina Goldowska, prod. Szwecja/Rosja/USA 2011. Film zdobył nagrodę najlepszego obrazu dokumentalnego w Konkursie Filmów Dokumentalnych na 27. Warszawskim Festiwalu Filmowym.
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Strona Anny Politkowskiej Ostatni reportaż po rosyjsku, po angielsku Wywiad z Anną Politkowską, 2004-05-26 Ryszard Kapuściński wręcza Annie Politkowskiej nagrodę Lettre Ulysses 2003 – zdjęcie Blog poświęcony Annie Politkowskiej – politkowska.blox.pl
Kategoria:Absolwenci Moskiewskiego Uniwersytetu Państwowego im. M.W. Łomonosowa Kategoria:Rosyjscy dziennikarze Kategoria:Rosyjscy poeci Kategoria:Rosyjscy dysydenci Kategoria:Laureaci Nagrody im. Olofa Palmego Kategoria:Ofiary zamachów Kategoria:Osoby upamiętnione w warszawskim Ogrodzie Sprawiedliwych Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Trojekurowskim w Moskwie Kategoria:Ludzie urodzeni w Nowym Jorku Kategoria:Urodzeni w 1958 Kategoria:Zmarli w 2006 Kategoria:Rosyjscy działacze praw człowieka Kategoria:Rosjanie pochodzenia ukraińskiego Kategoria:Ofiary zabójstw w Rosji