James Boswell (ur. 29 października 1740 w Edynburgu, zm. 19 maja 1795 w Londynie) – pamiętnikarz szkocki.
Boswell urodził się w 1740 roku w Edynburgu w Szkocji. Był najstarszym synem sędziego Alexandra Boswella Lorda Auchinleck i Euphemii Erskine. James miał zostać prawnikiem jak jego ojciec, lecz dziś pamiętany jest jako autor wspaniałej biografii doktora Samuela Johnsona. Jego sposób narracji wycisnął swe piętno na kulturze i literaturze brytyjskiej, a także na języku angielskim. Szczera i dokładna narracja może dziś uzyskać określenie: boswellian.
Boswell jest znany z dzienników obrazujących w sposób nieafektowany i szczery przebieg jego dyskusji z przedstawicielami. Dzienniki te zostały odkryte dopiero w latach dwudziestych XX wieku. W wieku lat dziewiętnastu James został wysłany przez ojca do Glasgow, by studiować prawo. James nawrócił się tam (bez wiedzy ojca) na katolicyzm i zamierzał zostać mnichem. Ojciec, gdy się o tym dowiedział, nakazał mu wracać do domu. Boswell uciekł schronić się w Londynie. Zdołał się tam ukrywać jedynie trzy miesiące. Ojciec odnalazł go i wpisał go na listę studentów na uniwersytecie w Edynburgu, gdzie młodzieniec studiował przed podróżą do Glasgow. Ojciec kontrolował ściśle jego wydatki przysyłając mu 100 funtów rocznie. Gdy w lipcu 1762 Boswell zdał ustny egzamin prawniczy z niezłym wynikiem, ojciec podwyższył mu pensję do 200 funtów rocznie i pozwolił zostać w Londynie.
Rok 1763 minął Boswellowi pod znakiem londyńskich hulanek i pisania dziennika. w latach 1764-1766 podróżował po Europie. Studiował w Utrechcie prawo i odwiedził Francję, gdzie poznał Woltera i Rousseau jako katolik odbył też pielgrzymkę do Rzymu, pojechał także na Korsykę, gdzie poznał słynnego buntownika przeciw władzy Genui i Francuzów Pasquale Paoliego, którego podziwiał już wcześniej.
W 1766 roku w towarzystwie byłej kochanki Rousseau wrócił do Londynu i został prawnikiem w Edynburgu (tam odbył się ostateczny egzamin). Praktykował w zawodzie przez ponad dziesięć lat. Każdego roku spędzał około miesiąca z Samuelem Johnsonem, z którym żył w serdecznej przyjaźni, mimo że Johnson całe życie nie znosił Szkotów. Zrobił wyjątek dla Boswella. W późnych latach siedemdziesiątych Boswell zaczął popadać w alkoholizm. Po śmierci Johnsona w 1784 roku Boswell osiedlił się w Londynie. W 1791 opublikował swe największe dzieło – jeden z pomników literatury brytyjskiej The Life of Samuel Johnson, w którym opisał życie przyjaciela – jednego z najtęższych umysłów XVIII-wiecznego Londynu.
Ich przyjaźń przetrwała lata, mimo że jeden z nich był Anglikiem, a drugi Szkotem. W przeciwieństwie do Johnsona – Wiga, Boswell był Torysem, a po śmierci celem ataków Macaulaya, wczesnodziewiętnastowiecznego historyka o poglądach wigowskich.
Dzieła Dorando, a Spanish Tale (1767, anonimowo) An Account of Corsica (1768) thumb|Mapa z Account of Corsica, 1768 The Hypochondriack (1777–1783, seria esejów w „London Magazine”) Journal of a Tour to the Hebrides (1785) The Life of Samuel Johnson (1791)
Opublikowane dzienniki Boswell’s London Journal, 1762–1763 Boswell in Holland, 1763–1764, including his correspondence with Belle de Zuylen (ZeÌlide) Boswell on the Grand Tour: Germany and Switzerland, 1764 Boswell on the Grand Tour: Italy, Corsica, and France, 1765–1766 Boswell in Search of a Wife, 1766–1769 Boswell for the Defence, 1769–1774 Boswell: the Ominous Years, 1774–1776 Boswell in Extremes, 1776–1778 Boswell: Laird of Auchinleck 1778–1782 Boswell, the Applause of the Jury, 1782–1785 Boswell, the English Experiment, 1785–1789 Boswell: The Great Biographer, 1789–1795
Linki zewnętrzne Ludzie ważni w życiu Boswella
Kategoria:Brytyjscy pisarze Kategoria:Brytyjscy autorzy pamiętników i dzienników Kategoria:Brytyjscy wolnomularze Kategoria:Ludzie urodzeni w Edynburgu Kategoria:Pisarze związani z Edynburgiem Kategoria:Urodzeni w 1740 Kategoria:Zmarli w 1795