mały|upright=1.4|Podział administracyjny Mannheim mały|upright=1.5|Wieża telekomunikacyjna Mannheim z wieżowcami nad brzegiem Neckaru, za niektórymi zakładami przemysłowymi w siostrzanym mieście Ludwigshafen mały|Wieża ciśnień mały|Pałac – dawna rezydencja elektorów Palatynatu Mannheim (wym. MAF: , ) – miasto na prawach powiatu w Niemczech, w kraju związkowym Badenia-Wirtembergia, w rejencji Karlsruhe, siedziba regionu Rhein-Neckar. Leży u ujścia Neckaru do Renu, na wysokości 97 m n.p.m., ok. 70 km na południe od Frankfurtu nad Menem, naprzeciwko Ludwigshafen am Rhein, z którym między innymi tworzy jeden organizm miejski i przemysłowy. Liczy 315 554 mieszkańców (31 grudnia 2022), powierzchnia miasta wynosi 144,9 km².
Mannheim jest też ważnym centrum naukowo-kulturalnym. Znajdują się tu liczne uczelnie (m.in. uniwersytet założony w 1907), muzea: , Städtische Kunsthalle, biblioteki, planetarium. Miasto jest siedzibą dużych wydawnictw książkowych, takich jak Brockhaus. Odbywają się tu międzynarodowe festiwale filmów krótkometrażowych.
Historia Mannheim prawa miejskie otrzymał w 1607 r. Od 1720 r. miasto było rezydencją elektorów Palatynatu. W 1803 r. włączone zostało do Badenii.
Mannheim posiada zachowany zabytkowy układ urbanistyczny (I poł. XVIII wieku) na planie szachownicy – „kwadratowe miasto” – złożonej ze 144 pól. W starym centrum miasta ulice nie posiadają nazw, a jedynie oznaczenia siatki pól np. D7, L4 itd. Liczne zabytki barokowe z XVIII wieku. Największy w Niemczech pałac, rezydencja elektorów Palatynatu w latach 1720–1803 (zbudowany 1720–1760), w kaplicy znajdują się freski Cosmasa Damiana Asama. Kościół jezuitów (1738–1760), ratusz (1701–1711).
Miasto w czasie swoich podróży po Europie odwiedzał m.in. Wolfgang Amadeusz Mozart, który szczególnie cenił sobie walory tutejszej orkiestry przeniesionej później wraz z dworem elektorskim do Monachium. Kompozytor przebywał tutaj czterokrotnie, szczególnie przyjaźniąc się z rodziną kapelmistrza Christiana Cannabicha, gdzie udzielał lekcji także jego córce Rosie. Mozart zaprzyjaźniony był również z tutejszymi muzykami, czego owocem jest Koncert na obój i orkiestrę C-dur KV 314, podarowany przez niego Friedrichowi Rammowi. Twórcą tej orkiestry, jej sławy i głównym kompozytorem szkoły mannheimskiej, był Johann Stamitz. Mannheim pod rządami elektora Karla Theodora przeżywał w ogóle swój kulturalny rozkwit, będąc nie tylko jednym z ówczesnych europejskich ważniejszych ośrodków muzycznych, lecz także stanowiąc główny ośrodek literackiego nurtu Sturm und Drang (Okres burzy i naporu). Tutaj też w wybudowanym w 1777 roku odbyła się prapremiera Zbójców Friedricha Schillera (1782).
Pod koniec II wojny światowej Mannheim zostało zajęte 29 marca 1945 przez wojska amerykańskie.
Gospodarka Mannheim to drugie co do wielkości miasto Badenii-Wirtembergii. Ważny port śródlądowy (przeładunek 8,6 mln t w 1988) i . Przemysł maszynowy (silniki, maszyny rolnicze), środków transportu (fabryka Mercedes-Benz), elektrotechniczny, chemiczny (w tym farmaceutyczny), precyzyjny, włókienniczy i spożywczy. Znajdują się tu rafineria ropy naftowej, duża elektrownia cieplna (1 650 MW) oraz elektrownia wodna.
Na dzień 30 września 2011 roku w Mannheimie zarejestrowanych było 3467 przedsiębiorstw. Zatrudnianych w nich było około 29 000 osób. Obrót wyniósł 1,89 miliarda euro. mały|centruj|750px|Na pierwszym planie stacja rozrządowa, za nią Victoriaturm, most Kurta Schumachera i kościół Jezuitów
Niektóre przedsiębiorstwa z siedzibą w Mannheimie mały|Elektrownia w Mannheimie na tle wieżowców John Deere (2900 pracowników) Mercedes-Benz-Werk
Transport mały|Panorama Mannheim z linią kolei S-Bahn do Heidelbergu
Transport kolejowy Dworce i przystanki kolejowe: Mannheim Hauptbahnhof, Mannheim-Handelshafen, Mannheim-Neckarstadt, Mannheim-Luzenberg, Mannheim-Waldhof, Mannheim-Käfertal, Mannheim-Neckarau, Mannheim-Rheinau, Mannheim-Seckenheim, Mannheim-Friedrichsfeld. Na terenie Mannheimu i sąsiedniej miejscowości Heidelberg funkcjonuje S-Bahn Rhein-Neckar. Mannheim obsługują również pociągi dalekobieżne ICE.
Uczelnie
Universität Mannheim Mannheim Business School – prywatna
Sport Adler Mannheim – klub hokejowy SV Waldhof Mannheim – klub piłkarski VfR Mannheim – klub piłkarski Rhein-Neckar Löwen – klub piłki ręcznej SAP Arena – hala widowiskowo-sportowa w 2007 roku odbyły się mistrzostwa świata w piłce ręcznej w 2010 roku odbyły się mistrzostwa świata w hokeju na lodzie. Mannheim był współorganizatorem razem z Kolonią.
Ludzie związani z Mannheimem
Współpraca międzynarodowa Miejscowości partnerskie: Beyoğlu (dzielnica Stambułu), od 2023 Bydgoszcz, Polska od 1991 Charlottenburg-Wilmersdorf, Berlin od 1961 Czerniowce, Ukraina od 2022 Hajfa, Izrael od 2009 Kiszyniów, Mołdawia od 1989 Kłajpeda, Litwa od 2002 Qingdao, Chiny od 1995 Riesa, Saksonia od 1988 Swansea, Wielka Brytania od 1957 Tulon, Francja od 1959 Windsor, Kanada od 1980 Zhenjiang, Chiny, od 2004
Uwagi
Przypisy
Linki zewnętrzne Mannheim – oficjalna strona miasta
Kategoria:Miasta w Badenii-Wirtembergii