Siergiej Fiodorowicz Bondarczuk, ros. Сергей Фёдорович Бондарчук, ukr. Сергій Федорович Бондарчук (ur. 25 września 1920 w Biłozerce, zm. 20 października 1994 w Moskwie) – radziecki reżyser pochodzenia ukraińskiego, scenarzysta filmowy i aktor, Ludowy Artysta ZSRR (1952), Bohater Pracy Socjalistycznej (1980).
Życiorys Urodził się 25 września 1920 w Biłozerce na Ukrainie. Dzieciństwo spędził w mieście Jejsk i w Taganrogu, gdzie w 1938 ukończył szkołę średnią. Jako aktor zadebiutował w 1937 w Teatrze Taganroskim. W latach 1938–1942 studiował w Akademii Teatralnej w Rostowie nad Donem. W wieku 32 lat został, jako najmłodszy w historii aktor, uhonorowany tytułem Ludowy Artysta ZSRR.
Najważniejsze filmy Siergieja Bondarczuka zostały nakręcone według słynnych powieści i opowiadań: Los człowieka Michaiła Szołochowa oraz Wojna i pokój Lwa Tołstoja. Bondarczuk zarówno wyreżyserował monumentalne, ponad siedmiogodzinne epickie dzieło Wojna i pokój (1966), jak i zagrał w nim jedną z głównych ról – Pierre'a Bezuchowa. Film otrzymał Oscara dla najlepszego filmu nieanglojęzycznego jako pierwszy w historii obraz z ZSRR.
Zasiadał w jury konkursu głównego na 20. (1967) oraz na 36. MFF w Cannes (1983).
Zmarł 20 października 1994 w Moskwie i został pochowany na Cmentarzu NowodziewiczymМогилы знаменитостей. Бондарчук Сергей Федорович (1920-1994).
Jego córka Natalia jest aktorką, zaś syn Fiodor – aktorem i reżyserem (m.in. 9 kompania, 2005).
Filmografia (wybór) Jako aktor Młoda gwardia (1948, Молодая гвардия, jako Wałko) Opowieść o prawdziwym człowieku (1948, Повесть о настоящем человеке) Czarodziej sadów (1948, Мичурин, jako Iwan Miczurin) Taras Szewczenko (1951, Тарас Шевченко, jako Taras Szewczenko) Okręty szturmują bastiony (1953, Корабли штурмуют бастионы, jako Tichon Prokofiew) Admirał Uszakow (1953, Адмирал Ушаков, jako Tichon Prokofiew) Trzpiotka (1955, Попрыгунья, jako doktor Dymow) Otello (1955, Отелло, jako Otello) Niedokończona powieść (1955, Неоконченная повесть) Los człowieka (1959, Судьба человека, jako Andriej Sokołow) Sierioża (1960, Серёжа, jako Korosteliow) Noc w Rzymie (1960, jako Fiodor Nazukow) Wojna i pokój (1967, Война и мир, jako Pierre Bezuchow) Bitwa nad Neretwą (1969, Битва на Неретве, jako Martin) Wujaszek Wania (1970, Дядя Ваня, jako Michaił Astrow) Milczenie doktora Evansa (1973, Молчание доктора Ивенса, jako doktor Evans) Oni walczyli za ojczyznę (1975, Они сражались за Родину, jako Iwan Zwiagincew) Wzgórza Zelengory (1976, Врхови Зеленгоре, jako profesor) Ernst Schneller (1977, jako genenrał Sotow) Ojciec Sergiusz (1978, Отец Сергий, jako ojciec Sergiusz) Niech żyje Meksyk! (1979, jako narrator) Borys Godunow (1986, Борис Годунов, jako Borys Godunow) Burza nad Rusią (1992, Гроза над Русью)
Jako reżyser Los człowieka (1959, Судьба человека) Wojna i pokój (1967 – 4 części, Война и мир) Waterloo (1970, Ватерлоо) Oni walczyli za ojczyznę (1975, Они сражались за Родину) Step (1977, Степь) Czerwone dzwony – Meksyk w ogniu (1982) Czerwone dzwony – Początek nowego świata (1982) Borys Godunow (1986, Борис Годунов) Cichy Don (1992; dokończony przez Fiodora Bondarczuka w 2006)
Odznaczenia Złoty Medal "Sierp i Młot" Bohatera Pracy Socjalistycznej (24 września 1980) Order Lenina – dwukrotnie (1967, 1980) Order Rewolucji Październikowej (1974) Order Czerwonego Sztandaru Pracy (1970) Order Wojny Ojczyźnianej II klasy (1985) Ludowy Artysta ZSRR (1952) Nagroda Leninowska (1959) Nagroda Stalinowska (1952) Nagroda Państwowa ZSRR (1984) Nagroda Państwowa RFSRR (1977) Nagroda Państwowa Ukraińskiej SRR (1982) Przypisy
Bibliografia Wielka Encyklopedia Radziecka, t. 3, s. 553, Moskwa 1969–1978 Бондарчук Сергей Фёдорович – Герои страны Edward Pawlak, Barbara Pełka, Film radziecki w Polsce, Warszawa 1985, s. 233-234. * Galina Dołmatowska, Irina Szyłowa, Sylwetki radzieckiego ekranu, przeł. z ros. Marek Dzierwajłło, Wydawnictwo Progress, Moskwa 1980, s. 30-43.
Linki zewnętrzne
Kategoria:Radzieccy aktorzy filmowi Kategoria:Radzieccy reżyserzy filmowi Kategoria:Rosyjscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Ukraińscy reżyserzy filmowi Kategoria:Nauczyciele akademiccy Wszechrosyjskiego Państwowego Uniwersytetu Kinematografii im. S.A. Gierasimowa Kategoria:Członkowie Związku Filmowców ZSRR Kategoria:Laureaci Nagrody Leninowskiej Kategoria:Laureaci Nagrody Państwowej ZSRR Kategoria:Laureaci Nagrody Stalinowskiej Kategoria:Reżyserzy filmów nagrodzonych Oscarem dla najlepszego filmu międzynarodowego Kategoria:Ludowi Artyści ZSRR Kategoria:Odznaczeni Medalem „Za zwycięstwo nad Niemcami w Wielkiej Wojnie Ojczyźnianej 1941–1945” Kategoria:Odznaczeni Orderem Czerwonego Sztandaru Pracy Kategoria:Odznaczeni Orderem Lenina Kategoria:Odznaczeni Orderem Rewolucji Październikowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Wojny Ojczyźnianej II klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Przyjaźni Narodów Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Wielkim Legii Honorowej Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Nowodziewiczym w Moskwie Kategoria:Urodzeni w 1920 Kategoria:Zmarli w 1994