thumb|Wręczenie gen. Wacławowi Iwaszkiewiczowi (z prawej na pierwszym planie) szabli z XVII w. od mieszkańców Lwowa jako wyrazu wdzięczności za oswobodzenie miasta (1919) thumb|Pogrzeb gen. Wacława Iwaszkiewicza thumb|Grób gen. Iwaszkiewicza na Cmentarzu Łyczakowskim (po lewej) Wacław Teodor Iwaszkiewicz-Rudoszański, Wacław Iwaszkiewiczforma nazwiska używana. (ur. w Omsku, zm. 25 listopada 1922 w WarszawieDziennik Personalny M.S.Wojsk. Nr 10 z 20.02.1923 r. Tam informacja o śmierci generała dywizji w stanie spoczynku Wacława Iwaszkiewicza.) – generał major Armii Imperium Rosyjskiego, generał dywizji Wojska Polskiego, dwukrotny kawaler Orderu Virtuti Militari.

Życiorys Urodził się w Omsku, ówczesnej stolicy obwodu akmolińskiego, wchodzącego w skład generał-gubernatorstwa zachodniosyberyjskiego. Jego ojcem był Witalis Iwaszkiewicz, zesłany na Syberię za udział w powstaniu styczniowym, a matką Leokadia z domu Karafa-Korbut. W 1890 ukończył wyższe studia wojskowe w Petersburgu, otrzymał stopień oficerski i został przydzielony do pułku Strzelców w Wschodniej Syberii w armii rosyjskiej na pograniczu rosyjsko-chińskim. Od 1892 zawodowy oficer rosyjskiej piechoty. W 1895 w czasie wojny chińsko-japońskiej odbył pierwszy chrzest ogniowy. W 1900 brał udział w interwencji w Chinach przeciwko powstaniu bokserów, podczas której został ranny. W 1903 przeszedł wyższy kurs dla oficerów.

W czasie wojny rosyjsko-japońskiej uczestniczył w obronie twierdzy Port Artur. W czasie I wojny światowej w randze pułkownika dowodził 54 pułkiem strzelców syberyjskich, potem dywizją piechoty. Za udział w bitwie pod Łodzią 1914 awansowany do stopnia generała majora i nagrodzony złotą szablą. Walczył w 1915 w obronie Warszawy przed armią niemiecką. Ranny pod Rygą. Po rewolucji lutowej i obaleniu caratu czynny w Związku Wojskowym Polaków w Rosji, został członkiem Naczpolu. Od 21 października 1917 dowodził 3 Dywizją Strzelców Polskich w składzie I Korpusu Polskiego gen. Józefa Dowbora-Muśnickiego. Na czele dywizji przebił się z Jelni do Bobrujska i tu skapitulował 21 maja 1918 wraz z całym korpusem przed armią niemiecką.

Jako generał podporucznik byłego I Korpusu Polskiego i armii rosyjskiej, reskryptem Rady Regencyjnej z 31 października 1918 został przydzielony do podległego jej Wojska Polskiego z zatwierdzeniem posiadanego stopniaDziennik Rozporządzeń Komisji Wojskowej, 1918, R. 2, nr 2, Warszawa 1918, s. 15.. Powierzono mu kierownictwo Inspektoratu Kieleckiego. 16 listopada 1918 został mianowany dowódcą Okręgu Generalnego „Kielce”. Dowodził oddziałami tłumiącymi zamieszki antyżydowskie w Kielcach, które trwały w dniach 11 i 12 listopadaMarek Maciągowski, https://bazhum.muzhp.pl/media/files/Studia_Muzealno_Historyczne/Studia_Muzealno_Historyczne-r2015-t7/Studia_Muzealno_Historyczne-r2015-t7-s211-217/Studia_Muzealno_Historyczne-r2015-t7-s211-217.pdf, str. 213.

26 listopada 1918 został dowódcą Dywizji Litewsko-Białoruskiej, którą sformował z oddziałów Samoobron Kresowych. Od lutego 1919 dowodził grupami operacyjnymi w rejonie Wołkowyska, a od 14 marca 1919 ofensywą Wojska Polskiego przeciw oddziałom Ukraińskiej Armii Halickiej otaczającym Lwów. Po przebiciu się do Lwowa zastąpił gen. Tadeusza Rozwadowskiego na stanowisku Armii „Wschód”. W czasie walk w Galicji Wschodniej i na Wołyniu wyparł Ukraińców za Zbrucz. W czasie wojny polsko-bolszewickiej dowodził frontami: Galicyjsko-Wołyńskim, Galicyjskim i Podolskim. 25 lipca 1919 został awansowany na generała porucznikaDziennik Rozkazów Wojskowych Nr 82 z 2 sierpnia 1919 roku, poz. 2880..

1 stycznia 1920 Naczelnik Państwa i Naczelny Wódz, Józef Piłsudski mianował go członkiem Kapituły tymczasowej orderu „Virtuti Militari” oraz nadał mu Krzyż Srebrny tego orderuRozkaz Naczelnego Wodza z 1 stycznia 1920 r. (Dziennik Rozkazów 1920 r. Nr 1, poz. 1).

9 marca zwrócił się do Naczelnego Wodza z prośbą o przeniesienie go do rezerwy lub udzielenie mu trzymiesięcznego urlopu. Prośbę motywował złym stanem zdrowia. Z załączonego świadectwa lekarskiego wynika, że szef sanitarny frontu podpułkownik Bolesław Korolewicz rozpoznał u niego miażdżycę tętnic i następowe osłabienie mięśnia sercowego, a także objawy artretyczne w postaci bólów i obrzęków stawów kończyn górnych. W opinii doktora Korolewicza jego ówczesny stan zdrowia wymagał wstrzymania się od wykonywania wszelkich zajęć na okres trzech miesięcy i skierowania na leczenie uzdrowiskowe.

W kwietniu 1920, w czasie wyprawy kijowskiej, był dowódcą 6 Armii, a w sierpniu – w czasie Bitwy Warszawskiej – dowódcą Frontu Południowego. Z dniem 1 października 1921 przeniesiony został w stan spoczynku, w stopniu generała porucznika, z prawem noszenia munduruDziennik Personalny Ministerstwa Spraw Wojskowych Nr 38 z 8 października 1921 roku.. Osiadł w Warszawie. Od 20 maja 1922 przebywał na leczeniu w Szpitalu Ujazdowskim. 6 czerwca 1922 na łamach „Polski Zbrojnej” zdementowano pogłoski o nienależytej opiece chorego generała w szpitaluU Generała Iwaszkiewicza, „Polska Zbrojna” Nr 150 z 3 czerwca 1922 r. s. 1..

27 września 1922 Kapituła Orderu Wojskowego Virtuti Militari pozytywnie zaopiniowała wniosek o nadanie mu Krzyża Komandorskiego.

W piątek 10 listopada 1922, w Szpitalu Ujazdowskim, adiutant generalny Naczelnego Wodza, generał brygady Jan Jacyna w imieniu marszałka Polski Józefa Piłsudskiego odznaczył go Orderem Wojskowym Virtuti Militari II klasyPolska Zbrojna Nr 307 z 11 listopada 1922 r., s. 3.. Dekret Naczelnika Państwa i Naczelnego Wodza z dnia 24 listopada 1922 o nadaniu orderu został opublikowany w Dzienniku Personalnym po śmierci generała – 14 grudnia 1922.

Zmarł w sobotę 25 listopada 1922 o godz. 22, w Szpitalu Ujazdowskim, po długiej, ciężkiej i nieuleczalnej chorobieDziennik Poznański Nr 272 z 28 listopada 1922 r. s. 3.. W czwartek 30 listopada 1922, w kościele św. Krzyża w Warszawie, ks. kardynał Aleksander Kakowski odprawił nabożeństwo żałobne, po którym trumna ze zwłokami generała, przewieziona została na lawecie, w asyście honorowej złożonej z batalionu piechoty i dwóch szwadronów kawalerii, na dworzec kolejowyDziennik Poznański Nr 276 z 2 grudnia 1922 r. s. 5.. Uroczystości pogrzebowe odbyły się w sobotę 2 grudnia 1922 we Lwowie. Kondukt przemaszerował spod Katedry Lwowskiej na cmentarz Obrońców Lwowa, gdzie zmarły pochowany został w kwaterze dowódców. Przy spuszczeniu trumny do grobu zebrani odśpiewali „Rotę”. W uroczystościach pogrzebowych udział wzięli: brat zmarłego, pułkownik Piotr Iwaszkiewicz, gen. dyw. Tadeusz Rozwadowski, w zastępstwie Naczelnego Wodza, wojewoda lwowski Kazimierz Grabowski, w zastępstwie Prezydenta Ministrów i rządu, wojewoda krakowski Kazimierz Gałecki, delegacje pułków warszawskich, krakowskich i lwowskich, przedstawiciele władz wojskowych i cywilnych, i tłumy publiczności. Nad grobem przemawiali między innymi generałowie Józef Dowbor-Muśnicki i Edmund KesslerDziennik Poznański Nr 278 z 5 grudnia 1922 r. s. 5.. Śmierć generała i uroczystości żałobne pozostawały w cieniu wydarzeń politycznych w kraju – wyborów parlamentarnych i prezydenckich.

W okresie Ukraińskiej SRR w trakcie profanacji i zrównywania z ziemią Cmentarza Obrońców Lwowa Maria Tereszczakówna (polska działaczka społeczna) wraz z grupą kilku innych osób, w celu ratowania szczątków polskich bohaterów pochowanych na tym cmentarzu przeniosła kilka ciał zasłużonych Polaków (oprócz gen. Wacława Iwaszkiewicza-Rudoszańskiego m.in. gen. Tadeusza Jordan-Rozwadowskiego, dowódcy obrony Lwowa z 1918 Czesława Mączyńskiego, arcybiskupa lwowskiego Józefa Teodorowicza, ks. Gerarda Szmyda, twórców polskiego lotnictwa: Stefana Bastyra, Stefana Steca i Władysława Torunia) w inne miejsce pochówków, które w wyniku śmierci bezpośrednich świadków i wcześniejszego braku zainteresowania polskich instytucji do dziś pozostają nieznane (z wyjątkiem miejsca pochówku biskupa Teodorowicza i ks. Szmyda)Anna Fastnacht-Stupnicka: Zostali we Lwowie, wydawnictwo: Sator Media , Wrocław 2010..

Pośmiertnie zweryfikowany w stopniu generała broni. Nagrobek Wacława Iwaszkiewicza został wpisany przez Instytut Pamięci Narodowej do ewidencji grobów weteranów walk o wolność i niepodległość Polski.

Ordery i odznaczenia Krzyż Komandorski Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 7 – pośmiertnie, 24 listopada 1922 Krzyż Srebrny Orderu Wojskowego Virtuti Militari nr 3 – 1 stycznia 1920 Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski – 29 grudnia 1921 Krzyż Walecznych – 1921Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1936 z 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 35, poz. 1763) Order Świętej Anny IV klasy (Imperium Rosyjskie, 1901) Order Świętej Anny III klasy z Mieczami i Kokardą (Imperium Rosyjskie, 1904) Order Świętego Włodzimierza III klasy z Mieczami (Imperium Rosyjskie, 1904) Order Świętej Anny II klasy z Mieczami (Imperium Rosyjskie, 1904) Order Świętego Stanisława II klasy z Mieczami (Imperium Rosyjskie, 1904) Złota szabla „Za dzielność” (Imperium Rosyjskie, 13 kwietnia 1907) Order Świętego Włodzimierza IV klasy (Imperium Rosyjskie, 23 marca 1913) Order Świętego Jerzego IV klasy (Imperium Rosyjskie, 7 kwietnia 1915) Order Świętego Włodzimierza III klasy z Mieczami (Imperium Rosyjskie, 27 kwietnia 1915) Komandor Legii Honorowej (Francja, zezwolenie Naczelnika Państwa w 1921)Rozkaz Ministra Spraw Wojskowych L. 1717 z 28 maja 1921 r. (Dziennik Personalny z 1921 r. Nr 29, poz. 1208) Order Krzyża Wolności I kategorii II klasy (Estonia, 2 czerwca 1992)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne Wacław Iwaszkiewicz-Rudoszański, Internetowy Polski Słownik Biograficzny [dostęp 2021-12-29].

Kategoria:Członkowie Kapituły Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Członkowie Naczelnego Polskiego Komitetu Wojskowego Kategoria:Generałowie broni II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Srebrnym Orderu Virtuti Militari (II Rzeczpospolita) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (II Rzeczpospolita) Kategoria:Oficerowie I Korpusu Polskiego w Rosji Kategoria:Osoby, których groby uznano za groby weteranów walk o wolność i niepodległość Polski Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Obrońców Lwowa Kategoria:Polacy odznaczeni Bronią Złotą Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Krzyża Wolności (Estonia) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Jerzego (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Stanisława (Imperium Rosyjskie) Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętego Włodzimierza Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Świętej Anny Kategoria:Polacy – Komandorzy Legii Honorowej Kategoria:Polacy – generałowie Imperium Rosyjskiego Kategoria:Polacy w wojnie rosyjsko-japońskiej Kategoria:Uczestnicy Bitwy Warszawskiej (1920) Kategoria:Uczestnicy wyprawy kijowskiej (1920) Kategoria:Uczestnicy wojny polsko-ukraińskiej (strona polska) Kategoria:Urodzeni w 1871 Kategoria:Zmarli w 1922 Kategoria:Ludzie urodzeni w Omsku Kategoria:Żołnierze Wojska Polskiego (Rada Regencyjna) Kategoria:Oficerowie dowództwa 3 Dywizji Strzelców Polskich (WP na Wschodzie) Kategoria:Dowódcy 6 Armii (II RP) Kategoria:Absolwenci Pawłowskiej Szkoły Wojskowej