mały|Grób Zbigniewa Żakiewicza na cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku Zbigniew Żakiewicz (ur. 6 czerwca 1933Właściwie urodzony w 1932, metrykę zmieniono w 1944. w Wilnie, zm. 24 czerwca 2010 w Gdańsku) – polski pisarz, publicysta, rusycysta i historyk literatury rosyjskiej.
Życiorys Urodził się w Wilnie, w ziemiańskiej rodzinie Józefa, nadleśniczego, plenipotenta Zdzisława hr. Tyszkiewicza z Izabelina pod Mołodecznem, i Zofii z Oganowskich. Wychowywał się w Mołodecznie (obecnie Białoruś), w XVIII-wiecznym dworze Tyszkiewiczów, w którym jego ojciec otrzymał służbowe mieszkanie. 17 września 1939 szesnastoletni Żakiewicz doświadczył wkroczenia do swojej rodzinnej miejscowości Armii Czerwonej, która przebywała w Mołodecznie do przejęcia terenu przez Niemców w czerwcu 1941 roku. W latach 1941–1942 mieszkał z matką w zdewastowanym w czasach rządów władzy radzieckiej majątku dziadka Antoniego Oganowskiego oddalonym 7 km od Smorgoni. W maju 1945 roku umarł na gruźlicę ojciec pisarza. Zbigniew Żakiewicz wraz z matką został repatriowany do Polski centralnej w 1946 roku. Początkowo zamieszkał w Łodzi, gdzie ukończył Technikum Przemysłu Włókienniczego Ministerstwa Przemysłu Lekkiego. Następnie studiował rusycystykę we Wrocławiu, gdzie poznał przyszłą żonę Dominikę i Opolu, gdzie mieszkał z rodziną do 1967 r. Przez wiele lat był związany z Gdańskiem i Kaszubami. Pracownik naukowy Uniwersytetu Gdańskiego (starszy wykładowca w Instytucie Filologii Rosyjskiej).
Jeden ze współczesnych prozaików z tzw. nurtu literatury kresowej, często wymieniany obok Konwickiego, Odojewskiego i Buczkowskiego. Prócz nostalgicznej prozy wspomnieniowej (m.in. powieści zebrane w wydanym w 2006 r. tomie pt. Tryptyk Wileński) w latach 70. XX wieku tworzył również prozę eksperymentalną, oniryczną, zdradzającą jego zainteresowania fantasmagoriami francuskiej nouveau roman, z licznymi echami twórczości Białoszewskiego, Gombrowicza czy Konwickiego (czytelnymi zwłaszcza w powieściach Czteropalcy i To sen tylko, Danielu).
W latach 80. i 90. był publicystą katolickiego dwutygodnika „Gwiazda Morza”http://www.gng.diecezja.gda.pl/strona.htm%5D.
Wraz z żoną Dominiką mieli troje dzieci: syna Macieja, doktora nauk historycznych, oraz dwie córki, Zofię i Agatę.
Zmarł w Gdańsku, pochowany na cmentarzu Srebrzysko (rejon IV, taras I-1a-40).
Twórczość Zbiory opowiadań 1962 Chłopiec o lisiej twarzy 1967 Liście 1969 Domy
Powieści 1968 Ród Abaczów (wyd. 2 1971; wyd. 3 1979; wyd. 4 w trylogii pt. Saga Wileńska w 1992) 1970 Biały karzeł (wyd. 2 1975) 1973 To sen tylko, Danielu... 1975 Dolina Hortensji (wyd. 2 1977; wyd. 3 1980; wyd. 4 w trylogii pt. Saga Wileńska 1992) 1977 Czteropalcy 1978 Markigo 1982 Wilcze łąki (wyd. 2 w trylogii pt. Saga Wileńska 1992) 1988 Ciotuleńka 1993 Wilio, w głębokościach morza 2000 Gorycz i sól morza
Szkice literackie 1970 Ludzie i krajobrazy 1977 Dziennik intymny mego N.N. 1987 Pożądanie Wzgórz Wiekuistych 1996 Ujrzane, w czasie zatrzymane
Utwory dla dzieci i młodzieży 1972 Kraina Sto Piątej Tajemnicy (wyd. 2 1977; wyd. 3 1988) 1975 Ostatni rejs »Grubego Jana« 1976 Dwaj dzielni z Plimplańskiego Lasu (wyd. 2 1981), na podstawie książki powstał później serial lalkowy Maurycy i Hawranek 1979 Straszne bliźnięta 1981 Opowieści z Bajkolandii 1982 Pan Tip-Top 1987 Latarnia dziadka Utopka 1988 Opowieść o wiernym pająku
Ordery i odznaczenia Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (1989) Złoty Krzyż Zasługi (1976) Medal Komisji Edukacji Narodowej (1998) Medal Księcia Mściwoja II (2000)
Nagrody i wyróżnienia Nagroda Fundacji im. Kościelskich za twórczość powieściopisarską (1971) Nagroda „Gdańska Książka Roku 77” Klubu Krytyki przy GO ZLP za powieść Dziennik intymny mego N.N. (1978) Nagroda „Kogi Gdańskiej” za wpływ na oblicze moralne, intelektualne i duchowe młodych twórców Wybrzeża (1981) Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury (1999) Nagroda Prezydenta Miasta Gdańska w Dziedzinie Kultury za całokształt twórczości literackiej (2003)
Upamiętnienie 6 czerwca 2024 r. w Gdańsku Wrzeszczu na kamienicy przy ulicy Kościuszki 26 została odsłonięta tablica pamiątkowa z napisem po polsku i angielsku: W tym budynku w latach 1967–2010 żył i pracował Zbigniew Żakiewicz, wileńsko-gdański pisarz z „Doliny Hortensji”, publicysta, wykładowca akademicki, kronikarz życia kulturalnego miasta i piewca Miłosierdzia Bożego.
Przypisy
Linki zewnętrzne Zmarł pisarz, publicysta i rusycysta Zbigniew Żakiewicz. Pamięć – istotą zakorzenienia: z pisarzem Zbigniewem Żakiewiczem rozmawia Maciej Dęboróg-Bylczyński / Zbigniew Żakiewicz; rozm. przepr. M. D-B. // Pomerania. – 2007, nr 7–8, s. 36–37. Tryptyk wileński / Zbigniew Żakiewicz. – Gdańsk, 2006. Rec.: W zakolu Wilii / Maciej Dęboróg-Bylczyński // Pomerania. – 2007, nr 7–8, s. 75–76. Tatiana Czerska, Od małej ojczyzny do uniwersum - sacrum w twórczości Zbigniewa Żakiewicza, Szczecin 2006 (monografia poświęcona pisarzowi). Maciej Dęboróg-Bylczyński, oprac. graf. Witold Wedecki, Pamięć, nostalgia, tożsamość. Kulturowe aspekty estetyki pogranicza w twórczości Zbigniewa Żakiewicza, Bydgoszcz 2011 (monografia). Czytanie Żakiewicza, pod red. Tatiany Czerskiej i Renaty K. Łozowskiej, Szczecin 2012 (tom pokonferencyjny).
Zbigniew Żakiewicz w Gedanopedii.
Kategoria:Laureaci Nagrody Fundacji im. Kościelskich Kategoria:Ludzie urodzeni w Wilnie Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem Komisji Edukacji Narodowej Kategoria:Odznaczeni Złotym Krzyżem Zasługi (Polska Ludowa) Kategoria:Pisarze związani z Gdańskiem Kategoria:Pisarze związani z Opolem Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Srebrzysko w Gdańsku Kategoria:Polacy wysiedleni z Kresów Wschodnich w latach 1944–1946 Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy rusycyści Kategoria:Publicyści związani z Gdańskiem Kategoria:Urodzeni w 1933 Kategoria:Nauczyciele akademiccy Uniwersytetu Gdańskiego Kategoria:Zmarli w 2010