Metoda D’Hondta (również: metoda Jeffersona, metoda Badera-Ofera) – metoda stosowana do podziału mandatów w systemach wyborczych opartych na proporcjonalnej reprezentacji z listami partyjnymi. Jej nazwa pochodzi od nazwiska belgijskiego prawnika Victora D’Hondta.
Podział mandatów W metodzie tej dla każdego komitetu wyborczego, który przekroczył próg wyborczy, obliczane są kolejne ilorazy całkowitej liczby głosów uzyskanych przez dany komitet i kolejnych liczb naturalnych, czyli ilorazy wyborcze. O podziale miejsc pomiędzy komitetami decyduje wielkość obliczonych w ten sposób ilorazów. Można to przedstawić wzorem:
gdzie: – -ty iloraz wyborczy, – całkowita liczba głosów oddana na dany komitet w wyborach, – liczba naturalna,
Tak więc dla każdego komitetu liczba uzyskanych głosów jest dzielona kolejno przez W ten sposób uzyskuje się malejące wielkości które porównywane są następnie z wynikami wszystkich komitetów biorących udział w wyborach i szeregowane w kolejności od największej do najmniejszej. Mandaty przydziela się zgodnie z określoną w ten sposób kolejnością, poczynając od najwyższego wyniku do najniższego, aż do momentu, gdy liczba dostępnych miejsc zostanie wyczerpana.
Przykład Mamy komitety A, B i C, które otrzymały kolejno 720, 300 i 480 głosów. Do obsadzenia jest 8 mandatów.
1 krok: obliczenie ilorazów Dzielnik Komitet A Komitet B Komitet C 1 720 (pierwszy mandat) 300 (czwarty) 480 (drugi) 2 360 (trzeci) 150 240 (szósty) 3 240 (piąty) 100 160 (ósmy) 4 180 (siódmy) 75 120 5 144 60 96
2 krok: ułożenie ilorazów w kolejności malejącej (w nawiasach komitet): (A) – 720 (C) – 480 (A) – 360 (B) – 300 (A) – 240 (C) – 240 (A) – 180 (C) – 160 itd.
W związku z tym, że do rozdzielenia jest 8 mandatów, 4 mandaty otrzymuje komitet A (ilorazy 720, 360, 240 i 180), 1 mandat – komitet B (iloraz 300) oraz 3 mandaty – komitet C (ilorazy 480, 240 i 160).
W przypadku, gdyby kilka komitetów uzyskało takie same ilorazy, stosuje się różne metody dodatkowego szeregowania. W Polsce wybrano następujący sposób: Jeżeli kilka list uzyskało ilorazy równe ostatniej liczbie z liczb uszeregowanych w podany sposób, a list tych jest więcej niż mandatów do rozdzielenia, pierwszeństwo mają listy w kolejności ogólnej liczby oddanych na nie głosów. Gdyby na dwie lub więcej list oddano równą liczbę głosów, o pierwszeństwie rozstrzyga liczba obwodów głosowania, w których na daną listę oddano większą liczbę głosów.
Gdyby Komitet C przekonał 145 wyborców komitetu B, że nie warto głosować na najsłabszego w sondażach a zamiast tego na komitet C, to przeliczenie na mandaty wyglądałoby następująco:
1 krok: obliczenie ilorazów Dzielnik Komitet A Komitet B Komitet C 1 720 (pierwszy mandat) 155 625 (drugi) 2 360 (trzeci) 77,5 312,5 (czwarty) 3 240 (piąty) 51,7 208,3 (szósty) 4 180 (siódmy) 38,8 156,3 (ósmy) 5 144 31 125
2 krok: ułożenie ilorazów w kolejności malejącej (w nawiasach komitet): (A) – 720 (C) – 625 (A) – 360 (C) – 312,5 (A) – 240 (C) – 208,3 (A) – 180 (C) – 156,3
Gdyby jednak Komitet B przekonał 13 wyborców komitetu C, że warto głosować na najsłabszy w sondażach komitet B, bo potrzeba mu mniej głosów do zdobycia kolejnego mandatu, to przeliczenie na mandaty wyglądałoby następująco:
1 krok: obliczenie ilorazów Dzielnik Komitet A Komitet B Komitet C 1 720 (pierwszy mandat) 313 (czwarty) 467 (drugi) 2 360 (trzeci) 156,5 (ósmy) 233,5 (szósty) 3 240 (piąty) 104,3 155,7 4 180 (siódmy) 78,3 116,8 5 144 62,6 93,4
2 krok: ułożenie ilorazów w kolejności malejącej (w nawiasach komitet): (A) – 720 (C) – 467 (A) – 360 (B) – 313 (A) – 240 (C) – 233,5 (A) – 180 (B) – 156,5
Zbliżenie idealnej proporcjonalności Doskonała proporcjonalność nie zawsze jest możliwa. Metody reprezentacji proporcjonalnej podchodzą do jej przybliżenia na różne sposoby, które implikują różne koncepcje nieproporcjonalności. Metoda D’Hondta minimalizuje największy współczynnik korzyści,
gdzie: – współczynnik korzyści komitetu – udział mandatów udzielonych do komitetu – udział głosów oddanych na komitet w wyborach, . Metoda D’Hondta dzieli głosy na dokładnie proporcjonalnie reprezentowane i niereprezentowane, minimalizując udział niereprezentowanych głosów . Niereprezentowany udział głosów komitetu jest .
Przy minimalizacji ogólnej liczby niereprezentowanych głosów metoda D’Hondta bierze pod uwagę tylko największy współczynnik korzyści. Jeśli do oceny proporcjonalności stosuje się współczynnik korzyści, wynika to z tego że metoda D’Hondta faworyzuje duże ugrupowania w większym stopniu niż druga spośród najpopularniejszych metod przeliczania głosów – metoda Sainte-Laguë.
Stosowanie Metoda D’Hondta jest najczęściej stosowaną metodą reprezentacji proporcjonalnej w wyborach do parlamentów narodowych. Stosuje się ją przy podziale mandatów w wyborach parlamentarnych m.in. w Austrii, Finlandii, Izraelu, Holandii i Hiszpanii. W Polsce stosowano ją m.in. w parlamentarnych ordynacjach wyborczych II Rzeczypospolitej (do 1935 r.), a także w III Rzeczypospolitej (z wyłączeniem wyborów w 1991 r. oraz wyborów w 2001 r.) przy podziale mandatów do Sejmu oraz w wyborach samorządowych (do rad gmin powyżej 20 000 mieszkańcówZgodnie z art. 373. § 2 Kodeksu Wyborczego, przez mieszkańców należy rozumieć dorosłych wyborców zamieszkałych na obszarze działania danej rady, ujętych w stałym rejestrze wyborców na koniec roku poprzedzającego rok, w którym wybory mają być przeprowadzone., rad powiatów oraz sejmików województw).
W Izraelu metoda ta jest w użyciu od 1973, przy czym znana jest pod nazwą metody Badera-Ofera, od nazwisk parlamentarzystów, którzy zaproponowali jej wprowadzenie (Jochanan Bader i Awraham Ofer)The Distribution of Seats Among the Lists..
Zobacz też metoda Hare’a-Niemeyera metoda Sainte-Laguë ordynacja wyborcza
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Kalkulator liczby mandatów metodą D’Hondta Kalkulator liczby mandatów metodą D’Hondta uwzględniający progi wyborcze
Kategoria:Ordynacje wyborcze