mały|Relikwiarz (herma) św. Zygmunta Zygmunt I Święty, święty Zygmunt (ur. po 472 roku w Lyonie, zm. 1 maja 523 roku w Saint-Peravy-la-Colombe) – król Burgundów w latach 516–523, święty Kościoła katolickiego, męczennik.

Życiorys Zygmunt był synem Gundobada, króla Burgundów. Zapewne jeszcze za życia ojca rządził częścią państwa, jednak nie wiadomo w jakim zakresie, ani którym terytorium. Był arianinem, ale po 501 roku – pod wpływem nauk Awita, biskupa Vienne – przeszedł na katolicyzmJ.B. Bury, History of the Later Roman Empire. From the Death of Theodosius I to the death of Justianian, vol. 1, Mineola: Dover Publications, 1958, s. 463.. Znakiem nawrócenia stał się ufundowany w roku 515 klasztor św. Maurycego w AgauneB. H. Rosewein, Perennial Prayer at Agaune, [w:] Monks and Nuns, Saints and Outcasts, ed. L. K. Little, Sh. A. Farmer, taż, Ithaca: Cornell University Press, 2000, s. 39-40.. Po śmierci ojca, w roku 516 został samodzielnym władcą.

Po śmierci pierwszej żony, córki króla Ostrogotów Teodoryka Wielkiego, ożenił się powtórnie. Spowodowało to ostry konflikt między synem Zygmunta z pierwszego małżeństwa, Sigerykiem, a macochą. Według Grzegorza z Tours, nowa królowa oskarżyła pasierba o spisek, zamiar zamordowania ojca i chęć sięgnięcia po władzę nad całym krajem. W roku 522 Sigeryk wywołał awanturę na dworze, gdy ujrzał macochę w sukni swojej matki. Podenerwowany Zygmunt – według przekazu Grzegorz z Tours – za radą żony kazał dosypać synowi do wina środek nasenny. Kiedy Sigeryk zasnął, król polecił dwóm sługom obwiązać jego szyję serwetą, ciągnąć jej końce w przeciwnych kierunkach i udusić go. Czyn ten wywołał wielkie oburzenie w Burgundii, a Zygmunt musiał odbyć publiczną pokutę. Wyruszył na pielgrzymkę do klasztoru świętego Maurycego. Tam spędził wiele miesięcy poszcząc i modląc się. Dopiero wobec zbliżającej się wojny powrócił na dwór w LyonieGrzegorz z Tours: Historia Franków 3,5.

Śmierć Sigeryka stała się dla Teodoryka pretekstem do najechania Burgundii. W roku 523 Zygmunt przegrał wojnę z Ostrogotami; próbował ratować się ucieczką do klasztoru świętego Maurycego, gdzie szukał azylu. Tuż przed klasztorem, sprzymierzony z Teodorykiem król Franków Chlodomer, pochwycił Zygmunta wraz z żoną i dziećmi. Przez kilka miesięcy przetrzymywano ich w Orleanie. Tymczasem brat Zygmunta, Godomar, zgromadził wokół siebie resztki wojsk burgundzkich i nadal prowadził walkę przeciwko Ostrogotom i Frankom. W tej sytuacji Chlodomer, mimo próśb biskupa Awita, postanowił zgładzić Zygmunta, symbol oporu Burgundczyków. Rozkazał przewieźć całą rodzinę do podorleańskiej wioski Saint-Peravy-la-Colombe i wrzucić wszystkich do studniGrzegorz z Tours: Historia Franków 3,6.

Kult thumb|Relikwiarz na relikwie św. Zygmunta z fundacji króla Zygmunta I z katedry wawelskiej na pastelu Leona Wyczółkowskiego z cyklu Skarbiec wawelski Tradycja zachowała w pamięci Zygmunta jako króla pobożnego. Chętnie porównywano go z królem Dawidem, który dopuścił się zbrodni, ale odpokutował swój grzech. Św. Grzegorz z Tours nazywa św. Zygmunta męczennikiem. Jako taki też odbiera cześć.

Relikwie Ciało św. Zygmunta przeniesiono do kościoła opactwa św. Maurycego. Do dziś spoczywa ono tam w kosztownym i artystycznym sarkofagu. Część relikwii złożono w osobnym relikwiarzu, by je można było wystawić i nieść w czasie procesji. W wieku XIV i XV św. Zygmunt należał do najpopularniejszych świętych Europy, jako wzór cnót rządzących, i jako taki czczony przez domy królewskie Luksemburgów i Jagiellonów.

Szczególną czcią otacza św. Zygmunta diecezja płocka. W roku 1166 biskup Werner przywiózł do Płocka z Akwizgranu jako dar cesarza Fryderyka I część czaszki św. Zygmunta. Król polski Kazimierz III Wielki zamówił u złotników krakowskich kosztowną hermę – relikwiarz świętego Zygmunta, popiersie świętego, w którym umieszczono tę relikwię. Hermę zdobi diadem piastowski z XIII w., ozdobiony szafirami, rubinami i perłami.

Patronat Św. Zygmunt jest patronem m.in. miasta Cremony, wzywanym przez wiernych jako orędownik podczas malarii i przepukliny, a w Polsce:

parafii i kościoła w Częstochowie; parafii wojskowej w Jarocinie; parafii i kościoła w Kleszczelach; parafii i kościoła w Koźlu (Kędzierzyn-Koźle); parafii i kościoła w Królewie; parafii i kościoła w Kraszewie; parafii i kościoła w Łosicach; parafii i kościoła w Opinogórze Górnej; miasta Płocka, płockiej parafii katedralnej i kapituły katedralnej płockiej, która otrzymała od cesarza Maksymiliana w 1518, w czasie wizyty biskupa Erazma Ciołka, herb królów burgundzkich zawierający koronę burgundzką (stał się on herbem jurydyki Kamion należącej do Kapituły - obecnie dzielnica Kamionek w Warszawie). W bazylice płockiej ma osobną kaplicę; parafii i kościoła w Pniowie; kościoła w Rososze; parafii i kościoła w Siennie; parafii i kościoła w Słomczynie; parafii i kościoła na Starych Bielanach (Warszawa); miasta Szydłowca, parafii, kościoła i dekanatu; kaplicy Zygmuntowskiej na Wawelu (Kraków); parafii i kościoła w Wawrzeńczycach; parafii i kościoła w Żelichowie; kościoła w Żukowie.

Jego wspomnienie obchodzone jest w rocznicę śmierci 1 maja (w Polsce wspomnienie św. Zygmunta i imieniny są obchodzone 2 maja).

Ikonografia W ikonografii atrybutem świętego jest studnia, w której został utopiony. Jest też przedstawiany w stroju królewskim w koronie i z berłem jako władca, albo rzadziej w czerwonym stroju i palmą męczeńską.

Zobacz też święci i błogosławieni Kościoła katolickiego modlitwa za pośrednictwem świętego

Przypisy

Bibliografia

Kategoria:Święci katoliccy Kategoria:Urodzeni w V wieku Kategoria:Zmarli w VI wieku Kategoria:Władcy Burgundii Kategoria:Straceni przez utopienie