Olchowce – dzielnica miasta Sanoka przy drodze krajowej nr 28, niegdyś samodzielna wieś.

Historia Jako wieś zostały wspomniane w dokumencie z 18 sierpnia 1444 w którym Władysław III Warneńczyk król Polski i Węgier nadaje Piotrowi Czeszykowi z Ryterowic pusty łan we wsi królewskiej Olchowce w ziemi sanockiej, na której siedzieli kmiecie Subal i Szymko, a który był uprzednio uprawiany przez starostę sanockiego na potrzeby zamku, .. Datum per manus Iohannis Rey s. Michaelis in castro Crac(oviencis) praepositi suae maiestatis sigilliferi1444, 18 VIII, Waradyn, „Metryka Litewska” IV B, 9, k.83-83v, AGAD.. Była to zapewne królewska wieś służebna zamku sanockiego. W dokumencie z roku 1699 występuje jako Posada OlchowskaJanusz Rieger Gewässernamen im Flussgebiet des San. 2004. tom. 2 str. 29 ; op. cit. ADPrzemyskiej.155, s. 1.. Termin ten obowiązuje potocznie do dziś.

Wieś królewska położona na przełomie XVI i XVII wieku w ziemi sanockiej województwa ruskiegoAtlas historyczny Rzeczypospolitej Polskiej wydany z zasiłkiem Akademii Umiejętności w Krakowie, [T. 1] , Epoka przełomu z wieku XVI-ego na XVII-sty. Dział II-gi. "Ziemie Ruskie" Rzeczypospolitej, Dział opracowany przez Aleksandra Jabłonowskiego [...], k. 4., w drugiej połowie XVII wieku wieś Olchowcze należała do folwarku zasańskiego starostwa krośnieńskiegoLustracja województwa ruskiego 1661-1665. Cz. 1, Ziemia Przemyska i Sanocka, wydali Kazimierz Arłamowski i Wanda Kaput, Wrocław-Warszawa-Kraków 1970, s. 284..

W 1812 władze austriackie ustanowiły w Olchowcach „Beschäl- und Remontierungsdepartament”, który w 1822 przeniesiono do Drohowyża. Podczas swojej podróży po Galicji cesarz Austrii Franciszek Józef I zbliżając się do Sanoka od strony wschodniej 31 października 1851 wyraził życzenie odwiedzenia stadniny w Olchowcach; w tym celu przekroczył postawiony naprędce most na rzece San, wizytował olchowiecką stadninę, prowadzoną przez rtm. Kaspra Müllera, obejrzał stado i sam wykonał kilka ewolucji konnych, po czym powrócił na drugą stronę rzeki i powozem ruszył w stronę pobliskiego Sanoka.

W drugiej połowie XIX wieku (lata 50. i 60.) posiadłości tabularne (czyli dawne dobra szlacheckie, ziemskie) Olchowce z Międzybrodziem i Olchowce Posada stanowiły własność rządową. W latach 70. i 80. właścicielami tamtejszych dóbr byli sanoccy bankierzy Abisch i Sosie (wzgl. Zosie lub Zofia) Kanner. W 1886 podano, że W lustracyi (l. c. str. 44) czytamy: „Dwór w Olchowcach. We wszystkiem starostwie (krośnieńskiem) dworu nie masz, tylko w Olchowcach jest dwór dawno zbudowany, lecz dotychczas nie dokończony, z osovna rożne budynki, folwark, stajnie, obory i gumna”. 9 sierpnia 1889 poinformowano, że dobra w Olchowcach i przyległościami o powierzchni 5000 morgów nabyli Józef i Stanisław Nowakowie za cenę 350 tys. złr.. Mimo tego w ewidencji z 1890 A. i S. Kannerowie nadal figurowali jako właściciele własności tabularnej w Olchowcach. Potem w latach 90. jako właściciel dóbr w Olchowcach figurował ww. Józef Nowak. Zmarł on w 1901, po czym na początku XX wieku własność przejęli jego spadkobiercyW 1905 został wymieniony ponownie Józef Nowak. Alojzy Zielecki, Życie gospodarcze, W epoce autonomii galicyjskiej, w: Sanok. Dzieje miasta. Praca zbiorowa pod redakcją Feliksa Kiryka, Kraków 1995. s. 405.. Według stanu z 1911 właścicielami Olchowiec byli synowie Józefa, Tadeusz i Eugeniusz Nowakowie. Potem, w latach 1914 i 1918 dobrami władali spadkobiercy Józefa Nowaka. W latach niepodległej II Rzeczypospolitej przed 1930 własność Józefa i Antoniego NowakówSpis ziemian Rzeczypospolitej Polskiej w roku 1930. Województwo stanisławowskie, województwo lwowskie, opr. Tadeusz Epsztein i Sławomir Górzyński, Oficyna Wydawnicza „Blitz-Print, Warszawa 1990.. Do 1939 właścicielem tamtejszych dóbr był Roman Nowak.

W 1910 w Olchowcach otwarto urząd pocztowy. Na początku drugiej dekady XX wieku Olchowce uchodziły za letnisko, a domy do wynajęcia posiadał tam Karol Niedzielski z Krosna.

Po 1914 na terenie Posady znajdowała się stadnina koni dla garnizonu ułanów (K.k. Hengsten Depot).

W okresie II Rzeczypospolitej do 1939 w Olchowcach działały: oddział Związku Strzeleckiego, koło Obozu Zjednoczenia Narodowego, czytelnia Kaczkowskiego.

W okresie od września 1939 do czerwca 1941 Olchowce znalazły się pod okupacją sowiecką, oddzielone od reszty miasta Linią Mołotowa. Po ataku Niemiec na ZSRR z połowy 1941 hitlerowcy utworzyli w Sanoku–Olchowcach obóz dla jeńców sowieckich. Obóz zlokalizowany był na terenie tamtejszych koszar wojskowych. Funkcjonował do lipca 1944, przebywało w nim 20000 jeńców sowieckichC. Cyran, A. Rachwał, Eksterminacja ludności na Sanocczczyźnie w latach 1939–1944, [w:] „Rocznik sanocki” 1979, s. 72-74, K. Konkol, Obóz w Olchowcach, [w:] „Podkarpacie” 15/1974, s. 6; Tadeusz Kowalski, Obozy hitlerowskie w Polsce południowo-wschodniej 1939-1945, Książka i Wiedza, 1973, s. 39, 239.; Stanisław Zabierowski, Szebnie, dzieje obozów hitlerowskich: dzieje obozów hitlerowskich, KAW, 1985, , s. 24, 40.

Olchowce zostały spalone przez UPA wiosną 1946„Mieszkając przy ul. Głowackiego, byliśmy świadkami pożaru Olchowiec spalonych przez jedną z band UPA. Słychać było wyraźne strzały i wybuchy granatów ręcznych. Ani wojsko, ani UB z Sanoka nie ruszyło ręką, by tym palonym ludziom przyjść z pomocą. Różnie, bardzo różnie o tym wtedy mówiono. Uczyłem jakiegoś oficera prywatnie i ten mi odpowiedział, że gdy polskie wojsko weźmie do niewoli członków UPA, władze wojskowe sowieckie twierdząc, że są to ich ziomkowie wezwą do zwolnienia jeńców.”, [w:] Józef Stachowicz Miniony czas, s. 215.. Obecnie w tym miejscu pomiędzy zabudowaniami osiedla mieszkaniowego znajduje się cmentarz jeńców radzieckich.

Po II wojnie światowej miejsce stadniny i koszar zajęła jednostka wojsk pancernych WP (26 Pułk Czołgów). Od 8 lutego 1990 obiekty byłych koszar zostały zaadaptowane na potrzeby Wojskowej Komendy Uzupełnień w Sanoku przy ulicy Przemyskiej 1, od 2006 komendy powiatowej policji przy ul. Witkiewicza KPP w Sanoku..

W 1972 Olchowce zostały przyłączone do Sanoka.

W 1976 w Olchowcach powstał jeden z najnowocześniejszych zakładów przetwórstwa chemicznego – Sanockie Zakłady Przemysłu Gumowego Stomil Sanok.

W Olchowcach w latach PRL utworzono Rolniczą Spółdzielnię Produkcyjną (RSP), zaniechaną po kilku miesiącach działania, Spółdzielnię Kółek Rolniczych (SKR), a obok Olchowieckie Przedsiębiorstwo Obrotu Zwierzętami Hodowlanymi (OPOZH), które w przeciwieństwie do spółdzielni działały przez długie lata.

21 sierpnia 1993 w Olchowcach uroczyście otwarto schronisko dla bezdomnych, które poświęcił arcybiskup Józef Michalik, które pod auspicjami sanockiego koła Towarzystwa Pomocy im. Św. Brata Alberta podjęło działalność przy ulicy Hetmańskiej 11.

W Olchowcach znajduje się Sala Królestwa dla trzech miejscowych zborów Świadków Jehowy: Sanok-Centrum, Sanok-Południe, Sanok-Zachód (w tym grupy polskiego j. migowego).

Zobacz też Ludwik Bar, Edward Kubrak (urodzeni w Olchowcach) Cerkiew Wniebowstąpienia Pańskiego w Olchowcach Cmentarz Olchowiecki w Sanoku, cmentarz jeńców radzieckich w Sanoku–Olchowcach Egzekucje w Olchowcach 93 Oddział Pograniczny NKWD Stalag w Olchowcach (Sanok) Most Olchowiecki w Sanoku

Przemysł Okręgowa Spółdzielnia Mleczarska w Sanoku Sanok Rubber Company (do 2015 Stomil Sanok)

Przypisy

Bibliografia

Linki zewnętrzne

Kategoria:Góry Słonne Kategoria:Wsie starostwa krośnieńskiego Kategoria:Olchowce (Sanok)