Brajłów (hist. Brahiłów; , Brajiliw) – osiedle na Ukrainie, w obwodzie winnickim, w rejonie żmeryńskim, w hromadzie Żmerynka, przy ujściu rzeki Riw do Bohu. W 2019 roku liczyło ok. 4,6 tys. mieszkańcówЧисельність наявного населення України на 1 січня 2019 року. Державна служба статистики України. Київ, 2019. стор.13..
Znajduje tu się stacja kolejowa Brajłów, położona na linii Odessa – Kijów.
Historia mały|lewo|Mapa województwa bracławskiego z 1648 r. z zaznaczonym Brajłowem pod nazwą Braiłow (w zachodniej części województwa) Pierwsza wzmianka o miejscowości pochodzi z 1440 r. W I Rzeczypospolitej administracyjnie przynależała do województwa bracławskiego prowincji małopolskiej Korony i wchodziła w skład dóbr Potockich.
Dębowy kościół wybudowano w 1604. W 1666 na polach nieopodal wsi rozegrała się bitwa pod Ścianą.
W 1740 z fundacji Franciszka Salezego Potockiego rozpoczęto budowę kościoła trynitarzy, a w późniejszych latach za sprawą komisarza dóbr brajłowskich Stanisława Kostki Ortyńskiego miejscowość została połączona traktem z położonym we wschodniej części województwa bracławskiego Humaniem.
Po II rozbiorze Polski w 1793 znalazła się w zaborze rosyjskim. Pod zaborami siedziba w powiecie winnickim guberni podolskiej. Po Potockich dobra brajłowskie przeszły w posiadanie Jukowskich, a następnie von Mecka, który wzniósł tu pałac. W ramach represji po powstaniu listopadowym władze rosyjskie odebrały kościół trynitarzom, a następnie przekazały Cerkwi prawosławnej. W 1852 z inicjatywy Felicjana Jukowskiego rozpoczęto budowę nowego kościoła katolickiego.
Na początku XX wieku polską drukarnię prowadził tu Feliks Sznarbachowski. Ukazywał się wówczas Kalendarz Brahiłowski.
Podczas okupacji hitlerowskiej, w lecie 1941 roku Niemcy utworzyli getto dla żydowskich mieszkańców. Przebywało w nim około 2500 osób. 25 sierpnia 1942 roku Niemcy zlikwidowali getto, a Żydów zamordowali. Sprawcami zbrodni była niemiecka żandarmeria oraz ukraińska policja.
W 1957 roku do Brajłowa przyłączono wsie Kozacziwka i Moskaliwka. W 1972 roku miejscowości nadano status osiedla typu miejskiego.
Zabytki kościół i klasztor – w 1740 Franciszek Salezy Potocki, odziedziczywszy Brajłów, przekazał kościół zakonowi trynitarzy, ufundował budowę murowanego oraz utrzymanie dla 13 zakonników. Budowę dokończył jego syn Stanisław Szczęsny Potocki. W 1744 trynitarze przywieźli z Madrytu do Brajłowa drewnianą figurę Jezusa Frasobliwego, która stała się przedmiotem kultu ludności Podola. W 1832 klasztor trynitarzy został skasowany. Trzynaście lat później do jego porzuconych budynków przeniesiona została siedziba żeńskiego prawosławnego monasteru w Winnicy. Działał on nieprzerwanie do zamknięcia w 1932, na polecenie władz radzieckich. Po upadku ZSRR ponownie przejął go Ukraiński Kościół Prawosławny Patriarchatu Moskiewskiego, reaktywując wspólnotęСвято-Троицкий Браиловский женский монастырь.. kościół – w 1852 rzymskokatoliccy parafianie rozpoczęli budowę nowego kościoła, który konsekrowano w 1879. W 1961 władze sowieckie zarekwirowały kościół i urządziły w nim gorzelnię. Parafia odzyskała budynek w 1990. Od 2017 roku parafię duszpastersko obsługują misjonarze saletyni. pałac z rozległym parkiem wybudowany w 1868 r. przez na rezydencję żony – Nadieżdy von Meck, w pałacu bywał Piotr Czajkowski. Obecnie i szkoła techniczna Synagoga Starsza w Brajłowie Synagoga Młodsza w Brajłowie
Urodzeni w Brajłowie Zygmunt Dyakowski – rotmistrz Wojska Polskiego Jisra’el Galili – ostatni szef sztabu Hagany Zygmunt Netzer – major artylerii Wojska Polskiego Kazimierz Stołyhwo – polski antropolog, profesor
Przypisy
Linki zewnętrzne
Chrystus brajłowski
Kategoria:Osiedla typu miejskiego w obwodzie winnickim