mały|Województwo brzeskie w II połowie XVI wiekuWojewództwo brzeskie, później brzeskokujawskie () – jednostka terytorialna Korony Królestwa Polskiego, później Rzeczypospolitej Obojga Narodów, tworząca prowincję wielkopolską. Istniało od XIV wieku do 1793 r., posiadało 5 powiatów. Siedzibą wojewody był Brześć Kujawski, a sejmiki ziemskie odbywały się w Radziejowie.
Województwo brzeskie utworzono w XIV w. Po unii lubelskiej dla odróżnienia od brzeskolitewskiego nazwane brzeskokujawskim.
Terytorium Było to jedno z najmniejszych województw I Rzeczypospolitej – liczyło tylko 60 mil², ale jednocześnie najgęściej zaludnione.
Obecnie obszar ten wchodzi w skład woj. kujawsko-pomorskiego.
Administracja Senatorów większych posiadało województwo 3, którymi byli: biskup kujawski oraz wojewoda i kasztelan brzeskokujawscy; mniejszych senatorów także 3, to jest kasztelanów: kruszwickiego, kowalskiego i konarskokujawskiego.
Sejmiki odbywały się wspólnie dla województw inowrocławskiego i brzeskokujawskiego w Radziejowie. Województwo przestało istnieć po II rozbiorze Polski.
+ Powiaty województwa brzeskokujawskiego wg Adolfa Pawińskiego Powiat Powierzchnia w mil² Powierzchnia w km² powiat brzeskokujawski (brzeski) 19,57 1077,94 powiat kowalski 11,32 623,56 powiat kruszwicki (kruświcki) 6,26 345,05 powiat przedecki 9,03 498,59 powiat radziejowski 13,30 732,83 Razem (województwo) Σ 59,48 3276,97
Symbolika Herb był taki sam jak województwa inowrocławskiego, to jest pół orła czarnego i pół lwa czarnego, grzbietami do siebie obróconych i zwieńczonych jedną koroną na polu złotym. Mundurem posłów sejmowych był kontusz karmazynowy, a wyłogi i żupan granatowe, poza sejmem zaś odwrotnie: kontusz granatowy, a wyłogi i żupan karmazynowe.
Uwagi
Przypisy
Bibliografia Gloger Z., Geografia historyczna ziem dawnej Polski, Kraków 1903; rozdział: Województwo Brzesko-kujawskie Lustracja województw wielkopolskich i kujawskich: 1789. Cz. 3, Województwa łęczyckie i brzesko-kujawskie, wyd. Andrzej Tomczak przy współpracy Zofii Kędzierskiej Poznań, Warszawa 1977 Kujawy i ziemia dobrzyńska w drugiej połowie XVI wieku, pod red. W. Duży, przy współpracy A. Borka i M. Słomskiego, Cz. 1: Mapy, plany, Cz. 2: Komentarz, indeksy, Warszawa 2021.
Linki zewnętrzne Corona Regni Poloniae. Mapa w skali 1:250 000 (mapa kartograficzna I Rzeczypospolitej z II połowy XVI wieku), autorzy, Instytut Historii im. Tadeusza Manteuffla Polskiej Akademii Nauk i Pracownia Geoinformacji Historycznej Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, Lublin: Atlas Fontium: (1) http://atlasfontium.pl/index.php?article=corona (mapa i indeks do pobrania); (2) http://hgisb.kul.lublin.pl/azm/pmapper-4.2.0/map_default.phtml?config=korona&language=pl&resetsession=ALL Stan Wielkopolski tuż po rozbiorach (mapa Gilly’ego: zabór pruski pod koniec XVIII w.): https://terrasiradiensis.jimdofree.com/mapy/mapa-gilly-ego/ Atlas Fontium: Województwo Brzeskie w drugiej połowie XVI wieku