thumb|Alejka na cmentarzu żydowskim w Warszawie ufundowana przez Kazimierza i Marię Brandysów thumb|Tablica upamiętniająca Kazimierza i Marię Brandysów przy wejściu do kamienicy na ul. Nowomiejskiej 5 w Warszawie, odsłonięta 9 listopada 2012 Kazimierz Brandys (ur. 27 października 1916 w Łodzi, zm. 11 marca 2000 w Nanterre) – polski prozaik, eseista, autor scenariuszy filmowych.
Życiorys Pochodził z inteligenckiej rodziny pochodzenia żydowskiego zasymilowanej w PolsceAnna Bikont, Joanna Szczęsna: Lawina i kamienie: pisarze wobec komunizmu. Warszawa, 2006.. Brandysowie byli właścicielami banku w Łodzi. Kazimierz i o cztery lata starszy brat Marian uczęszczali do Szkoły Zgromadzenia Kupców Miasta Łodzi. Kazimierz ukończył studia na Wydziale Prawa Uniwersytetu Warszawskiego, jak jego brat, również późniejszy pisarz. Debiutował w 1935 na łamach miesięcznika „Kuźnia Młodych” jako krytyk teatralny.
Podczas okupacji ukrywał się w Warszawie, poza gettem, po aryjskiej stronie.
W latach 1945–1950 członek zespołu redakcyjnego tygodnika „Kuźnica”, od 1946 był członkiem Polskiej Partii Robotniczej, a następnie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej, od 1956 rzecznik „odnowy” i „oczyszczenia moralnego” partii i władzy; w latach 1956–1960 członek zespołu redakcyjnego tygodnika „Nowa Kultura”. W 1966 wystąpił z partii w proteście przeciwko represjom wobec Leszka Kołakowskiego. W latach 1970–1971 wykładowca literatur słowiańskich na Sorbonie. W 1976 podpisał „Memoriał 101”, protestując przeciwko zmianom w Konstytucji PRL. W latach 1977–1980 był członkiem redakcji drugoobiegowego czasopisma opozycji demokratycznej „Zapis”, w 1978 został członkiem Towarzystwa Kursów Naukowych.
Od 1981 r. mieszkał na stałe poza krajem. Był członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich.
Był mężem tłumaczki Marii Zenowicz.
Zmarł w Nanterre, pochowany na cmentarzu Père-Lachaise.
Cenzura w PRL Nazwisko Kazimierza Brandysa znalazło się na specjalnej liście, na której umieszczono autorów pod szczególnym nadzorem peerelowskiej cenzury. Tomasz Strzyżewski w swojej książce o cenzurze w PRL publikuje poufną instrukcję cenzorską z 21 lutego 1976 roku Głównego Urzędu Kontroli Prasy, Publikacji i Widowisk, na której umieszczono jego nazwisko oraz następujące wytyczne: „Wszystkie własne publikacje autorów z poniższej listy zgłaszane przez prasę i wydawnictwa książkowe oraz wszystkie przypadki wymieniania ich nazwisk należy sygnalizować kierownictwu Urzędu, w porozumieniu z którym może jedynie nastąpić zwolnienie tych materiałów. Zapis nie dotyczy radia i TV, których kierownictwo we własnym zakresie zapewnia przestrzeganie tych zasad. Treść niniejszego zapisu przeznaczona jest wyłącznie do wiadomości cenzorów”.
Twórczość 1946 Drewniany koń 1946 Miasto niepokonane Między wojnami 1948 Samson 1948 Antygona 1949 Troja, miasto otwarte 1951 Człowiek nie umiera 1953 Sprawiedliwi ludzie 1954 Obywatele 1956 Czerwona czapeczka: wspomnienia z teraźniejszości 1957 Matka Królów 1958 Listy do pani Z.: wspomnienia z teraźniejszości 1960 Romantyczność 1963 Sposób bycia 1965 Bardzo starzy oboje 1966 Obrona Grenady i inne opowiadania 1966 Dżoker 1968 Rynek 1970 Jak być kochaną i inne opowiadania 1970 Mała księga 1972 Wariacje pocztowe 1974 Pomysł 1975 Nowele filmowe 1977 Nierzeczywistość 1980 Miesiące: 1978–1979 1982 Rondo 1984 Miesiące: 1982–1984 1987 Miesiące: 1980–1981 1987 Miesiące: 1985–1987 1991 Charaktery i pisma 1995 Zapamiętane 1999 Przygody Robinsona
Scenariusze filmowe: 1961 Samson 1962 Jak być kochaną 1965 Sposób bycia 1967 Bardzo starzy oboje 1981 Spokojne lata 1982 Matka Królów
Ekranizacje
Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy II klasy (15 lipca 1954) „w 10 rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (22 lipca 1952) „za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Złota Odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1962)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 5, 21 marca 1962, s. 1. Order Sztuki i Literatury (Francja, 1993)
Nagrody 1948 – Nagroda Literacka m.st. Warszawy za Miasto niepokonane 1950 – Państwowa Nagroda Artystyczna II stopnia w dziale literatury za cykl powieściowy Między wojnami 1955 – Nagroda Państwowa II stopnia za powieść Obywatele 1964 – Nagroda d’Isola Elba 1982 – Nagroda Fundacji Alfreda Jurzykowskiego 1986 – Nagroda Prato-Europa 1986 – Nagroda im. Ignazio Silone 1998 – Nagroda Polskiego PEN Clubu im. Jana Parandowskiego 1999 – Warszawska Premiera Literacka za Przygody Robinsona
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Mariusz Kubik – Portrety pisarzy: Kazimierz Brandys (27 X 1916–11 III 2000), „Gazeta Uniwersytecka UŚ”, nr 7 (74) / kwiecień 2000; Uniwersytet Śląski, Katowice
Kategoria:Absolwenci Szkoły Zgromadzenia Kupców w Łodzi Kategoria:Absolwenci Wydziału Prawa i Administracji Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Biografie kanonu polskiej Wikipedii Kategoria:Członkowie Polskiej Zjednoczonej Partii Robotniczej Kategoria:Członkowie Stowarzyszenia Pisarzy Polskich Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa)
Kategoria:Laureaci Nagrody im. Parandowskiego Kategoria:Ludzie urodzeni w Łodzi Kategoria:Ludzie związani z prasą podziemną w Polsce 1945–1989 Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni Odznaką Nagrody Państwowej Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Pisarze socrealiści Kategoria:Pisarze związani z Łodzią Kategoria:Pisarze związani z Paryżem Kategoria:Pisarze związani z Warszawą Kategoria:Pochowani na Cmentarzu Père-Lachaise w Paryżu Kategoria:Polacy odznaczeni Orderem Sztuki i Literatury Kategoria:Polacy pochodzenia żydowskiego Kategoria:Politycy PPR Kategoria:Polscy artyści socrealizmu Kategoria:Polscy eseiści XX wieku Kategoria:Polscy krytycy teatralni Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy Kategoria:Polscy scenarzyści filmowi Kategoria:Sygnatariusze Listu 15 Kategoria:Sygnatariusze Memoriału 101 Kategoria:Urodzeni w 1916 Kategoria:Zmarli w 2000 Kategoria:Polscy Żydzi ocalali z Zagłady