Owca

Owca (Ovis) – rodzaj ssaków z podrodziny antylop (Antilopinae) w obrębie rodziny wołowatych (Bovidae).

Rozmieszczenie geograficzne Rodzaj obejmuje gatunki występujące w Azji i Ameryce Północnej.

Morfologia Długość ciała 94–199 cm, długość ogona 5,5–17 cm, długość ucha 9–14,5 cm, długość tylnej stopy 27,9–46 cm, wysokość w kłębie 68–135 cm; masa ciała samic 25–104 kg, samców 36–175 kg.

Systematyka Rodzaj zdefiniował w 1758 roku szwedzki przyrodnik Karol Linneusz w 10 wydaniu Systema Naturae, publikacji własnego autorstwa dotyczącej systematyki zwierząt, roślin i minerałów. Linneusz wymienił trzy gatunki – Ovis aries , Ovis guineensis (= Ovis aries ) i Ovis strepsiceros (= Ovis aries ) – nie wskazując gatunku typowego; w 1837 roku irlandzki zoolog William Ogilby na typ nomenklatoryczny (Linneuszowska tautonimia) wyznaczył Ovis aries .

Etymologia Ovis: ‘owca’. Musimon: mousmōn ‘sardyńskie zwierzę’, najprawdopodobniej muflon. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Musimon asiaticus (= Capra ammon ). Aries: łac. aries ‘baran’. Gatunek typowy (absolutna tautonimia): Ovis aries . Musmon: gr. μουσμων mousmōn ‘sardyńskie zwierzę’, najprawdopodobniej muflon. Ammon: Ámmōn ‘Amon’, od egipsk. Amon, Amun lub Amen ‘ten, który jest ukryty’, nazwa Jowisza, czczonego w Afryce pod postacią barana. Ixalus: gr. ιξαλος ixalos ‘skaczący, zwinny’. Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Ixalus probaton (nomen dubium). Caprovis: zbitka wyrazowa nazw rodzajów: Capra (koziorożec) oraz Ovis (owca). Gatunek typowy (oznaczenie monotypowe): Ovis musimon (= Ovis aris ). Argali: mongolska nazwa dla dzikiej owcy. Gatunek typowy: Gray (1850) wymienił cztery gatunki – Ovis argali (= Capra ammon ), Ovis poliiPodgatunek O. ammon. , Ovis aries i Ovis montana (= Ovis canadensis ) – z których typem nomenklatorycznym jest (absolutna tautonimia) Ovis argali (= Capra ammon ); Gray (1852) wymienił dwa gatunki – Ovis argali (= Capra ammon ) i Ovis canadensis – nie wskazując gatunku typowego. Pachyceros: gr. παχυς pakhus ‘wielki, gruby’; κερας keras, κερατος keratos ‘róg’. Gatunek typowy: Ovis nivicola .

Podział systematyczny W zależności od ujęcia systematycznego do rodzaju zalicza się 5 (O. ammon, O. aries, O. canadensis, O. dalli i O. nivicola), 7 (O. ammon, O. aries, O. canadensis, O. dalli, O. gmelinii, O. nivicola i O. vignei) lub 21 (O. ammon, O. arabica, O. aries, O. bocharensis, O. canadensis, O. collium, O. cycloceros, O. dalli, O. darwini, O. gmelini, O. hodgsonii, O. isphahanica, O. jubata, O. karelini, O. laristanica, O. nigrimontana, O. nivicola, O. polii, O. punjabienis, O. severtzovi i O. vignei) współcześnie występujących gatunków; tutaj klasyfikacja za Mammals Diversity Database i All the Mammals of the World (2023): Grafika Gatunek Autor i rok opisu Nazwa zwyczajowa Podgatunki Rozmieszczenie geograficzne Podstawowe wymiaryDC – długość ciała; DO – długość ogona; MC – masa ciała StatusIUCNcentruj|100pxOvis gmeliniE. Blyth, 1841urial armeński4 podgatunkipołudniowo-środkowa i wschodnia Turcja, północny Irak, południowa Armenia, Azerbejdżan (Nachiczewańska Republika Autonomiczna), północny Izrael (Góra Karmel) oraz zachodni i południowy Iran; introdukowany na wyspę Kabudan na jeziorze Urmia w północno-zachodnim IranieDC: 119–140 cmDO: 11–13 cmMC: 29–67 kgcentruj|100pxOvis aries Linnaeus, 1758owca domowa2 podgatunkiudomowiony na całym świecie; muflon występuje w całej Europie kontynentalnej (na południe od Skandynawii), pochodzący od dzikich owiec z wysp Morza Śródziemnego; muflon został również wprowadzony na Wyspy Kanaryjskie, Wyspy Kerguelena, do Chile, Argentyny i Stanów Zjednoczonych (na niektórych wyspach i w ranczach łowieckich)DC: 70–90 cmDO: 6–10 cmMC: 25–40 kgWymiary podane dla muflona śródziemnomorskiego (O. a. musimon).GUcentruj|150pxOvis vigneiE. Blyth, 1841urial hinduski6 podgatunkówpółnocny i północno-wschodni Iran, Turkmenistan, zachodni Kazachstan, południowy Uzbekistan, południowy Tadżykistan, północny i północny wschodni Afganistan, Pakistan oraz północno-zachodnie Indie (Ladakh), również Oman, gdzie prawdopodobnie został introdukowany; zakres wysokości: 0–4500 m n.p.m.DC: 109–160 cmDO: 10–13 cmMC: 25–66 kgcentruj|100pxOvis ammon(Linnaeus, 1758)owca dzika9 podgatunkówwschodni Kazachstan, Rosja (góry Ałtaj) i Mongolia, na południe przez zachodnią i środkową Chińską Republikę Ludową do wschodniego Kirgistanu, wschodniego Uzbekistanu, Tadżykistanu, północno-wschodniego Afganistanu, północnego Pakistanu, północnych Indii (Ladakh i Sikkim) oraz wschodniego Nepalu; wymarły we wschodniej Chińskiej Republice Ludowej; zakres wysokości: do 5700 m n.p.m.DC: 133–199 cmDO: 5,5–18 cmMC: 47–175 kgcentruj|150pxOvis nivicolavon Eschscholtz, 1829owca śnieżna4 podgatunkiRosja (góry we wschodniej Syberii, na wschód od rzeki Lena to półwyspów Czukockiego i Kamczatki, izolowane populacje w górach Putorana na południe od półwyspu Tajmyr); zakres wysokości: 0–1800 m n.p.m.DC: 126–188 cmDO: 7,5–13 cmMC: 33–105 kgcentruj|150pxOvis canadensisG.K. Shaw, 1804owca kanadyjska5 podgatunkówpołudniowo-zachodnia Kanada (południowa Kolumbia Brytyjska i południowo-zachodnia Alberta), zachodnie Stany Zjednoczone, północno-zachodni Meksyk (Półwysep Kalifornijski, północnozachodnia Sonora, przywrócony w Coahuila i Chihuahua; zakres wysokości: do 3500 m n.p.m.DC: 96–169 cmDO: 10,2–15,2 cmMC: do 145 kgcentruj|150pxOvis dalli E.W. Nelson, 1884owca jukońska2 podgatunkiStany Zjednoczone (Alaska) i Kanada (Jukon, skrajnie zachodnie Terytoria Północno-Zachodnie oraz północna Kolumbia Brytyjska)DC: 130–178 cmDO: 8–13 cmMC: około 57–82 kg Kategorie IUCN: – gatunek najmniejszej troski, – gatunek bliski zagrożenia, – gatunek narażony; GU – gatunek udomowiony, nie podlega ocenie przez IUCN.

Bywa wyróżniany tylko jeden (O. ammon, por. Haltenorth, 1963:126–128) lub dwa (O. ammon i O. canadensis, por. Corbet, 1978c:218) gatunki, bywa do siedmiu (por. Korobitsyna et al., 1974; Nadler et al., 1973). Van Gelder (1977b) włączył rodzaj do Capra (kozy i koziorożce). Klasyfikacja biologiczna rodzaju jest nadal przedmiotem dyskusji wśród naukowców i może ulegać zmianom.

Opisano również gatunki wymarłe: Ovis dorshi (Alaska; fanerozoik). Ovis primaeva (Francja; fanerozoik). Ovis scaphoceras (Stany Zjednoczone) Ovis shantungensis (Chińska Republika Ludowa; plejstocen).

Uwagi

Przypisy Nazwy zwyczajowe za:

Bibliografia

Kategoria:Wołowate Kategoria:Taksony opisane przez Karola Linneusza