thumb|Budynki Wydziału Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego przy ul. Pasteura 5 thumb|Siedziba Wydziału Matematyki i Informatyki Uniwersytetu Jagiellońskiego Uczelnie w Polsce – publiczne i niepubliczne uczelnie działające na terytorium Polski.
W roku akademickim 2014/2015 w Polsce funkcjonowały 434 uczelnie, w tym: 18 uniwersytetów 70 uczelni ekonomicznych 25 uczelni technicznych 19 uczelni artystycznych 15 uczelni teologicznych 15 uczelni pedagogicznych 9 uczelni medycznych 7 uczelni rolniczych 7 uczelni resortu obrony narodowej i resortu spraw wewnętrznych 6 akademii wychowania fizycznego 2 uczelnie morskie 236 pozostałych placówek.
302 z ogółu uczelni to uczelnie niepubliczne.
Wszystkie uczelnie kształciły w sumie 1 469 386 studentów, z czego 359 178 (24,4%) przypadało na uczelnie niepubliczne. W roku 2014/2015 uczelnie zatrudniały 93 133 nauczycieli akademickich, co oznacza, że na jednego nauczyciela przypadało średnio 16 studentów. Liczba absolwentów w roku akademickim 2013/2014 wynosiła 424 564. Od roku akademickiego 2006/2007 liczba studentów systematycznie maleje.
W roku akademickim 2008/09 w szkołach niepublicznych kształciło się 34% (660 tys.) wszystkich studentów. Zdaniem autorów „Raportu o stanie edukacji 2010” jest to odsetek bardzo wysoki, nie tylko w porównaniu z innymi krajami europejskimi, ale także w porównaniu ze Stanami Zjednoczonymi (dla których wynosił on poniżej 30%). Począwszy od roku 2007/2008 obserwowany jest systematyczny spadek liczby studentów uczelni niepublicznych, nieproporcjonalnie wyższy niż w przypadku szkół publicznych. W efekcie spada procentowy udział studentów kształcących się na uczelniach niepublicznych.
Nazewnictwo uczelni według uprawnień thumb|Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie – Wydział Kształtowania Środowiska i Rolnictwa Przed 1 października 2018 r. zgodnie z ustawą z dnia 18 marca 2011 r. o zmianie ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym, uczelnie miały prawo używać w swoich nazwach następujących wyrazów w zależności od posiadanych uprawnień.: uniwersytet – uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w co najmniej 10 dyscyplinach, w tym co najmniej po 2 uprawnienia w każdej z następujących grup dziedzin nauki: humanistycznych, prawnych, ekonomicznych lub teologicznych matematycznych, fizycznych, nauk o Ziemi lub technicznych biologicznych, medycznych, chemicznych, farmaceutycznych, rolniczych lub weterynaryjnych uniwersytet techniczny – uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w co najmniej 10 dyscyplinach, w tym co najmniej 6 uprawnień w zakresie nauk technicznych uniwersytet uzupełniony przymiotnikiem w celu określenia profilu – co najmniej 6 uprawnień do nadawania stopnia naukowego, w tym co najmniej 4 uprawnienia w zakresie nauk objętych profilem uczelni politechnika – uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktora w co najmniej 6 dyscyplinach, w tym co najmniej 4 uprawnienia w zakresie nauk technicznych akademia – co najmniej 2 uprawnienia do nadawania stopnia naukowego doktoraPor. nazwy angielskie i niemieckie polskich uczelni: Piotr Sulikowski, Alina Szwajczuk: Proper names in professional translation. Names of Polish academic institutions in English and German. Hamburg: Verlag Dr. Kovač: Hamburg, 2018, 204 s..
Od 1 października 2018 nazwyArt. 16 ust. 1-3 ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce ().:
„akademia” może używać uczelnia akademicka „politechnika” może używać uczelnia akademicka posiadająca kategorię naukową A+, A albo B+ w co najmniej 2 dyscyplinach w zakresie nauk inżynieryjnych i technicznych „uniwersytet” może używać uczelnia akademicka posiadająca jedną z ww. kategorii w co najmniej 6 dyscyplinach naukowych lub artystycznych, zawierających się w co najmniej 3 dziedzinach nauki lub sztuki.
Działy administracyjne uczelni Rektorat – siedziba władz rektorskich. Kwestura – dział zajmujący się księgowością uczelni.
Uszeregowane według typu uczelni uniwersytety politechniki akademie sztuk pięknych uczelnie muzyczne uczelnie morskie uczelnie wychowania fizycznego uczelnie teatralne uczelnie ekonomiczne uczelnie medyczne uczelnie pedagogiczne uczelnie rolnicze uczelnie służb państwowych uczelnie teologiczne uczelnie wojskowe uczelnie zawodowe uczelnie publiczne uczelnie niepubliczne
Uszeregowane według lokalizacji uczelni
Uczelnie w dawnej Polsce Akademia Wileńska Akademia Rolnicza w Dublanach Akademia Lwowska Uniwersytet Stefana Batorego w Wilnie Uniwersytet Jana Kazimierza we Lwowie Politechnika Lwowska Szkoła Rycerska Collegium Nobilium jezuitów w Warszawie Collegium Nobilium pijarów w Warszawie Collegium Nobilium teatynów w Warszawie Akademia Zamojska Kolegium jezuitów w Kaliszu Kolegium jezuitów w Wilnie Kolegium jezuitów w Poznaniu Kolegium jezuitów w Pułtusku Kolegium jezuitów w Głogowie Akademia Bialska
Pozycja międzynarodowa Poszczególne dziedziny nauki w Polsce rozwijają się nierównomiernie i różnią się pozycją w świecie. Najsilniejsze są od dawna nauki ścisłe, astronomia, chemia, fizyka i matematyka. We wszystkich rankingach najlepiej wypada fizyka, która zajmuje najwyższe miejsce pod względem liczby publikacji naukowych, przeciętnej liczby cytowań i indeksu h.
W ogólnych rankingach uczelni zbytnio rozdrobnione polskie uczelnie są daleko od czołówki, ponieważ nie mogą konkurować z uniwersytetami zachodnimi, które są z reguły wielotematyczne. Tylko w rankingach uczelnianych obejmujących osobno poszczególne dziedziny polskie uczelnie zaczynają dobijać do czołówki.
W niemieckim rankingu poszczególnych wydziałów uczelni europejskich najwyżej, na 12. miejscu pod względem liczby publikacji naukowych, uplasował się Wydział Fizyki Uniwersytetu Warszawskiego.
Zobacz też system oświaty w Polsce autonomia uniwersytetów Polska Komisja Akredytacyjna Uniwersytet Nysa
Przypisy
Bibliografia
Linki zewnętrzne Uczelnie – wykazy Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego W spisie brak uczelni artystycznych (podległych Ministerstwu Kultury), medycznych (podległych Ministerstwu Zdrowia), wojskowych (podległych MON), policyjnej i służby pożarniczej (podległych MSWiA) oraz morskich (podległych Ministerstwu Gospodarki Morskiej)