Kościół Narodzenia Najświętszej Maryi Panny – zabytkowy kościół znajdujący się przy al. „Solidarności” 80 (dawniej ul. Leszno 32) w dzielnicy Śródmieście w Warszawie.
Historia Kościół zbudowany w latach 1682–1732 jako kościół przylegający do klasztoru karmelitów trzewiczkowych.
Prowincjał polsko-litewski zakonu karmelitów trzewiczkowych o. Marcin Charzewicz, za pośrednictwem o. dra teologii Marcina Behma rejenta generalnego prowincji, nabył od ppłk Jana Weretyckiego i jego żony posiadłość w miasteczku Leszno pod Warszawą za kwotę 2000 ówczesnych złotych. Biskup poznański Stefan Wierzbowski 2 września 1682 w liście do prowincjała zakonu zezwolił karmelitom podnieść krzyż i odprawiać nabożeństwa, co było równoznaczne z pozwoleniem na budowę kościoła i klasztoru. Zgodę na budowę wyrazili również bracia Leszczyńscy, właściciele Leszna, Bogusław – opat czerwiński i proboszcz płocki oraz Rafał – ojciec późniejszego króla Stanisława Leszczyńskiego.
Pierwsze nabożeństwo odbyło się 8 września 1682 w kaplicy urządzonej w nabytej posiadłości, „przed cudownym obrazem w srebrnych ramach, nieznanego autora a przedstawiającym Matkę Boską”Julian Bartoszewicz: Kościoły Warszawskie rzymsko-katolickie opisane pod względem historycznym, Warszawa 1855, s. 323–330.. Obraz ten został potem umieszczony w ołtarzu głównym kościoła.
Julian Bartoszewicz tak opisuje erygowanie kościoła (pisownia oryginalna z pominięciem akcentów é):
Wyżej jest mowa o Marcinie Oborskim – marszałku sejmu w latach 1666 i 1672.
Kościół został poświęcony 27 kwietnia 1732 przez legata papieskiego w Polsce Camillo Paolucciego. Cztery ołtarze boczne poświęcono świętym: Józefowi, Wojciechowi, Eliaszowi i Magdalenie de’ Pazzi. Obrazy do tych ołtarzy namalował Szymon Czechowicz.
W czasie wojny północnej klasztor został zajęty przez Szwedów, skąd 28 lipca 1704 wyruszyło ich poselstwo do przybywającego w tym czasie do Warszawy nowo wybranego króla Stanisława Leszczyńskiego.
W 1818 klasztor został częściowo przejęty przez władze i przeznaczony na więzienieDo 1819 przed kompleksem klasztornym znajdował się pręgierz dla jurydyki Leszno.. W 1822 zostali tu osadzeni m.in. Walerian Łukasiński i inni członkowie Towarzystwa Patriotycznego. Więzieni tu byli również Ignacy Prądzyński, Maurycy Mochnacki i Piotr Wysocki.
Kościół został odrestaurowany w 1853; wtedy też dobudowano kaplicę i zegar na wieży. Koszt odnowy wyniósł przeszło 22 000 złp. (rubli srebrnych 3 315 kop. 20), z czego rząd przeznaczył na ten cel 500 rubli srebrnychJulian Bartoszewicz: Kościoły Warszawskie rzymsko-katolickie opisane pod względem historycznym, Warszawa 1855, s. 112–126..
W latach 1940−1942 był jednym z dwóch czynnych kościołów w granicach getta (drugim był kościół Wszystkich Świętych). Po wojnie kościół i budynki dawnego klasztoru były zniszczone w ok. 45%. Świątynia została odbudowana w latach 1951–1956. Zabudowania klasztorne nie zostały odbudowane, pozostał tylko piętrowy aneks.
W kościele wisi kopia obrazu Matki Boskiej Białynickiej z Białynicz, której oryginał znajdował się na zamku w Lachowiczach podczas trzymiesięcznej obrony przed wojskami moskiewskimi w 1660, porównywanej do obrony Jasnej Góry w 1655K. Przygoda, Madonny Kresowe w świątyniach Warszawy, s. 19.. Warszawski obraz znany od 1641 roku, zaginął w powstaniu warszawskim, obecny wizerunek jest jego kopią.
W 1968 zbudowano 25-głosowe organy. W latach 1984–1985 przy kościele wzniesiono plebanię. W 2009 przeszedł częściowy remont elewacji. Przy okazji remontu odtworzono barokową kolorystykę frontu kościoła, który stał się purpurowy.
Przesunięcie budynku w 1962 roku Po wybudowaniu trasy W-Z poszerzano później biegnącą tu dawną ulicę Leszno, stanowiącą część nowej alei gen. K. Świerczewskiego (od 1991 aleja „Solidarności”). Rozważano pozostawienie kościoła w dotychczasowym miejscu, ze zwężeniem jezdni i zamurowaniem wejścia frontowego, ale bez chodnika po tej stronie (piesi mieli przechodzić pod budynkiem kościoła albo okrążać go od północnej strony), lub przesunięcie świątyni. Koncepcję projektu przesunięcia opracowano w 1960. Rozebrano sąsiadujące z kościołem mniej wartościowe zabudowania poklasztorne. Po wielu przygotowaniach, nocą z 30 listopada na 1 grudnia 1962, kościół został przesunięty o 21 metrów na północ (fasada frontowa stanęła w linii dawnego łuku tęczowego) bez konieczności przeprowadzenia rozbiórki i prac rekonstrukcyjnych. Było to pierwsze w Europie i trzecie na świecie przesunięcie obiektu sakralnego. Miejsce dawnej lokalizacji kościoła jest zaznaczone na chodniku i jezdni alei „Solidarności” granitową kostką.
Przesunięcie kościoła, przygotowania do niego, zabezpieczenia i kwestie techniczne zostały szczegółowo opisane w publikacji „Przesunięcie kościoła przy poszerzaniu Trasy W-Z w Warszawie”. Nakręcono również o nim film.
Galeria
Przypisy
Linki zewnętrzne Kościół i klasztor na Lesznie Architektura przedwojennej Warszawy Al. „Solidarności” 80 (dawniej Leszno 32) Jerzy S. Majewski Leszno 32 Jerzy S. Majewski Fotografie z przesuwania kościoła Architektura przedwojennej Warszawy
Warszawa Narodzenia NMP Warszawa Narodzenia Najświętszej Maryi Panny Kategoria:Religia na Muranowie Kategoria:Przesunięte obiekty budowlane Kategoria:Dawne kościoły i klasztory karmelitów trzewiczkowych