My Fair Lady – musical z roku 1956 (oparty na dramacie Pigmalion George’a Bernarda Shawa) z librettem Alana Jaya Lernera oraz muzyką Fredericka Loewe. Opowiada historię kwiaciarki z niższych sfer Elizy Doolittle, która pod wpływem profesora fonetyki Henry’ego Higginsa zmienia się w damę. W premierowej produkcji na Broadwayu oraz West Endzie wystąpili Rex Harrison i Julie Andrews.
Produkcja na Broadwayu z 1956 roku była znacznym sukcesem ustanawiając w tamtym czasie rekord najdłużej granego nowojorskiego przedstawienia. Produkcję przeniesiono do Londynu w 1958, musical w 1964 roku został sfilmowany.
Produkcja Początki W połowie lat trzydziestych producent filmowy Gabriel Pascal nabył prawa do produkcji filmowych wersji kilku sztuk George’a Bernarda Shawa, w tym Pygmaliona. Shaw mając złe doświadczenia z The Chocolate Soldier (wiedeńską operetką opartą na jego sztuce Arms and the Man) odmówił zgody na adaptację Pigmaliona w musical (Pascal nakręcił zatem w 1937 adaptację filmową). Po śmierci Shawa w 1950 Pascal poprosił autora tekstów Alana Jaya Lernera o napisanie musicalu. Lerner zgodził się i z kompozytorem Frederickiem Loewe rozpoczęli pracę. Szybko jednak zdali sobie sprawę, że sztuka narusza kilka kluczowych zasad konstruowania musicalu: główny wątek nie był historią miłosną, nie było rozbudowanej fabuły ani drugiego wątku miłosnego oraz scen zbiorowychLerner, p. 36.. Oscar Hammerstein II, który wraz z Richardem Rodgersem również bezskutecznie próbował zaadaptować Pigmaliona na musical, powiedział Lernerowi, że „przekształcenie tej sztuki w musical jest niemożliwe”. Lerner i Loewe porzucili projekt na dwa lataLerner, p. 38..
Powstanie dzieła Pascal zmarł roku 1954, Chase Manhattan Bank przejął jego prawa. Lerner znów zaczął myśleć o PigmalionieLerner, p. 39.. Skontaktował się z Loewe i zaczęli ponownie pracę dochodząc do wniosku, że adaptacja wymaga dodania więcej treści, której nie zawierał dramatLerner, pp. 43–44.. Zaczęli pisać starając się dopiero o prawa do adaptacji muzycznej Pigmaliona i walcząc o nie z Metro-Goldwyn-Mayer (które usiłowało wymusić na nich wycofanie się z wyścigu). Loewe stwierdzając „napiszemy musical bez praw, a kiedy nadejdzie czas, by bank zdecydował, kto ma je nabyć będziemy przed wszystkimi innymi i będą zmuszeni je nam przekazać”Lerner, p. 47.. Przez kolejne pięć miesięcy Lerner i Loewe pisali i podejmowali decyzje castingowe. Ostatecznie zgodnie z przewidywaniami bank przyznał im prawa do adaptacji.
Lerner zdecydował się na tytuł My Fair Lady, odnosząc się zarówno do jednego z prowizorycznych tytułów Shawa dla Pigmaliona (Fair Eliza), jak i do ostatniego wiersza każdej zwrotki rymowanki London Bridge Is Falling Down. Pierwotnie rolę profesora Higginsa zaoferowano Noëlowi Cowardowi, który jednak ją odrzucił sugerując, aby producenci obsadzili Rexa HarrisonaMorley, Sheridan. A Talent to Amuse: A Biography of Noël Coward, p. 369, Doubleday & Company, 1969. który po długich deliberacjach przyjął rolę. Mary Martin była pierwszym wyborem do roli Elizy Doolittle, ale również odmówiła. Twórcy wypatrzyli dwudziestojednoletnią brytyjską aktorkę Julie Andrews, która dwa lata wcześniej zadebiutowała na Broadwayu w musicalu The Boy Friend. Reżyser Moss Hart zgodził się wyreżyserować po wysłuchaniu tylko dwóch piosenek. Orkiestracji podjęli się doświadczeni Robert Russell Bennett i Philip J. Lang. W scenariuszu musicalu wykorzystano kilka scen dopisanych przez Shawa dla filmowej wersji Pigmaliona z 1938 roku (sekwencję balu w ambasadzie i zmienione w porównaniu do dramatu zakończenie filmu). Rozbudowano sekwencje lekcji Elizy.
USA 1956 Broadway prapremiera Musical przed Broadwayem był testowany w teatrze Shubert w New Haven. Podczas pierwszego pokazu przedpremierowego Rex Harrison, nieprzyzwyczajony do śpiewania przed orkiestrą zamknął się w swojej garderobie i wyszedł z niej dopiero na godzinę przed podniesieniem kurtynySchreiber, Brad. Stop the show!: a history of insane incidents and absurd accidents in the theater (2006), Thunder’s Mouth Press, , pp. 137–138.. My Fair Lady była następnie grana przez cztery tygodnie w Erlanger Theatre w Filadelfii, począwszy od 15 lutego 1956 roku.
Premiera musicalu na Broadwayu miała miejsce 15 marca 1956 roku w Mark Hellinger Theatre w Nowym Jorku. Spektakl został potem przeniesiony do Broadhurst Theatre, a następnie do Broadway Theatre, gdzie miało miejsce ostatnie 2717 przedstawienie dnia 29 września 1962 (ówczesny rekord). Oprócz Rexa Harrisona i Julie Andrews premierową obsadę stanowili: Stanley Holloway jako Alfred Doolitle, Robert Coote jako pułkownik Pickering, Cathleen Nesbitt jako pani Higgins, John Michael King jako FreddySuskin, Steven. „'My Fair Lady’, 1956, 1976, and 1981”Show tunes: the songs, shows, and careers of Broadway’s major composers (2010, 4ed.), Oxford University Press, , p. 224.. Harrison został zastąpiony przez Edwarda Mulhare w listopadzie 1957 a Sally Ann Howes zastąpiła Andrews w lutym 1958Vallance, Thomas. „Obituary: Edward Mulhare” The Independent (UK), May 27, 1997.„A Fiery ‘Fair Lady’ Takes Over”Life Magazine, March 3, 1958, p. Front Cover, 51–54.. Na początku 1959 był to najbardziej dochodowy musical w historii Broadway z 10 milionami dolarów przychodu.
1976 Broadway Pierwsze wznowienie na Broadwayu miało premierę w St. James Theatre 25 marca 1976, po przenosinach do Lunt-Fontanne Theatre i łącznie 377 przedstawieniach zamknięto je 20 lutego 1977 roku. Reżyserował Jerry Adler, Ian Richardson wystąpił jako Higgins, a Christine Andreas jako Eliza, George Rose jako Alfred P. Doolittle i Robert Coote odtwarzający swoją rolę Pickeringa. Richardson i Rose zostali nominowani do nagrody Tony dla najlepszego aktora w musicalu, Rose otrzymał to wyróżnienie.
1981 Broadway Kolejne wznowienie miało miejsce w Teatrze Uris 18 sierpnia 1981 zakończyło 29 listopada 1981, po 120 przedstawieniach. Nancy Ringham wystąpiła jako Eliza, Rex Harrison powtórzył swoją rolę Higginsa, Jack Gwillim jako Pickering, Cathleen Nesbitt w wieku 93 lat wcieliła się ponownie w rolę pani Higgins. Reżyserował Patrick GarlandGussow, Mel. „The Stage: ‘My Fair Lady’ Returns”The New York Times, August 19, 1981..
1993 Broadway Nowe wznowienie reżyserowane przez Howarda Daviesa miało premierę w Virginia Theatre dnia 9 grudnia 1993, ostatni spektakl 1 maja 1994 po 165 przedstawieniach. W obsadzie wystąpili Melissa Errico jako Eliza, Richard Chamberlain jako Higgins i Paxton Whitehead jako PickeringSimon, John. „This Lady Is For Burning”New York Magazine, January 3, 1994..
2003 Hollywood Bowl W dniu 3 sierpnia 2003 roku na jednorazowym koncercie w Hollywood Bowl wystąpili: Melissa Errico jako Eliza, John Lithgow jako Higgins, Roger Daltrey jako A. Doolittle i Paxton Whitehead jako Pickering.
2007 Nowy Jork W 2007 roku w Filharmonii Nowojorskiej miała miejsce kostiumowa prezentacja musicalu. Koncert miał cztery wystawienia od 7 do 10 marca w Lincoln Center Avery Wystąpili: Kelli O’Hara jako Eliza, Kelsey Grammer jako Higgins, Charles Kimbrough jako Pickering i Brian Dennehy jako Alfred Doolittle. Panią Higgins zagrała Marni Nixon – która podkładała w 1964 roku partie wokalne za Audrey Hepburn (grającą Elizę) w wersji filmowej musicaluLawson, Kyle. „Marni Nixon in My Fair Lady” The Arizona Republic, June 10, 2008..
2007 Tour Trasa koncertowa (na bazie spektaklu z West Endu z 2001) trwała od 12 września 2007 do 22 czerwca 2008. W produkcji wystąpili Christopher Cazenove jako Higgins, Lisa O’Hare jako Eliza, Walter Charles jako Pickering, Tim Jerome jako Alfred Doolittle i Marni Nixon jako pani HigginsGans, Andrew. „Marni Nixon to Join My Fair Lady Tour in Chicago” playbill.com, August 28, 2007..
2018 Broadway Najnowsze wznowienie na Broadwayu miało premierę w Vivian Beaumont Theatre 19 kwietnia 2018 i zakończyło się 7 lipca 2019 po 509 występachFierberg, Ruthie. „My Fair Lady Revival Starring Laura Benanti Closes on Broadway July 7", Playbill, July 7, 2019.. Reżyserem był Bartlett Sher„First New Production of ‘My Fair Lady’ in 25 Years to ‘Dance All Night’ on Broadway Next Spring” Broadway World, March 6, 2017. w obsadzie znaleźli się Lauren Ambrose jako Eliza, Harry Hadden-Paton jako Higgins, Allan Corduner jako Pickering, Diana Rigg jako pani HigginsMcPhee, Ryan. „Broadway’s New ‘My Fair Lady’ Finds Its Stars in Lauren Ambrose and Harry Hadden-Paton”, Playbill, October 5, 2017.Fierberg, Ruthie and Adam Hetrick. „Read Reviews for Broadway’s Latest Revival of ‘My Fair Lady’, Starring Lauren Ambrose”, Playbill, April 19, 2018.. Spektakl od grudnia 2019 ruszył w trasę objazdową po Ameryce Północnej z udziałem Shereen Ahmeda w roli Elizy i Lairda Mackintosha jako HigginsRobinson, Mark A. „Lincoln Center Theater’s My Fair Lady to Tour”, Broadwaydirect.com July 9, 2019; and Fierberg, Ruthie. „Take a Look at the North American Tour of My Fair Lady”, Playbill, December 18, 2019..
Wielka Brytania 1958 West End prapremiera brytyjska Produkcja na West Endzie, w której Harrison, Andrews, Coote i Holloway powtórzyli swoje nowojorskie role miała premierę 30 kwietnia 1958 r. w Theatre Royal przy Drury Lane. Wystawiano ją pięć i pół roku (2 281 przedstawień). Zena Dare wystąpiła w musicalu jako pani Higgins a Leonard Weir zagrał Freddy’ego. Harrison opuścił londyńską obsadę w marcu 1959, Andrews w sierpniu 1959 a Holloway w październiku 1959.
1979 West End Wznowienie londyńskie wyprodukowane przez Camerona Mackintosha i wyreżyserowane przez Alana Jaya Lernera miało premierę w Adelphi Theatre w październiku 1979 z udziałem Liz Robertson jako Elizy, Tony’ego Brittona jako Higginsa, Anny Neagle jako pani Higgins, Richarda Caldicota jako Pickering„International News”, The Associated Press, October 26, 1979 („Twenty-one years after Eliza Doolittle first straightened out her A’s to the delight of Professor Higgins, „My Fair Lady” reopened in London Thursday night to rave notices.”).Borders, William. „A New Fair Lady Delights London Theatergoers”, The New York Times, November 26, 1979, p. C15., Phyllis.demon.co.uk, accessed December 7, 2011.. Choreografia Gillian Lynne„0 Questions With...Liz Robertson”, Whatsonstage.com, April 22, 2002..
2001 West End Cameron Mackintosh wyprodukował także kolejną adaptację z premierą 15 marca 2001 roku w Royal National Theatre (przeniesiona do Theatre Royal, Drury Lane) w reżyserii Trevora Nunna z choreografią Matthew Bourne’a. W rolach głównych wystąpili: Martine McCutcheon jako Eliza i Jonathan Pryce jako Higgins, Dennis Waterman jako Alfred P. Doolittle. Spektakl zdobył trzy nagrody Oliviera. W grudniu 2001 Joanna Riding przejęła rolę Elizy, a w maju 2002 Alex Jennings (oboje również zdobyli nagrody Oliviera w kolejnym roku). Trasa koncertowa po Wielkiej Brytanii rozpoczęła się 28 września 2005 roku. W produkcji wystąpili Amy Nuttall jako Eliza, Christopher Cazenove jako Higgins, Russ Abbot jako Alfred Doolittle, a także Honor BlackmanLangley, Sid. „Finding The Fair Lady Twice OVER”, Birmingham Post, September 16, 2005, p. 13.. Trasa zakończyła się 12 sierpnia 2006Bicknell, Gareth. „Gareth Hale is in My Fair Lady at Wales Millennium Centre from Tuesday, July 25 to Saturday, August 12". „Change of pace for versatile actor Hale”, Daily Post (Liverpool), July 21, 2006. p. 24..
2012 Produkcja Sheffield Produkcja My Fair Lady została otwarta w Sheffield Crucible 13 grudnia 2012 roku. Carly Bawden odtwarzała Elizę, Dominic West grał Henry’ego Higginsa. Reżyserem był Daniel Evans. Produkcja trwała do 26 stycznia 2013 sheffieldtheatres.co.uk.„Crucible’s ‘My Fair Lady’, Starring Dominic West and Carly Bawden, Aiming for West End, May 2013?” broadwayworld.com, January 3, 2013..
Polska