mały|Grób Haliny Auderskiej na cmentarzu Powązkowskim Halina Maria Auderska (ur. w Odessie, zm. 21 lutego 2000 w Warszawie) – polska autorka sztuk scenicznych, słuchowisk radiowych i scenariuszy filmowych, prozaiczka, leksykografka. Posłanka na Sejm PRL VIII i IX kadencji.

Życiorys Wnuczka zesłańca syberyjskiego, była córką Romana (inżyniera) i Heleny z domu Janelli. Początkowo odbierała wykształcenie domowe, następnie uczyła się w noszącym imię Aleksandra Jabłonowskiego polskim gimnazjum w Odessie. Ukończyła filologię polską na Uniwersytecie Warszawskim oraz studium pedagogiczne. W latach 1926–1939 pracowała jako nauczycielka szkół średnich.

Po wybuchu II wojny światowej w trakcie obrony stolicy pełniła służbę jako pielęgniarka w Szpitalu Ujazdowskim w Warszawie na oddziale VI (najciężej ranni, amputacje; wraz z nią pracowała tam Jadwiga Sosnkowska). Była sanitariuszką w Warszawie i żołnierzem ZWZ-AK ps. „Nowicka”. W okresie okupacji uczestniczyła również w tajnym nauczaniu. Uczestniczka powstania warszawskiego jako prasowy sprawozdawca wojenny.

Debiutowała w 1924 jako autorka słuchowisk radiowych. W 1935 wydała powieść Poczwarki Wielkiej Parady. Pamiętnik maturzystki. W latach 1946–1950 redaktor naczelna w wydawnictwie Trzaska, Evert i Michalski (TEiM). W latach 1956–1959 w zespole redakcyjnym miesięcznika Dialog jako sekretarz redakcji. W latach 1950–1969 zastępczyni redaktora naczelnego Słownika języka polskiego. W latach 1958–1979 współzałożycielka i długoletnia prezeska ITI. W 1964 podpisała list pisarzy polskich, protestujących przeciwko listowi 34, wyrażając protest przeciwko uprawianej na łamach prasy zachodniej oraz na falach dywersyjnej rozgłośni radiowej Wolnej Europy, zorganizowanej kampanii, oczerniającej Polskę Ludową„Dziennik Polski”, rok XX, nr 111 (6303), 12 maja 1964, s. 2..

W latach 1983–1986 była pierwszą prezeską Związku Literatów Polskich – organizacji powołanej przez władze komunistyczne w miejsce rozwiązanego przez nie wcześniej związku o tej samej nazwie (od 1986 prezeską honorową).

W latach 1981–1983 była członkinią prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu. Członkini prezydium Tymczasowej Rady Krajowej Patriotycznego Ruchu Odrodzenia Narodowego„Dziennik Polski”, rok XXXVIII, nr 223 (11 807), 20 grudnia 1982, s. 2., następnie Rady Krajowej PRON„Trybuna Robotnicza”, nr 109 (12 961), 10 maja 1983, s. 6.. W 1983 wybrana w skład prezydium Krajowej Rady Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej. Była członkinią Komitetu Wykonawczego Rady Krajowej PRON oraz członkinią Ogólnopolskiego Komitetu Pokoju. W latach 1980–1989 była bezpartyjną posłanką na Sejm.

Zmarła w Warszawie, pochowana na cmentarzu Powązkowskim (kwatera 103-6-2).

Twórczość Książki 1935: Poczwarki Wielkiej Parady 1939: Połów. Sztuka w dwóch aktach 1952: Zbiegowie 1954: Rzeczpospolita zapłaci 1959: Zaczarowana zatoka 1964: Awantura w Jaworowie 1971: Jabłko granatu 1973: Ptasi gościniec 1974: Babie lato 1977: Szmaragdowe oczy 1977: Kwartet wokalny 1980: Miecz Syreny 1980: Zwyczajnie, człowiek 1983: Smok w herbie. Królowa Bona 1985: Zabić strach

Filmografia 1980: Królowa Bona (scenariusz) 1982: Epitafium dla Barbary Radziwiłłówny (scenariusz, wspólnie z Januszem Majewskim i Stanisławem Kasprzysiakiem)

Ordery i odznaczenia Order Sztandaru Pracy I klasy Order Sztandaru Pracy II klasy (przed 1984) Krzyż Komandorski Orderu Odrodzenia Polski (przed 1984) Krzyż Oficerski Orderu Odrodzenia Polski (przed 1984) Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski (11 lipca 1955) („w 10. rocznicę Polski Ludowej za zasługi w dziedzinie kultury i sztuki”). Krzyż Walecznych (dwukrotnie) Warszawski Krzyż Powstańczy Medal 40-lecia Polski Ludowej (1984)Uznanie dla twórców kultury, „Trybuna Robotnicza”, nr 170, 19 lipca 1984, s. 1–2. Medal 10-lecia Polski Ludowej (19 stycznia 1955) – Uchwała Rady Państwa z dnia 19 stycznia 1955 r. nr 0/196 – na wniosek Ministra Kultury i Sztuki. Odznaka tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” (1986)Potrzeby i nowe zadania, „Rzeczpospolita”, nr 229, 1 października 1986, s. 8. Złota odznaka honorowa „Za Zasługi dla Warszawy” (1970)Dziennik Urzędowy Rady Narodowej m.st. Warszawy, nr 3, 30 kwietnia 1970, s. 6. Medal Sejmu PRL (1984)Medal Sejmu PRL dla Haliny Auderskiej, „Trybuna Robotnicza”, nr 158, 5 lipca 1984, s. 1. Złota odznaka „Za zasługi dla dziennikarstwa” (1985)Kronika, „Prasa Polska”, nr 2, 1 lutego 1986, s. 58.

Nagrody 1971: Nagroda Literacka m.st. Warszawy 1974: I nagroda w konkursie literackim na XXX-lecie PRL za powieść Babie lato 1975: Nagroda Prezesa Rady Ministrów 1976: Dyplom honorowy Związku Pisarzy ZSRRRadzieckie dyplomy dla polskich pisarzy, „Sztandar Młodych”, nr 119, 19 maja 1976, s. 1. 1977: nagroda I stopnia Ministra Kultury i Sztuki za całokształt twórczości 1978: nagroda indywidualna „Trybuny Ludu”Doroczne nagrody „Trybuny Ludu”, „Trybuna Ludu”, nr 207, 1 września 1978, s. 5. 1984: Nagroda im. Ludwika Waryńskiego w związku z ukazaniem się V wydania Ptasiego gościńca i Babiego Lata (nakładem Książki i Wiedzy)Wręczenie nagród im. Ludwika Waryńskiego, „Trybuna Ludu”, nr 178, 26 lipca 1984, s. 2. 1986: Nagroda im. Włodzimierza Pietrzaka

Przypisy

Bibliografia

Hasło w encyklopedii WIEM

Kategoria:Absolwenci Wydziału Polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego Kategoria:Absolwentki Gimnazjum Żeńskiego im. Cecylii Plater-Zyberkówny Kategoria:Autorzy polskich słuchowisk radiowych Kategoria:Członkowie Prezydium Ogólnopolskiego Komitetu Frontu Jedności Narodu Kategoria:Członkowie Rady Krajowej PRON Kategoria:Członkowie Tymczasowej Rady Krajowej PRON Kategoria:Członkowie Związku Literatów Polskich (Polska Rzeczpospolita Ludowa) Kategoria:Działacze Towarzystwa Przyjaźni Polsko-Radzieckiej Kategoria:Kobiety – powstańcy warszawscy Kategoria:Kobiety – żołnierze Armii Krajowej Kategoria:Laureaci nagrody „Trybuny Ludu” Kategoria:Ludzie urodzeni w Odessie Kategoria:Nauczyciele II Rzeczypospolitej Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Kawalerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Komandorskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Oficerskim Orderu Odrodzenia Polski (Polska Ludowa) Kategoria:Odznaczeni Krzyżem Walecznych (dwukrotnie) Kategoria:Odznaczeni Medalem 10-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni Medalem 40-lecia Polski Ludowej Kategoria:Odznaczeni odznaką honorową „Za Zasługi dla Warszawy” Kategoria:Odznaczeni odznaką tytułu honorowego „Zasłużony dla Kultury Narodowej” Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy I klasy Kategoria:Odznaczeni Orderem Sztandaru Pracy II klasy Kategoria:Odznaczeni Warszawskim Krzyżem Powstańczym Kategoria:Pochowani na cmentarzu Powązkowskim w Warszawie Kategoria:Polscy dramaturdzy XX wieku Kategoria:Polscy nauczyciele języka polskiego Kategoria:Polscy pisarze współcześni Kategoria:Polscy prozaicy XX wieku Kategoria:Polscy scenarzyści XX wieku Kategoria:Polscy twórcy literatury dziecięcej i młodzieżowej Kategoria:Posłowie z Listy Krajowej (PRL) Kategoria:Posłowie z okręgu Warszawa Wola (PRL) Kategoria:Urodzeni w 1904 Kategoria:Zmarli w 2000