mały|T-34 model 1941/42 – podstawowy czołgu pułku w czasie wojny mały|Samochód pancerny dowództwa BA-64 mały|Krzyż Lenino (awers) 1 Warszawski Pułk Czołgów Średnich im. Bohaterów Westerplatte (1 pcz) – oddział wojsk pancernych ludowego Wojska Polskiego.
Historia do 1945 Pułk został sformowany w obozie biełoomuckim pod Sielcami w składzie 1 Dywizji Piechoty na mocy rozkazu płk. Berlinga nr 1 z 15 maja 1943. 13 lipca otrzymał sprzęt bojowy. 19 sierpnia wszedł w skład 1 Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte. Zaprzysiężenia dokonano w obozie sieleckim 15 lipca 1943.
22 września 1943 1 pcz został wyłączony ze składu 1 BPanc i podporządkowany 1 DP skoncentrowanej w rejonie Smoleńska. 12 października pod Lenino wszedł do walki.
15 listopada 1944 powrócił w podporządkowanie dowódcy 1 BPanc. W ramach brygady, działając w pierwszym rzucie armii, przeszedł w rejon Łaskarzewa. 9 sierpnia 1944 przeprawił się przez Wisłę, by wzmocnić przedni skraj obrony jednostek radzieckiej 8 Armii Gw. na przyczółku warecko-magnuszewskim, gdzie 16 sierpnia pod Studziankami pułk brał udział w zwycięskiej bitwie pancernej, dzień ten był obchodzony jako święto jednostki. 17 sierpnia pułk wraz z brygadą, zluzowany przez radziecką 124 BPanc, przeszedł do odwodu 1 Armii WP i ześrodkował się w rejonie Magnuszewa. Tu, 7 września 1944, w związku z reorganizacją brygady ze struktury pułkowej na batalionową, został przeformowany na 1 i 3 batalion czołgów 1 BPanc. 13 maja 1945 decyzją Naczelnego Dowódcy Wojska Polskiego 1 i 3 batalion czołgów oraz pozostałe bataliony 1 BPanc rozpoczęły przegrupowanie do Siedlec, a następnie do Legionowa.
Żołnierze pułku 1943–1944 Dowódcy ppłk Anatol Wojnowski (8 VI–15 XI 1943) ppłk Piotr Czajnikow (15 XI 1943 – 19 VIII 1944)
Zastępca ds. oświatowych por. Witold Konopka Zastępca ds. liniowych mjr Jan Sidorec Zastępca ds. technicznych mjr Kazimierz Demianowicz Szef sztabu mjr Piotr Czajnikow żołnierze Wacław Feryniec Wincenty Danisewicz Eugeniusz Ankutowicz
Organizacja pułku 1943–1945 Dowództwo sztab kwatermistrzostwo sekcja polityczno-wychowawcza sekcja techniczna kompania dowodzenia 3 x kompanie czołgów T-34 kompania czołgów lekkich T-70 kompania fizylierów kompania rusznic przeciwpancernych drużyna gospodarcza punkt pomocy technicznej Stan etatowy liczył 112 oficerów, 241 podoficerów i 219 szeregowców.
Na uzbrojeniu i wyposażeniu znajdowały się między innymi: trzydzieści dwa czołgi T-34 siedem czołgów lekkich T-70 trzy samochody pancerne BA-64 145 pistoletów maszynowych 2 karabiny maszynowe 18 rusznic przeciwpancernych 2 radiostacje 74 samochody 4 motocykle
Walki Lenino mały
1 pułk czołgów przed bitwą zajął rejon wyjściowy do działań w rejonie wsi Nikolenki. Tam też otrzymał zadanie bojowe: wraz z dwiema bateriami dział przeciwpancernych i plutonem saperów zająć podstawy wyjściowe” na zachodnim skraju wsi Sysojewo i zachodnim skraju wsi Mojsiejewo, wspierać ogniem natarcie piechoty, a następnie przeprawić się na odcinku Sysojewo, Lenino i działać jako czołgi bezpośredniego wsparcia piechoty. W pierwszym rzucie 1 Dywizji Piechoty działały: 2 pułk piechoty w kierunku Połzuchy, Puniszcze, 1 pułk piechoty w kierunku Trygubowa. Dowódca 1 DP przydzielił 1 kompanię czołgów T-34 drugorzutowemu 3 pułkowi piechoty, z jednej kompanii czołgów utworzył swój odwód, a pozostałe czołgi otrzymały zadanie wykorzystania przepraw w rejonie Sysojewa i Lenino. 12 października rano 1/1 pułku piechoty, po przygotowaniu artyleryjskim z udziałem „katiusz”, wykonał rozpoznanie walką, a o godz. 10.30 1DP i sąsiedzi rozpoczęli atak. Piechota sforsowała Miereję, w krwawych walkach zdobyła wysoki, przeciwległy brzeg i podeszła pod Trygubową i zdobyła Połzuchy. Dalsze natarcie 1 i 2 pułku piechoty zostało zatrzymane na skutek kontrataków oraz braku wsparcia czołgów. Podstawową przyczyną była jednak utrata styczności z sąsiadami, którzy nie uzyskali powodzenia w walce. Tymczasem o godz. 11.00, pół godziny po rozpoczęciu przez piechotę ataku na przedni skraj, 2 kompania czołgów podeszła do przeprawy w rejonie Sysojewa i próbowała przekroczyć rzekę. Pięć czołgów ugrzęzło w bagnistym terenie, dwa zaś zostały uszkodzone, W rezultacie kompania nie była zdolna do walki. 1 kompania czołgów w pełnym składzie podeszła z pewnym opóźnieniem do przeprawy w rejonie Lenino, gdzie również ugrzęzła. 3 i 4 kompania czołgów znajdowały się jeszcze na podstawach wyjściowych.
Tymczasem nieprzyjaciel silnie kontratakował piechotą, czołgami i działami samobieżnymi oraz bombardował całe ugrupowanie 1 DP. Celem wielu nalotów i ataków z powietrza były m.in. czołgi 1 pułku czołgów na obu przeprawach. Do osłony czołgów wysunięto 1 kompanię rusznic przeciwpancernych. Wreszcie cztery czołgi z 1 kompanii czołgów, które przeprawiły się w rejonie Lenino wsparły 1 pułk piechoty. Ten jednak na skutek dotkliwych strat został zastąpiony przez drugorzutowy – 3 pułk piechoty. Pozostałym pięciu czołgom 1 kompanii czołgów nie udało się przeprawić. Zdecydowano zaczekać z przeprawą do zmierzchu. Pracę saperów utrudniały ciągłe ataki lotnicze. Trwały też wysiłki, aby wyciągnąć z błota czołgi, które ugrzęzły na przeprawie pod Sysojewem, W nocy z 12 na 13 października dowódca dywizji zarządził przeprawę przez Miereję wszystkich sprawnych czołgów. Udało się przeprawić jedynie pięć czołgów z 3 kompanii, natomiast wszystkie czołgi 4 kompanii czołgów ugrzęzły w błocie. W sumie do ataku – 13 października – wyruszyło w szykach piechoty szesnaście czołgów. Większość z nich skupiono na odcinku 3 pułku piechoty w rejonie Trygubowej. Wspierająca 2 pułk piechoty – 3 kompania czołgów straciła wszystkie czołgi. Nieliczne sprawne czołgi uczestniczyły w dalszej walce, prowadząc ogień działowy z miejsca.
W nocy z 13 na 14 października 1 DP została zluzowana i przeszła do rejonu wsi Nikolenki. Straty 1 DP wyniosły 502 poległych, 1776 rannych i 663 zaginionych, tj. 25% stanu bojowego (szczegółowe dane różnią się w różnych opracowaniach).
1 pułk czołgów, mimo że nie odegrał większej roli w walce, stracił 15 czołgów – przeważnie na przeprawach.
Przyczółek warecko-magnuszewski mały|Działania na przyczółku 1–16 sierpnia 1944 mały|Działania na przyczółku 16 sierpnia – 12 września 1944 1 pułk czołgów na przyczółku walczył w składzie 1 Brygady Pancernej im. Bohaterów Westerplatte. Brygada została podporządkowana 4 KA Gw., który bronił się w pasie: las w rejonie gajówki Kukawka, ujście rzeki Radomki. 9 sierpnia 1 BPanc wymaszerowała z Łaskarzewa i mimo nalotów niemieckiego lotnictwa, rozpoczęła przeprawę przez Wisłę. Wobec zagrożenia utraty przyczółka, 1 BPanc wprowadzano do walki częściami, w miarę przeprawiania się pododdziałów. W nocy z 9 na 10 sierpnia 1 kompania czołgów z 1 pułku czołgów odparła pięć uderzeń nieprzyjaciela z rejonu lasu na południe od Wygody. 10 sierpnia w krwawej walce 2 kompania czołgów 1 pułku z desantem fizylierów opanowała Chodków, a 3 kompania odrzuciła Niemców w rejonie Górnej Łękawicy Pododdziały 2 pułku czołgów odzyskały leśniczówkę Basinów. 11 sierpnia 1 kompania czołgów z 1 pułku czołgów z piechotą radziecką odparła bez strat sześć ataków niemieckich, niszcząc cztery czołgi. 2 pułk czołgów i batalion piechoty zmotoryzowanej, wspólnie z piechotą radziecką, broniły pozycji ryglowej Cekinów – Wygoda i wykonały rozpoznanie walką wsi Studzianki, niszcząc trzy czołgi. 12 sierpnia 1 kompania czołgów 1 pułku czołgów walczyła pod Basinowem. 13 sierpnia czołgi 1 BPanc odpierały uderzenia między Paprotnią i Studziankami. Rano 14 sierpnia, po przygotowaniu artyleryjskim, piechota radziecka i czołgi 1 BPanc przeszły do natarcia, opanowując Studzianki i odcinając grupę wojsk nieprzyjaciela od sił głównych. 15 i 16 sierpnia 1 BPanc uczestniczyła w likwidacji okrążonych grup. Wieczorem 18 sierpnia 1 BPanc (wraz z 1 pułkiem czołgów) wróciła do dyspozycji dowódcy 1 armii WP i ześrodkowała się na południowy zachód od Magnuszewa.
Historia po 1945 6 lutego 1946 1 Warszawska Brygada Pancerna im. Bohaterów Westerplatte została przeformowana na 1 Warszawski Pułk Czołgów im. Bohaterów Westerplatte. mały|T-34/85 – podstawowy czołg pułku na przełomie lat 50. i 60. XX wieku 5 czerwca 1946 przedyslokowany został z Legionowa do Modlina. W maju 1949 pułk został przegrupowany do Malborka będąc w składzie 16 Dywizji Pancernej. W 1952, będący w składzie 16 Dywizji Zmechanizowanej, po szkoleniu poligonowym w Drawsku Pomorskim został przedyslokowany do Elbląga, do koszar przy ul. Grottgera.
21 września 1958 gen. Józef Kamiński wręczył dla pułku sztandar nowego wzoru. W 1968 pułk brał udział w operacji „Dunaj”. 26 sierpnia 1968 przegrupowano go transportem kolejowym w rejon Kłodzka, gdzie wzmocnił 6 PDPD, wykonując dalej zadania związane bezpośrednio z interwencją w Czechosłowacji.
W 1970 uczestniczył w wydarzeniach grudniowych. Zgodnie z otrzymanymi rozkazami pododdziały pułku zajęły w Gdańsku 16 grudnia 1970 nakazane rejony i przystąpiły do realizacji zadań. Do ochrony wyznaczonych obiektów wydzielono z pułku: 15 czołgów i 13 transporterów opancerzonych – dla ochrony KW MO 16 czołgów i 3 transportery opancerzone – dla ochrony Wojewódzkiej Rady Narodowej 17 grudnia 1970 dowódca 16 Dywizji Pancernej polecił wycofać pułk z miasta i ześrodkować go w rejonie na lotnisku Pruszcz Gdański. 18 grudnia, na prośbę KP PZPR, wojsko obsadziło dodatkowo obiekty w Elblągu, dworzec PKP zabezpieczył pluton czołgów z 1 pułku czołgów.
9 maja 1975 podczas Apelu Zwycięstwa w Warszawie, w uznaniu zasług bojowych, wysokie wyniki w gotowości bojowej – sztandar pułku udekorowany został Krzyżem Komandorskim Orderem Odrodzenia Polski.
13 grudnia 1981, po ogłoszeniu stanu wojennego, pułk pozostał w koszarach. 16 grudnia 1981 otrzymał rozkaz przegrupowania się do Gdańska z zadaniem ochrony Rafinerii Gdańskiej. W czasie przegrupowania po trasie Elbląg – Nowy Dwór Gdański doszło do tragicznego wypadku podczas którego czołg spadł do rzeki Linawa, cała załoga poniosła śmierć. Inne wydzielone oddziały, będące w składzie 16 Kaszubskiej Dywizji Pancernej, zostały przegrupowane do Warszawy, gdzie zgodnie z otrzymanymi rozkazami zajęły nakazane rejony i przystąpiły do realizacji zadań stanu wojennego. mały|lewo|Elbląg, 1988. Pożegnanie oficerów przez dowódcę mjr Edwarda Plutę na sali tradycji pułku 4–5 września 1985 po szkoleniu poligonowym w Drawsku Pomorskim pułk uczestniczył w wieloszczeblowym ćwiczeniu koalicyjnym pod kryptonimem „Przyjaźń-85” i otrzymał ocenę dobrą.
W 1987 na wyposażenie pułku weszły zmodernizowane czołgi T-55AM z laserowym systemem kierowania ogniem Merida oraz systemem osłony dymnej „Bobrawa” i „Telur”.
W 1988 pułk wizytował szef Sztabu Generalnego WP gen. armii Florian Siwicki.
W marcu 1989 1 Warszawski Pułk Czołgów im. Bohaterów Westerplatte na podstawie rozkazu MON 028/Org. z dnia 16 marca 1989 roku i zarządzenia Szefa Sztabu Generalnego Nr 029/Org. z dnia 17 marca 1989 roku oraz zarządzenia dowódcy POW z 18 marca 1989 roku został przeformowany w 100 pułk zmechanizowany.
Struktura organizacyjna pułku z 1955 mały|T-55 – podstawowy czołg pułku na przełomie lat 70. i 80. XX wieku dowództwo sztab 1–5 kompanii czołgów średnich kompania piechoty zmotoryzowanej kompania rozpoznawcza pluton łączności pluton saperów pluton ochrony i regulacji ruchu pluton przeciwlotniczy pluton transportowo-gospodarcza
Struktura organizacyjna pułku z 1988 mały|T-55AM będący na uzbrojeniu pułku w latach 80. XX wieku dowództwo sztab 5 kompanii czołgów – w każdej 16 T-55AM Merida kompania piechoty zmechanizowanej – 10 SKOT bateria plot – 4 ZSU-23-4, 4 S-2 kompania rozpoznawcza – 7 BRDM-2 kompania saperów – 4 BLG, BRDM-2, 5 SKOT Inż. kompania łączności kompania medyczna kompania remontowa kompania zaopatrzenia pluton ochrony i regulacji ruchu pluton chemiczny
Żołnierze pułku 1946–1989
Dowódcy pułku
Przeformowania