Europejska konwencja o ochronie dziedzictwa archeologicznego, popularnie zwana konwencją maltańskąEuropean Convention on the Protection of the Archaeological Heritage, fr. Convention européenne pour la protection du patrimoine archéologique – konwencja otwarta do podpisu pod auspicjami Rady Europy w Valletcie na Malcie 16 stycznia 1992Dz.U. 1996 nr 120 poz. 564. Konwencja weszła w życie 25 maja 1995, po uzyskaniu ratyfikacji przez cztery państwa. Obecnie stronami Konwencji jest 45 państwLista aktualnych państw-stron Konwencji .
Tekst Konwencji opracowany został na podstawie wcześniejszego dokumentu – Karty Ochrony i Zarządzania Dziedzictwem Archeologicznym (zwanej Kartą Lozańską)Charter for the Protection and Management of the Archaeological Heritage 1990. Przekład : Vademecum Konserwatora Zabytków Warszawa 2015, s. 95 - 98., przyjętej w roku 1990 przez Międzynarodową Radę do spraw Zabytków i Miejsc Zabytkowych (ICOMOS) na konferencji w Lozannie w Szwajcarii.
Konwencja zastąpiła wcześniejszą Europejską Konwencję o ochronie dziedzictwa archeologicznego, podpisaną w Londynie 6 maja 1969European Convention on the protection of the archaeological heritage. Done at London on 6 May 1969
Potrzeba opracowania tekstu Konwencji wynikła z: zmiany filozofii ochrony zabytków archeologicznych w kierunku większego nacisku na zachowanie stanowisk archeologicznych, a nie na ich badanie wykopaliskowe, które jest metodą niszczącą; przyjęcia zasady kto niszczy, ten płaci w odniesieniu do inwestycji niszczących stanowiska archeologiczne; konieczności podejmowania działań wyprzedzających niszczenie stanowisk archeologicznych przez inwestycje, a mianowicie wcześniejszego rozpoznania zasobów archeologicznych i uwzględnienia map archeologicznych w planowaniu przestrzennym na wszystkich poziomach.
Najważniejszym rezultatem Konwencji Maltańskiej jest zapewnienie, że żadna inwestycja nie będzie niszczyła stanowisk archeologicznych bez przeprowadzenia wcześniejszych wykopalisk ratowniczych. Skutkiem wprowadzenia w życie tej zasady stało się: uwzględnianie obecności stanowisk archeologicznych w ocenach oddziaływania inwestycji na środowisko; zwiększenie liczby wykopalisk ratowniczych i radykalne zmniejszenie liczby wykopalisk podejmowanych w celach czysto badawczych (na stanowiskach archeologicznych niezagrożonych zniszczeniem); zwiększenie zapotrzebowania na instytucje i firmy archeologiczne, które mogą prowadzić wykopaliska ratownicze w trudnych warunkach (np. zimą); to z kolei doprowadziło w wielu krajach do powstania tzw. archeologii komercyjnej lub kontraktowej, czyli pojawienia się licznych prywatnych firm wykopaliskowych.
Konwencja sporządzona została w językach angielskim i francuskim, depozytariuszem jest sekretarz generalny Rady Europy.
Wcześniej, 3 października 1985, w Grenadzie została podpisana Konwencja o ochronie dziedzictwa architektonicznego EuropyConvention for the Protection of the Architectural Heritage of Europe, przekład polski. Polska przystąpiła do niej w 2011 Dz.U. 2012 poz. 210.
Zobacz też Europejska konwencja krajobrazowa Konwencja w sprawie ochrony światowego dziedzictwa kulturowego i naturalnego Konwencja o ochronie podwodnego dziedzictwa kulturowego
Przypisy
Bibliografia Międzynarodowe zasady ochrony i konserwacji dziedzictwa archeologicznego (red. Z. Kobyliński), Warszawa 1998.
Kategoria:Dokumenty i umowy międzynarodowe w ochronie zabytków Kategoria:Konwencje Rady Europy Kategoria:Międzynarodowe umowy kulturalne Konwencja o ochronie dziedzictwa archeologicznego Kategoria:Historia Valletty Kategoria:Wydarzenia na Malcie