Béla Lugosi (właśc. Béla Ferenc Dezső Blaskó; ur. 20 października 1882 w Lugoj, zm. 16 sierpnia 1956 w Los Angeles) – węgiersko-amerykański aktor filmowy i teatralny, wiązany przede wszystkim ze stworzonym przez siebie klasycznym wizerunkiem wampira Draculi.
Życiorys thumb|Béla Lugosi w roli Drakuli w 1931 Urodził się w Lugos w Banacie, na południe od Transylwanii, w Austro-Węgrzech (obecnie Lugoj w Rumunii) jako najmłodsze z czworga dzieci bankiera. Od miasta Lugos wziął później pseudonim artystyczny. Lugosi rozpoczął karierę jako aktor teatralny w kilku sztukach Shakespeare’a. Podczas I wojny światowej służył w piechocie armii austro-węgierskiej. W 1919 wyemigrował z Węgier do Niemiec, a w 1921 do Stanów Zjednoczonych, gdzie rozpoczął karierę w filmie.
Sławę przyniosła mu tytułowa rola wampira, hrabiego Draculi, w filmie Toda Browninga Dracula z 1931, bazującym na powieści Brama Stokera. Film odniósł sukces, a wizerunek wampira stworzony przez Lugosiego stał się klasyczny dla horroru oraz kultury masowej. Jednocześnie, wraz z kolejnymi filmami, jak Biały zombie i Scared to Death, Lugosi został zaszufladkowany jako aktor horrorów, wraz ze swoim wizerunkiem stworzonym w Draculi. Wraz ze spadkiem popularności, związanym z brakiem nowych ról, uzależnił się od morfiny. Rolę Draculi zagrał jeszcze w filmie Abbott i Costello spotykają Frankensteina z 1948.
W latach 50. ponownie zaczął grać w licznych, lecz mało ambitnych horrorach, obsadzany przez wielbiciela jego wizerunku, Eda Wooda, w rolach szalonych naukowców lub wampirów. Te role zainspirowały m.in. muzyków gothrockowego zespołu Bauhaus, którzy swój pierwszy singel zatytułowali „Bela Lugosi’s Dead” (pol. Béla Lugosi nie żyje). Ostatni film z jego udziałem, Plan dziewięć z kosmosu Wooda, pojawił się już po jego śmierci.
Zmarł 16 sierpnia 1956 na zawał mięśnia sercowego w swoim domu, w Los Angeles. Zgodnie z życzeniem rodziny (czwartej żony i syna), pochowany został w stroju wampira, w którym występował w filmie Dracula.
Filmografia
Linki zewnętrzne
Kategoria:Amerykańscy aktorzy filmowi Kategoria:Węgierscy aktorzy filmowi Kategoria:Odznaczeni Medalem Rannych Kategoria:Uczestnicy I wojny światowej (Austro-Węgry) Kategoria:Ludzie urodzeni w Lugoju Kategoria:Pochowani w Kalifornii Kategoria:Urodzeni w 1882 Kategoria:Zmarli w 1956