Nerpa kaspijska, foka kaspijska (Pusa caspica) – gatunek drapieżnego ssaka z rodziny fokowatych (Phocidae).
Taksonomia Gatunek po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1788 roku niemiecki przyrodnik Johann Friedrich Gmelin nadając mu nazwę Phoca vitulina δ. caspica. Holotyp pochodził z Morza Kaspijskiego.
Autorzy Illustrated Checklist of the Mammals of the World uznają ten gatunek za monotypowy.
Etymologia Pusa: według Houttuyna i Müllera jest to po prostu grenlandzkie słowo oznaczające fokę. Scopoli najwyraźniej zaczerpnął tę nazwę od Andersona, która to według Fabriciusa została niepoprawnie przeliterowana jako Pusa. Fabricus podaje nazwę Puirse jako jedno z grenlandzkich nazw nerpy. caspica: „kaspijski, z Morza Kaspijskiego”.
Zasięg występowania Nerpa kaspijska występuje endemicznie w Morzu Kaspijskim.
Morfologia Długość ciała samic do 140 cm, samców do 150 cm; masa ciała 75–86 kg. Noworodki osiągają długość 65–80 cm i ciężar około 5 kg. Posiadają ubarwienie grzbietu w ciemne plamy na szarym tle.
Ekologia Rozród Rozród odbywa się w styczniu w północnej i zamarzniętej części morza.
Dieta Foki kaspijskie odżywiają się głównie rybami (m.in.: karpiowatymi i babkowatymi), skorupiakami i mięczakami. Foki mogą wpływać do estuariów rzek, by tam polować na karpie, sandacze i ryby z rodzaju Rutilus.
Zagrożenia W Czerwonej księdze gatunków zagrożonych Międzynarodowej Unii Ochrony Przyrody i Jej Zasobów został zaliczony do kategorii EN ( „zagrożony”).
Na foki te - głównie na osobniki młodociane - polują m.in. bieliki. Polują na nie także ludzie dla utrzymania i handlu. Wraz z rozwojem przemysłu w rejonie Morza Kaspijskiego, zanieczyszczenia i pestycydy, które przedostają się do tego zbiornika wyrządzają widoczne szkody w środowisku naturalnym tych fok oraz osłabiają ich układ obronny, co przyczynia się do rozwoju wielu chorób.
W lutym 1978, w ciągu trzech tygodni wilki szare zabiły wiele fok w pobliżu Astrachania. Według szacunków wilki zabiły, choć nie zjadły od 17 do 40% fok zasiedlających ten regionRumyantsev, V. D. and L.S. Khuraskin. 1978. New data on the mortality of the Caspian seal due to wolves. Page 187 in Congress of the All-Union Theriological Society, 2nd (P. A. Panteleev, et al. eds.). Nauka, Moscow, USSR. ZR 116(19):5669 (en)..
Od końca lat 90. XX w. zanotowano kilka przypadków masowego pomoru fok kaspijskich, czego przyczyną był wirus nosówki.
Według raportu Caspian Environment Programme (pol.: Program Środowiska Naturalnego Morza Kasijskiego) jeszcze sto lat temu populacja foki kaspijskiej szacowana była na 1,5 mln osobników; przed latami 80. XX w. liczbę tę oceniano już tylko na niecałe 400 tys. osobnikówDiscovery.
Przypisy Nazwy zwyczajowe za:
Bibliografia
Kategoria:Fokowate Kategoria:Taksony opisane przez Johanna Friedricha Gmelina Kategoria:Gatunki i podgatunki zwierząt nazwane w 1788 roku Kategoria:Fauna Azerbejdżanu Kategoria:Fauna Iranu Kategoria:Fauna Kazachstanu Kategoria:Fauna Rosji Kategoria:Fauna Turkmenistanu